HIGHLIGHT #5 | De schoonheid van cellulitis | Museum Van Loon

HIGHLIGHTS 31 augustus 2016

Sommige kunstwerken en kunstenaars kunnen niet genoeg aandacht krijgen, als je het ons vraagt! In onze rubriek ‘Highlights’ neemt elk van De Kunstmeisjes jullie daarom mee naar haar favorieten. Deze keer vertelt Mirjam over de ultieme realiteit achter de gefotoshopte portretten van Asger Carlsen, nog maar tot 16 september te zien in Museum Van Loon.

In de foto’s van onszelf poetsen we het liefst weg wat we liever niet willen zien. Een filtertje kan al een hoop verdoezelen; wie het wat serieuzer aanpakt, retoucheert wat hier en daar. In de modefotografie draait men zijn hand er niet meer voor om even het hoofd van een model op de ene foto aan haar lichaam op de andere foto te shoppen, als dat de ideale pose en de perfecte gezichtsuitdrukking kan samenbrengen. Problem solved, als het nemen van de perfecte foto maar niet wil lukken. Andere menselijke eigenschappen, zoals lichaamshaar en poriën in de huid, bestaan überhaupt niet in deze geïdealiseerde wereld. Het is ook eigenlijk niets nieuws: we weten dit allemaal, zijn eraan gewend en laten ons er nog steeds maar al te graag door (ver)leiden.

Hester 8 - Asger Carlsen Hester 16 - Asger Carlsen
Links: Hester (8), 2012 ⓒ Asger Carlsen | Rechts: Hester (16), 2012 ⓒ Asger Carlsen

In dat opzicht lijkt het alsof de Deense kunstenaar Asger Carlsen het allemaal opzettelijk fout doet. In zijn serie Hester boetseert hij het menselijk lichaam tot een absurde versmelting van lichaamsdelen. Wat begint met een uurtje snapshots nemen van vrouwelijke modellen in zijn studio, eindigt in een uren-, zelfs dagenlang creatief proces op de computer met Photoshop. De imperfecties van het menselijk lichaam die normaal gesproken juist met dit programma worden weggepoetst, zoals rimpels, vetkwabben en huidstriemen, worden door Carlsen juist benadrukt als esthetische elementen. Ze dragen zelfs bij aan de bizarre geloofwaardigheid van het beeld, samen met de weloverwogen composities van de lichamen en de accurate belichting. Je weet dat het beeld nooit echt waar kan zijn, en toch ziet het er achterlijk aannemelijk uit. Een mindfuck die, in the end, wellicht geloofwaardiger is dan de beelden die we in menig mode- en beautytijdschrift zien.

Hester 13 Asger Carlsen Hester 19 - Asger Carlsen
Links: Hester (13), 2012 ⓒ Asger Carlsen | Rechts:  Hester (19), 2012 ⓒ Asger Carlsen

Maar Asger Carlsen was niet zozeer geïnteresseerd in het agiteren tegen de mode- en glamourfotografie. Zijn beweegredenen lagen heel ergens anders. Hij was zijn carrière al op jonge leeftijd begonnen als crime scene-fotograaf, waarna hij zich meer ging ontplooien als commercieel fotograaf en zijn geluk zelfs durfde te beproeven in New York, waar hij nog steeds woont. Maar hij had geen zin meer om nog de straat op te hoeven gaan om te fotograferen. Na 25 jaar verlangde hij naar een ander werkproces, zoals dat van een schilder of beeldhouwer in een atelier.

De titel ‘Hester’ verwijst naar het adres van Carlsens studio, Hester Street in Chinatown te New York. Iedere foto uit de serie is genomen in zijn bescheiden appartement slash studio, waarin we soms een simpel meubelstuk zien figureren tegen steeds weer diezelfde kale witte muur, en we de indruk krijgen van een vrij sober bestaan. Vervolgens uren achter de computer – dat is toch niet hetzelfde als het romantische idee van de kunstenaar, sigaret tussen de lippen, fles wijn in de ene hand en een kwast in de andere, turend naar zijn levende naaktmodel. Maar wat misschien toch wel tot de verbeelding spreekt is dat fotografie niet meer het medium van deze fotograaf is, maar zijn materiaal, dat hij in zijn studio kneedt tot nieuwe, sculpturale vormen. Kunstenaarschap 2.0, zou je kunnen zeggen.

Museum_Van_Loon_Photography_Laura_Ellen-5
Foam in Van Loon IV | Second Skin, Hester van Asger Carlsen in Museum Van Loon Laura Ellen

De reacties op Carlsens werk variëren van adembenemende verwondering tot kreten van afschuw. Als je je niet meteen af laat schrikken door de misvormingen van zijn vrouwelijke wezens – bovenbenen en armen die eindigen in stompjes, drie billen op twee benen, een ruggengraat die overloopt in een vagina – dan roept het werk steeds meer vragen op. Maybe it’s just me – maar ligt er geen onmetelijke schoonheid in de zacht blubberende billen en kronkelende lichamen, alsof daarin vrouwen worstelen om zich letterlijk te ontplooien, als rupsen die zich ontpoppen uit hun cocon?

Het is alsof Carlsen teruggrijpt op het oude schoonheidsideaal van de Rubensvrouw, toen cellulitis nog mooi was (met dank aan de zestiende-eeuwse schilder Peter Paul Rubens met bijvoorbeeld zijn De Drie Gratiën). Of stel je deze foto’s eens voor als driedimensionale sculpturen, gemaakt van marmer of brons. De lichamen zouden dan hyperesthetische vormen worden, als de sculpturen van Henry Moore, die door het verlies van de meest in het oog springende lichamelijke oneffenheden niet meer dezelfde geloofwaardigheid zouden hebben en daardoor tegelijkertijd minder ‘eng’ zijn. Zoekt Asger Carlsen net als vele andere kunstenaars naar de essentie van het vrouwelijk lichaam? En is zijn essentie eigenlijk niet veel minder eng dan de gladgestreken vrouwen op de cover van de Glamour?


Een selectie beelden uit de serie Hester van Asger Carlsen is nog t/m 18 september 2016 te zien in de tentoonstelling ‘Foam in Van Loon IV | Second Skin’ in Museum Van Loon. Meer informatie: http://www.foam.org/nl/museum/programma/second-skin

Advertenties