Editor’s Choice 2019: De mooiste kunstwerken bij je om de hoek

HIGHLIGHTS 23 mei 2019

Het is inmiddels een traditie geworden: elke zomer zetten we onze favoriete kunstwerken uit vaste collecties van Nederlandse musea in het zonnetje in onze rubriek ‘Highlights’. Naast mooie, intrigerende en spannende tentoonstellingen, barsten de musea in ons land namelijk permanent, non-stop, 24/7 bijna uit hun voegen van grote meesterwerken en verborgen parels. Tijd om deze weer op een (extra) voetstuk te zetten! Dit jaar zijn we er extra vroeg bij met onze rubriek. We willen deze keer immers niet alleen kunst in het zonnetje zetten, maar ook onze nieuwe redacteuren! Surprise! Met veel plezier stellen we ze, samen met hun favorieten, aan jullie voor:




large
Ai Weiwei, ‘Grapes’, 2010, De Pont, Tilburg

Julia Fidder | Ai Weiwei’s Grapes | De Pont

Mijn lievelings-kunstwerk staat in het fijnste museum van Nederland: De Pont. Mijn allereerste studieopdracht schreef ik over dit werk, en nu, vier jaar later, kies ik ‘m weer. Ai Weiwei weet mij namelijk nog steeds diep te raken met Grapes. Net als in zijn andere werk het geval is, dragen deze ogenschijnlijk eenvoudige krukjes een sterk maatschappelijk engagement uit. Alle krukken kennen een eigen geschiedenis die all the way back gaat naar de periode van de Qing-dynastie. Al de afzonderlijke krukjes vormen toch een geheel; hier hebben ze wel één poot voor moeten afstaan. Weiwei maakt hiermee een verwijzing naar het spanningsveld tussen individualiteit en maatschappij dat heerst in zijn vaderland China.

De schijnbaar simpele sculptuur belichaamt inhoudelijk dus veel meer dan op het eerste gezicht lijkt. Maar dat is nog niet alles: met het gebruik van de krukjes verwijst Ai Weiwei bovendien naar zijn grote inspiratiebron en ook naar één van mijn grote helden: Marcel Duchamp en zijn werk Roue de bicyclette. Het welbekende ‘fietswiel’ of ‘krukje’ was de eerste readymade, een alledaags object dat door de kunstenaar werd verheven tot kunstwerk. Daarmee is Ai Weiwei’s Grapes niet alleen een intrigerend werk, maar ook een soort ‘twee voor de prijs van één’-deal: beter krijg je ze niet, toch?

Picture KM

Julia (1997) komt vers van de pers als kunsteducator. Met een zwak voor hedendaagse kunst die nèt een beetje anders is, struint ze alle plekken voor experimentele kunst in binnen- en buitenland af.


bill-viola-greeting.jpg
Bill Viola, ‘The Greeting’, 1995, De Pont Tilburg

Maartje Knepper | Een Bijbelse begroeting | De Pont

Je hebt van die kunstwerken die je altijd weer opzoekt. ‘Hangt het er nog?’, hoor je jezelf vragen. En warempel. Het hangt er nog. De video The Greeting (1995) van de Amerikaanse kunstenaar Bill Viola is zo’n werk. In die film zijn we getuige van een ontmoeting. Eerst zien we een jonge en een wat oudere vrouw, gehuld in kleurrijke jurken, die met elkaar in gesprek zijn. Er komt een derde vrouw bij. Zij en de oudere vrouw omhelzen elkaar vreugdevol en er wordt iets gefluisterd. Daarna vervolgen de drie hun gesprek. We horen niet wat er gezegd wordt, want ieder geluid wordt overstemd door een hevig geruis. En alles verloopt héél traag. De ontmoeting, die nog geen minuut duurt, is door Viola uitgerekt tot een beeld van wel tien minuten. Elke blik en elk gebaar wordt hierdoor tot in het kleinste detail zichtbaar.

Viola baseerde zich voor zijn werk op een schilderij van Renaissance-schilder Jacopo da Pontormo. Hij schilderde de Bijbelse episode waarin Maria en haar nicht Elisabeth elkaar vertellen dat ze in verwachting zijn. Maria van Jezus, Elizabeth van Johannes de Doper. Kortom, een tamelijk belangrijk moment. Toch presenteert Viola het niet als iets groots of belangrijks, niet eens echt als religieus. De ontmoeting is bij hem bijna een scène uit het leven van alledag. Ik kan me zelfs niet aan de indruk onttrekken dat de middelste vrouw zich wat ongemakkelijk voelt bij de innige begroeting tussen de andere twee. Even voelt ze zich genegeerd. Dat maakt het werk zo menselijk. Zo treffend. Voor zo’n werk neem je graag alle tijd.

Maartje KnepperFoto

Maartje (1991) deed de master Museumstudies en werkt nu als docent kunstvakken op een school in Amsterdam-Oost. Ze heeft een voorliefde voor moderne en hedendaagse kunst en verlangt mateloos naar Warhol’s Factory-tijd.


 

WdKWebAS000460.jpg
Willem de Kooning, ‘Rosy-Fingered Dawn at Louse Point’, 1963, Stedelijk Museum Amsterdam

Monique Rodríguez | Rozig met Willem De Kooning | Stedelijk Museum Amsterdam

In mijn grote liefde, Stedelijk Museum Amsterdam, hangt mijn biggest crush. Eigenlijk moet ik spreken van een stabiele doch passionele LAT-relatie die ik heb met Willem de Koonings (komt ie, hele mond vol) Rosy-Fingered Dawn at Louse Point. De kleuren, de weelderige penseelstreken, de compositie, het formaat! Het doek lijkt bijna licht te geven en elke keer val ik weer als een blok voor ‘m.

