HIGHLIGHT #7 | Hoe heurde het eigenlijk? | Museum Van Loon

HIGHLIGHTS 20 december 2016

Sommige kunstwerken en kunstenaars kunnen niet genoeg aandacht krijgen als je het ons vraagt! In onze rubriek ‘Highlights’ neemt een van De Kunstmeisjes jullie daarom mee naar een van haar favorieten. Deze keer pakt Nathalie het net iets breder aan: ze ging op zoek naar de verhalen achter de collectie van Museum Van Loon en daar zitten een hoop smeuïge anekdotes tussen…

Sinds ik ‘Downton Abbey’ met maniakaal fanatisme heb gevolgd, kan ik geen genoeg krijgen van musea in historische panden. Naast het feit dat alle gouden ornamenten en rijk gedecoreerde behangetjes de ekster in mij doen ontwaken, vind ik het ontzettend interessant om te zien waar men vroeger de kunstwerken ophing nadat ze waren aangekocht. Hoewel een bezoekje aan het Rijksmuseum of het Mauritshuis altijd een feestje is, zie je daar de oude meesterwerken op een neutrale muur, netjes naast elkaar. Bij Museum Van Loon daarentegen krijg je er direct de oorspronkelijke context bij: welke schilderijen “hoorden” in de gang of in de slaapkamer, en waarom? Bovendien zit er achter elk portret, object en interieurstuk ook nog eens een verhaal verborgen dat direct verband houdt met de locatie. Tijd om een aantal van deze verhalen te verkennen.

dsc_0010-museum-van-loon-1-copy drakensteyn-room-photography-by-peter-kooijman
Links: Museum Van Loon | Rechts: De Drakensteynkamer, foto door Peter Kooijman

Een brede stenen trap – voor het extra vleugje chique – voert je naar de monumentale ingang van het museum aan de Keizersgracht. Dit woonhuis is in 1672 gebouwd voor Ferdinand Bol (nu vooral bekend van de straat, maar in de zeventiende eeuw een van Rembrandts meest succesvolle leerlingen). De familie Van Loon betrok dit pand pas in 1884 en woont er nog steeds, boven het deel dat nu het museum is. Tegenwoordig kun je zomaar naar binnen lopen, maar dat is niet altijd zo geweest.

In 1884 moest je eerst langs Thora van Loon-Egidius. Zij was Dame du Palais van koningin Wilhelmina en onderdeel van deze functie was het selecteren van dames die op bezoek mochten komen bij de koningin. Jongedames kwamen tijdens (maar een paar minuten durende) theekransjes uitleggen waarom zij de koningin wilden ontmoeten. Maar de echte selectie begon eigenlijk eerder; kwam je met je jas aan, dan was je al afgekeurd voor je daadwerkelijk binnen was gestapt. Dit betekende namelijk dat je lopend was gekomen en blijkbaar geen “passend” vervoer kon betalen. Thora houdt nog steeds iedere bezoeker goed in de gaten; haar portret hangt in de ‘Blauwe Salon’, rechts van de ingang.

mode-bij-van-loon-blauwe-salon-2
Het portret van Thora van Loon-Egidius in de Blauwe Salon (door Adolf Pfirsch, 1909). Foto via Museum Van Loon, gemaakt tijdens de tentoonstelling ‘Mode bij Van Loon’ eerder dit jaar.

Maar waarom één salon, als je er ook meerdere kunt hebben. Als je een stukje doorloopt op de eerste verdieping zie je aan je linkerhand de ‘Rode Salon’. Dit was het domein van de mannen. Na het diner trokken mannen zich hier terug om een sigaar te roken, zaken te doen en zich te vermaken met ongepaste grappen. Een geliefd onderwerp van spot en humor waren de familieportretten aan de muren. Een van de oude familieleden waar de mannen af en toe de slappe lach van kregen was Emmerentia van Loon-van Veen. Over haar werd gezegd dat ze er met de jaren alleen maar beter uit is gaan zien. Gezien haar vrij ongunstige collectie onderkinnen op latere leeftijd, was dit niet bepaald een compliment voor haar uiterlijk op jonge leeftijd

inv-0124-emmerentia-van-veen inv-0126-emmerentia-van-veen
Links: Emmerentia van Loon – Van Veen, 1642 (schilder onbekend). Collectie Museum Van Loon.  | Rechts: Wallerant Vaillant, Emmerentia van Loon – Van Veen, 1667. Collectie Museum Van Loon.

Voor een echt smeuïge roddel moet je echter naar boven, naar de ‘Rode Slaapkamer’ waar de heer des huizes sliep. Hier zie je aan de linkerzijde van het bed, verstopt achter de zuil, een kastje. Dit is alleen geen nachtkastje, maar een vermomde deur waar een gangetje achter verstopt zit. Deze geheime doorgang leidde naar de bedstee in een andere kamer (en nu komt het sappige deel van het verhaal): zo kon de man stiekem wat nachtelijk plezier beleven met een van zijn vrouwelijke gasten zonder door de hoofdgang te moeten lopen. Zijn echtgenote sliep aan de overkant van de gang en had dus niets door. Sneaky bastard.

slaapkamer-h-des-huizesDe Rode Slaapkamer met (vanuit dit perspectief gezien) rechts achterin het geheime deurtje.

Voor mijn favoriete kamer moeten we weer terug naar beneden, naar de tuinkamer. Dit was het persoonlijke kamertje van Thora van Loon-Egidius; zij ontving hier goede kennissen. Maar net als de jongedames die bij haar op de proef kwamen voor een bezoek bij de koningin, konden ook haar eigen vrienden niet om haar strenge etiquette-gevoel heen. Wanneer je op de thee kwam, was het netjes (en dus absoluut noodzakelijk) om een geschenk mee te nemen. In de vitrine zien we bijvoorbeeld een donkerblauwe vaas; deze is in 2002 door de kroonprins van Japan meegenomen als geschenk. Want dat ‘heurt’ nog steeds en Thora is always watching.

museum-van-loon-garden-room-photo-by-tom-elstDe Tuinkamer, foto door Tom Elst. Nu kun je in plaats van de fauteuils een kerstboom bewonderen in deze ruimte, voor de extra holiday vibes!


Meer spannende verhalen horen én zien? Bezoek Museum van Loon dagelijks van 10-17 uur. Meer informatie: http://www.museumvanloon.nl/

 

 

 

Advertenties