HIGHLIGHT #13: Op wereldreis met wandelend anti-cliché Michael Wolf

HIGHLIGHTS 3 augustus 2017

Sommige kunstwerken en kunstenaars kunnen niet genoeg aandacht krijgen als je het ons vraagt! In onze rubriek ‘Highlights’ neemt een van De Kunstmeisjes jullie daarom mee naar een van haar favorieten. Deze keer introduceert Emma je de wereld door de blik van fotograaf Michael Wolf.

Dat wat normale mensen hebben met posters van Justin Bieber of de Backstreet Boys (just pick your generation), heb ik met Michael Wolf. Nee, dat is geen superster, geen acteur, niet iemand met een fabulous sixpack, maar een Duitse fotograaf van middelbare leeftijd die prachtige plaatjes schiet van eindeloos hoge flatgebouwen, verlaten schoonmaakspullen, geplette mensen in de metro van Tokio en van Parijse daken. Ik zag zijn werk voor het eerst op een kunstbeurs in 2014. Michael Wolf wordt vertegenwoordigd door een Amsterdamse galerie (Wouter van Leeuwen) die ik hierbij even expliciet wil bedanken dat het geen straatverbod jegens mij heeft aangevraagd. Ik achtervolg de galerie namelijk sinds die eerste keer op elke beurs en sta regelmatig aan de deur om wellicht nieuw werk van de kunstenaar te mogen te zien. Nu vraag je je misschien af (misschien ook niet, maar work with me here), wat is nou de aantrekkingskracht van zijn foto’s?

Stel, je hebt een camera en je staat midden in Parijs, of voor de skyline van een andere wereldstad. Waar de meeste mensen dan de Eiffeltoren of de contouren van de talloze wolkenkrabbers zou vastleggen, doet Michael Wolf precies het tegenovergestelde. Met zijn foto’s laat hij zijn unieke blik op de grootstedelijke maatschappij zien en zoomt hij in op wat deze plaatsen en hun inwoners echt zijn. Dankzij zijn foto’s zie ik steden op een heel andere manier dan ik ze ooit heb gezien, of ontdek ik steden waar ik nog niet ben geweest. Vandaag gaan we daarom even op wereldreis, een alternatieve wereldreis welteverstaan. Ik neem jullie namelijk mee naar Hong Kong, Tokio en Parijs – door de ogen van het wandelend anti-cliché Michael Wolf.


Michael Wolf, Untitled, from the series Architecture of Density, 2005 © Michael Wolf

We beginnen in Hong Kong (Nǐ hǎo!). Net zoals met andere grote steden, kiezen fotografen die deze metropool bezoeken vaak voor het beeld van de skyline. Wolkenkrabbers from head to toe, waar elke Ikea-consument vervolgens een twee-bij-twee poster voor 39,95 euro van boven de bank gaat hangen. But not Michael Wolf. Wolf focust in zijn foto’s van Hong Kong ook op de architectuur, maar zoomt volledig in op de details van een flatgebouw. De overbevolkte stad blijft groeien en bij gebrek aan oppervlakte ontstaan enorme wolkenkrabbers waar mensen in mini-appartementjes leven. In Architecture of Density, de foto’s die Wolf van deze complexen maakte, zie je geen horizon en geen lucht, waardoor het lijkt alsof het gebouw om je heen eindeloos doorgaat. Van veraf lijken het abstracte werken, maar met je neus er bovenop zie je menselijke details zoals ventilatoren of de was die buiten hangt – dat dubbele effect zorgt ervoor dat ik maar naar deze serie kan blijven kijken.

Naamloos
Michael Wolf, Untitled, from the series Informal Solutions, 2016 © Michael Wolf/Wouter van Leeuwen

Het gebrek aan ruimte in een miljoenenstad als Hong Kong leidt niet alleen tot enorme flats vol kleine appartmentjes, het zorgt er ook voor dat iedereen zijn ruimte optimaal moet benutten. Zo ontdekte Wolf de kleine steegjes achter grote gebouwen, op het eerste gezicht geen boeiende plek, laat staan spannend genoeg voor een nieuwe fotoserie. Maar lopend door de steegjes ontdekte hij het leven dat er zich afspeelt: het is een tweede huis voor bijvoorbeeld de schoonmakers en restaurantmedewerkers. Die rusten tussen het werk door uit op oude plastic stoelen en drogen hun schoonmaakspullen handig aan de ramen en deuren. Het is een kunst om de ruimte en de mogelijkheden die je er hebt, zo praktisch mogelijk te benutten. Wolf zag er de kunst van in en ontdekte mooie composities in de alledaagse voorwerpen, wat resulteerde in een nieuwe serie. Who knew dat schoonmaakspullen zo mooi konden zijn?