Deze parel vind je in de krochten (lees: Stedelijk BASE) van het museum. De Nederlandse kunstenaar maakte het schilderij in 1963 nadat hij het heftige New York had verlaten om zich te vestigen in Long Island, vlakbij de Atlantische Oceaan. Het doek ontleent zijn naam aan de eerste regels van de Ilias waar Homerus de roze vingers beschrijft die de nieuwe zon uitstrekt over de aarde. Het ruige kustlandschap van Long Island is de grote inspiratie voor dit werk. Het combineert atmosfeer, licht en lucht in grote kleurvlakken. De vrouw, het landschap en de versmelting van beide zijn terugkerende thema’s in het werk van de kunstenaar. De vrouw lijkt hij in dit werk buiten beschouwing te hebben gelaten. Of is de pastelroze kleur een verwijzing naar huid? Het doet in ieder geval denken aan zijn uitspraak: ‘Het landschap is in de Vrouw, en er is Vrouw in het landschap.’ Amen to that!

monique.png

Monique (1979) studeerde Media & Cultuur aan de UvA. Ze werkte jarenlang als journalist en tekstschrijver, totdat ze ging schilderen en daar haar carrière van heeft gemaakt. Ze woont op steenworp afstand van haar grote liefde, het Stedelijk Museum Amsterdam.


 

unnamed.jpgKees van Dongen, ‘De blauwe japon’, 1911, Van Gogh Museum, Amsterdam

Marije Spek | De blauwe japon | Van Gogh Museum

Na lang wikken en wegen, kies ik voor dit kunstwerk van Kees Van Dongen als mijn favoriet. De blauwe japon is een portret van zijn vrouw Guus dat hij in 1901 schilderde. Van Dongen werd in Parijs geïnspireerd door tijdgenoten als Matisse en Van Gogh, en het nachtleven in Montmartre. Dat laatste zie je duidelijk terug in de sfeer die dit werk ademt. Als plaatje op je beeldscherm komt het misschien niet helemaal over, maar als je voor het echte schilderij staat – ga dat dus vooral doen – word je overmand door de intense kleuren, waardoor Guus bijna uit het doek de museumzaal in lijkt te leunen, verleidelijk door haar wimpers kijkend.

Het kunstwerk is een sprekend voorbeeld van het fauvisme, een van oorsprong expressionistische Franse kunststroming die aan het begin van de 20ste eeuw ontstond. Het woord ‘fauvisme’ komt van het Franse ‘fauves’, wat letterlijk ‘beesten’ betekent. In hun werken gebruikten de fauvisten vrijwel ongemengde, felle kleuren – beestachtig gedurfd volgens critici destijds. Van Dongen was een van de belangrijkste Nederlandse vertegenwoordigers van deze stroming. Kijkend naar dit schilderij valt direct die knalblauwe jurk op en ook de felrode achtergrond. Maar kijk ook eens naar haar witte huid: daar brengt hij met heldergroen schaduwen aan. Prachtig!

Marije-Spek-2-zwartwit

Marije (1988) studeerde Cultuurwetenschappen aan de UvA en rondde daarna in Antwerpen een tweede master af in Cultuurmanagement. Ze is gefascineerd door wat kunst kan doen met mensen, los van stijl of periode. Sinds 2014 werkt ze als programmacoördinator bij het Rijksmuseum.


De_zeven_werken_van_barmhartigheid_Rijksmuseum_SK-A-2815.jpeg
Meester van Alkmaar, ‘De zeven werken van barmhartigheid’, 1504, Rijksmuseum Amsterdam

Hanna de Vos | De zeven werken van barmhartigheid | Rijksmuseum

Soms is het echt ellebogenwerk in het Rijksmuseum en sta je zij aan zij te dringen voor de Rembrandts en Vermeers. Op dat soort dagen daal ik liever af naar de donkere kelders, waar de middeleeuwse collectie te bewonderen is. Mijn ‘favo’ is dit gigantische werk van de anonieme meester van Alkmaar, die een soort religieus stripverhaal heeft gemaakt. Het is eigenlijk een handboek on how to get to heaven: zeven panelen met zeven goede daden die elke christen volgens de Bijbel zou moeten begaan.

Je zou denken dat regels als ‘de hongerigen voeden’ en ‘de dorstigen laten drinken’ – twee van de zeven werken van barmhartigheid – geen al te controversiële statements zijn, maar toch riep die boodschap blijkbaar nogal wat weerstand op. Het schilderij is door de eeuwen heen namelijk meerdere keren aangevallen. Dit kwam mede door eeuwenlange discussies over het gebruik van afbeeldingen in de kerk. In de seventies werd het werk voor het laatst gerestaureerd en toen werd besloten om de opgelopen beschadigingen niet meer weg te werken, zoals daarvoor gedaan was. Het schilderij zit nu vol littekens, maar die littekens zijn juist mijn favoriete onderdeel: ze voegen een uniek stukje geschiedenis toe en laten zien wat een heftige reacties kunst kan oproepen.

foto-hanna-1.jpg

Wat Hanna (1994) betreft, geldt voor kunst: hoe ouder hoe beter. Ze wordt ontzettend gelukkig van Middeleeuwse altaarstukken en oude boeken, maar vecht ook graag voor meer representatie van vrouwelijke kunstenaars in de kunstwereld.



 

Advertenties