Categorie: GO | NO GO

Van Loon - Julien Spiewak - Corps de Style

GO | NO GO #128: Please don’t touch the artworks

GO | NO GO 4 september 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze week bespreken wij een expo die nog maar een paar weken (tot en met 24 september!) te zien is: Julien Spiewaks ‘Corps de Style’ in Museum Van Loon.

Please don’t touch the artworks.’ Dikke kans dat je dit wel eens in een museum hebt gelezen, waarschijnlijk op een sticker of bordje als waarschuwing bij een kunstwerk waar mensen zich maar moeilijk bij kunnen beheersen. We get it. Wij zouden ook dolgraag even met onze vingertoppen over de pasteuze verf in een schilderij van Van Gogh of Rembrandt willen glijden. Maar de consequenties van dat ene moment van artistiek-fysiek genot kunnen desastreus zijn. We hoeven niet uit te leggen dat vingers vet, talg en viezigheid kunnen achterlaten op een kunstwerk, waardoor het (in de loop der tijd) kan beschadigen. Maar het kan nog veel, veel erger: denk maar aan de gebroken reflecterende bol van Jeff Koons in De Nieuwe Kerk, de man die door een werk van Yves Klein wandelde, of het aangetaste Yayoi Kusama-werk omwille van een succesvolle selfie. Geen wonder dat musea liever het zekere voor het onzekere nemen en bezoekers duidelijk maken dat kunst is om naar te kijken, niet om te knuffelen. De Franse fotograaf Julien Spiewak (1984) trekt zich echter he-le-maal niets aan van deze waarschuwing.

Schermafbeelding 2018-08-29 om 13.55.28
Links: Julien Spiewak, ‘Louis XV stair banister of Keizersgracht 672 (ca. 1750), Léopold’. | Rechts: Julien Spiewak, ‘Buste van Louise van Loon- Borski’ door Robert Cauer, 1875-1900, Julien. Museum Van Loon, 2018. Beide: via Museum Van Loon. 2018

Spiewak maakt ‘werk in situ’, wat keihard kunsthistorisch jargon is voor ‘werk dat speciaal voor en op een bepaalde plek is gemaakt’. Voor zijn serie ‘Corps de Style’ is hij losgelaten in musea en privéverzamelingen, waar hij door middel van humor ons opnieuw, beter, anders naar de kunst en het interieur wil laten kijken. Museum Van Loon nodigde de kunstenaar uit om zo’n serie speciaal voor het museum te maken, zijn debuut in Nederland. Spiewak heeft delen – vaak details – van het museum gefotografeerd, met iets extra’s. Op de foto’s zie je namelijk handjes reiken naar damasten gordijnen, blote benen direct contact maken met antieke zitbanken en zelfs een bilpartij door de openingen van de krullende trapreling gedrukt. De huid en het lichaamsvet verdringen zich tussen de open ruimtes in de reling, waardoor het contrast tussen warme huid en koude metaal nog groter wordt. Dichterbij het authentieke interieur van het museum kom je niet. Om deze ‘museuminterventie’ nog wat meer gevoel voor drama te geven, zijn Spiewaks modellen allemaal volledig naakt. Voor Spiewaks foto’s geldt echter wel weer: please don’t touch the artworks.

Schermafbeelding 2018-08-29 om 13.55.53
Links: Julien Spiewak, ‘Biedermeier canapé’ (19th century), ‘portrait of Louise Marguérite van Loon by Thérèse Schwartze ‘(1894), ‘Juliette, Louis XV armchair’ (ca. 1750). | Rechts: ‘Julien Spiewak’, ‘Portrait of Anna Ruychaver’ by Michiel van Mierevelt (1623), Philippa. Beiden: Museum Van Loon. 2018

+ | De foto’s van Spiewak passen naadloos bij het interieur van Museum Van Loon; in elke ruimte hangt een foto die in diezelfde ruimte is genomen. Het is daarom soms even zoeken – wat is een hedendaagse foto van Spiewak, en wat is een authentiek kunstwerk of stuk behang. Gelukkig zijn wij altijd in voor een kunsthistorische speurtocht! Een leuke toevoeging is het feit dat Spiewak ons niet alleen zijn eindresultaat van zijn werk toont, maar ons ook een kijkje in de keuken geeft. Op de begeleidende bordjes vind je niet alleen de naam van de foto’s, maar zie je ook een schets van Spiewak. Hierop zie je precies welk deel van de betreffende kamer hij heeft uitgekozen en vervolgens ook welk fragment door hem is gefotografeerd. Spiewaks oog voor detail zorgt ervoor dat wij ook meer inzoomen op alle mooie stoffen, behangetjes, kunstobjecten en het meubilair en net wat langer in elke kamer stilstaan dan we normaal zouden doen.