MetroMichael Wolf, Untitled, from the series Tokyo compression, 2010 © Michael Wolf / Wouter van Leeuwen

Van Hong Kong door naar Tokio (Konnichiwa!), de stad waar iedere fotograaf los zou gaan met een timelapse van gebouwen, wegen en lichten of de lichtgevende billboards en drukke straten zou vastleggen. Wolf koos ervoor de bevolking van de volle stad vast te leggen op momenten dat niemand daar blij van wordt: in een overvolle metro. In de serie Tokyo Compression zie je forenzen tegen het metroraampje gedrukt, hopeloos uit hun ogen kijkend of hun blik afwendend. De condensdruppels staan op de ramen en kijkend naar de foto ruik je bijna het zweet van de passagiers. Iedereen die wel eens in Londen, Parijs of Tokyo geweest is, herkent het onaangename gevoel meteen. Een serie waar ik niet altijd even lang naar kan kijken zonder de neiging te hebben anderhalve liter Unicura-zeep over mezelf uit te storten. Maar dat vieze maakt het soms juist wel lekker.

michael wolf 6

Na jaren in Azië, verhuisde Wolf vervolgens voor het werk van zijn vrouw mee naar Parijs (Bonjour!). De gemiddelde kunstenaar zou blij worden van het idee, maar hij vond het helemaal niks. Daar waar iedereen de Eiffeltoren of prachtige straten vastlegt in Parijs, werd hij claustrofobisch van het idee dat hij weer een plaatje moest schieten van ‘de stad vol clichés’, zoals hij het zelf noemt. Hij vond zijn draai niet in de stad en besloot het cliché in zijn geheel te ontwijken door de straat niet meer op te gaan. Vanuit zijn woonkamer verkende hij de stad veilig via Google Maps. Van de beelden die hij tegenkwam, maakte hij foto’s. Door in te zoomen en kaders om beelden te maken, ontstaan er hele nieuwe beelden. Zoals de foto hierboven, waarmee Wolf naar de beroemde foto ‘Le baiser de l’Hôtel de Ville (The Kiss)’ van Robert Doisneau verwijst, een van de meest iconische foto’s van het twintigste eeuwse Parijs.

Toen hij de stad veilig had verkend, kwam hij per ongeluk nog een keer buiten en zag de stad van een heel ander perspectief: namelijk vanaf het dak van het huis van een vriend. Toen wist hij: dit is hoe ik Parijs vast wil leggen, want dit is nog niet eerder gedaan. In de serie Paris Rooftops zie je vaak geen horizon en geen lucht. De schoorstenen, pijpen en huizen spelen de hoofdrol in foto’s waarbij je Parijs ziet zoals je dat nog nooit had gezien. Het kan zijn dat ik vroeger te veel Sinterklaasfilms heb gezien, maar elke keer als ik naar deze werken kijk, heb ik zin om het werk in te lopen en over de daken te rennen.


Michael Wolf, Paris Rooftops #4, 2014 © Michael Wolf/Wouter van Leeuwen

Het werk van Wolf is anders dan al het andere wat je gewend bent, een beetje raar en juist daarom zo fascinerend. Vorig jaar heb ik eindelijk een werk van hem gekocht en hoef ik de deur niet meer uit om keihard te fangirlen. Plus, ik kan opgelucht ademhalen, want hiermee heb ik ook mijn straatverbod bij Wouter van Leeuwen afgekocht. Vanaf mijn bank kijk ik verlekkerd naar een foto uit de Architecture of Density series, maar stiekem heb ik al een verlanglijstje opgesteld van andere werken die ik wil kopen zodra mijn portemonnee het toelaat. Een echte fangirl heeft immers nooit genoeg…  


Zin om lid te worden van de fanclub? Bezoek op fotografiebeurs Unseen de stand van Galerie Wouter van Leeuwen waar werk van Michael Wolf te zien zal zijn. I will be there, front row.

Advertenties