± | De speurtocht eindigt echter niet bij het lokaliseren van Spiewaks kunstwerken. Het tweede deel begint namelijk zodra je zijn foto’s hebt gevonden. Dan komt de vraag: waar zit zijn toevoeging? Hup, op zoek naar het ontblote lichaamsdeel! Bij sommige foto’s ligt het er dik bovenop, zoals een aantal foto’s waarin een handje bijna (bijna!) een van de kunstobjecten aanraakt. We raken na een tijdje wel een beetje verveeld van dit type foto’s. Als je er eentje hebt gezien, heb je ze namelijk allemaal gezien. Less is more, zou ons advies zijn. Doe ons maar de meer artistieke variant, zoals de naakte vrouw die als het ware de schaduw vormt van een buste die in een van de kamers op een schouw staat. Maar ook tussen de ‘handjesfoto’s’ zitten er een aantal parels. Echt leuk is bijvoorbeeld de foto ‘Portrait of Anna Ruychaver by Michiel van Mierevelt (1623), Philippa’. (Museum Van Loon, 2018) in de tuinkamer. Hier zien we een portret dat elders in het huis hangt. Het duurt even voor we de toevoeging van Spiewak vinden: een van de handen in het portret is niet van Anna Ruychaver. Het was toevallig het laatste werk in deze serie dat wij tijdens ons bezoek zagen, en we vertrokken met een glimlach.

Hoe lang doe je er over? | Met een uurtje kun je weer buiten staan. Maar de intentie van deze expositie is natuurlijk om je met een frisse blik naar de collectie en het interieur te laten kijken. Neem dus lekker je tijd om alle mooie details te bestuderen, of maak een kleine wandeling door de tuin aan de achterzijde van het museum.

Expert level | Beginners | GevorderdenCrazy Pro

Meer weten | Heb je de smaak te pakken met Spiewaks visuele verslag van alle details uit het museum, en wil je de verhalen over alle kamers leren kennen? Lees dan hier onze ‘Highlight’ terug, waarin we alle roddels omtrent dit huis en haar voormalige bewoners schaamteloos doorvertellen.


De tentoonstelling ‘Julien Spiewak – Corps de Style’ in Museum Van Loon is nog t/m 24 september 2018 te zien. Meer informatie: https://www.museumvanloon.nl/programma/verwacht/103

Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra)

Cover: Julien Spiewak, ‘Louis XV stair banister of Keizersgracht 672 (ca. 1750), Léopold’. Via Museum van Loon

Advertenties
Naoya Hatakeyama, ‘Blast #5707’, 1995, via Huis Marseille

GO | NO GO #127: Wabi en sabi – Japanse schoonheid van het alledaagse

GO | NO GO 28 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze week sprongen wij op de fiets naar Huis Marseille, waar het werk van zeven Japanse kunstenaars te zien is in de expositie ‘Een prachtig moment. Japanse fotografie van Naoya Hatakeyama, Syoin Kajii, Rinko Kawauchi, Toshiko Okanoue, Yuki Onodera, Chino Otsuka en Nao Tsuda’

Bij Huis Marseille zijn ze niet gierig: je ziet hier nu werk van maar liefst zeven fotografen. Deze expositie draait helemaal om het spelen met nieuwe perspectieven, in alle mogelijke betekenissen van dat woord. Zo concentreert bijvoorbeeld Yuki Onodera zich op eigenzinnige composities waarin ze verhoudingen tussen lichaam en beweging fotografeert. Deze beelden manipuleert ze vervolgens via digitale bewerking en met diverse druktechnieken. Toshiko Okanoue, die inmiddels hoogbejaard is, staat juist bekend om de schurende collages die ze maakt, met beelden uit tijdschriften die de geallieerde bezetters in Japan achterlieten. Van weer een heel ander kaliber is Syoin Kajii, de fotograaf die obsessed is met de zee. Hij zoomt in op de golven aan de kust van een Japans eiland op zo’n manier dat je alle details in licht, kleur en beweging kunt zien en zelfs bijna kunt voelen en ruiken. Leuk feitje: Kajii is een Boeddhistische monnik en wachtte met passend geduld op het perfecte shot in een tempel aan de kust.

Zoals de Fransen hun ‘Je ne sais quoi’ hebben, zo herkennen we bij alle zeven Japanse fotografen ook een typerende sfeer. Sterker nog, de Japanners hebben specifieke woorden voor wat de foto’s in deze expositie belichamen: ‘Wabi’, oftewel ‘serene aandacht voor eenvoudige dingen’, en ‘Sabi’, ‘Schoonheid verleend door het patina van de tijd’. We hebben ‘patina van de tijd’ even voor je gegoogled (zo zijn wij) en het betekent zoiets als: onderwerpen of objecten die mooier worden door intensief gebruik of door het verweer van de tijd. Filosofie meets kunst meets techniek en ambachtelijkheid dus.

Syoin Kajii, ‘Untitled, from the series NAMI’, 2004. Han Nefkens H+F Collection - Huis Marseille, Courtesy Christophe Guye Galerie
Syoin Kajii, ‘Untitled, from the series NAMI’, 2004. Han Nefkens H+F Collection – Huis Marseille, Courtesy Christophe Guye Galerie

+ | Wij raden je zeker aan om de tijd te nemen voor alle zeven fotografen, maar we hebben stiekem toch één favoriet die we willen uitlichten: Chino Otsuka. Deze fotografe creëert persoonlijke portretten door het integreren van fictieve beelden in bestaande kinderfoto’s. Voor haar fotoserie ‘Imagine, finding me’ neemt ze de kijker mee in de zoektocht naar haar culturele identiteit. Chino groeit namelijk tot haar tiende op in Tokio en verhuist dan met haar ouders naar Engeland; een dubbele identiteit die zich niet zo makkelijk in een hokje laat stoppen. Is ze nou Japans of Engels, of misschien allebei simultaan? In haar foto’s zet ze een hedendaags portret van zichzelf naast een kinderfoto uit haar plakboek. Je ziet dus in elke foto een familiekiekje, met een jonge Chino en daaraan toegevoegd een oudere Chino. Hierdoor lijkt deze serie haast het effect van een tijdmachine te krijgen. Dit omschrijft ze zelf alsof ze als toerist rondkijkt op de plekken die ze ooit haar thuis noemde. Naast dit fascinerende perspectief zijn haar foto’s ook nog eens wonderschoon.

Chino Otsuka - Hotel - Huis Marseille
Chino Otsuka, ‘1982 and 2005, Richmond Hotel, France’, 1984/2005, via Huis Marseille

+ | Waar sommige fotografen een diepgaand verhaal vertellen met hun werk, zijn anderen voornamelijk bezig met esthetiek en gevoel. Rinko Kawauchi is een goed voorbeeld: haar werk heeft heldere kleuren in een fantastische uitsnede, waardoor je met je neus bovenop het onderwerp wordt getrokken. Het is enorm visueel prikkelend hoe zij zulke felle kleuren creëert met natuurlijk licht. Deze serie zorgt voor een fijne, luchtige afwisseling, die je kunt opvolgen met een ontspannen bezoek aan de mooie museumtuin. Midden in de stad vind je aan de achterzijde van Huis Marseille namelijk een soort klein Versailles aan de Herengracht. The place to be om nog even na te genieten van de Japanse eenvoud.

v.l.n.r. Rinko Kawauchi, ‘Hanabi 5’, 2001, ‘Utatane 103’, 2001 en ‘Aila 57’, 2004. Han Nefkens H+F Collection - Huis Marseille. Courtesy ROSEGALLERY, via Huis Marseille
v.l.n.r. Rinko Kawauchi, ‘Hanabi 5’, 2001, ‘Utatane 103’, 2001 en ‘Aila 57’, 2004. Han Nefkens H+F Collection – Huis Marseille. Courtesy ROSEGALLERY, via Huis Marseille

Hoe lang doe je er over? | 60 min. Hoewel je hier werk van zeven fotograferen vindt, wandel je toch vrij makkelijk door deze tentoonstelling. Geen zware inspanning, maar een aangename weekendbesteding.

Expert level | Beginners | GevorderdenCrazy Pro

Meer weten | In de museumwinkel van Huis Marseille vind je een prachtig boek met werk van Chino Otsuka. Het museum presenteerde in 2012 namelijk het allereerste retrospectief van deze fotografe. Wij zeggen: ‘Exit through the giftshop!’.


De tentoonstelling ‘Een prachtig moment’ in Huis Marseille in Amsterdam is nog te zien t/m 2 september 2018. Meer informatie: https://www.huismarseille.nl/tentoonstelling/a-beautiful-moment-collectie-japan/

Tekst: Carlien Lammers

Cover: Naoya Hatakeyama, ‘Blast #5707’, 1995, via Huis Marseille

Classic Beauties - Hermitage Amsterdam

GO | NO GO #126: neoclassicistische sexiness

GO | NO GO 26 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer vergapen we ons aan wulpse schoonheid in de tentoonstelling ‘Classic Beauties’, in de Hermitage in Amsterdam.

De zomer is echt begonnen, maar in Amsterdam is nu een tentoonstelling te zien waar je zomaar lentekriebels van krijgt: ‘Classic Beauties’ in de Hermitage. Deze tentoonstelling richt zich op een bijzonder fenomeen dat in de achttiende eeuw plaatsvond: er ontstond een nieuwe kunststroming met een wel heel unieke aanleiding. Destijds werden er namelijk twee historische opgravingen en ontdekkingen gedaan: in Pompeii en Herculaneum. Deze twee plaatsen werden na het uitbarsten van de vulkaan Vesuvius in 79 n.Chr. volledig geconserveerd door de plotselinge lavastroom. Deze (pas in de achttiende eeuw) ontdekte tijdcapsule zorgde voor een heuse herwaardering van de “klassieken” in de Europese kunst: men keek en kocht opeens veel meer kunst en de smaak veranderde. Ook ging de elite – en enkele kunstenaars – reizen door Europa, met name naar Italië, voor de zogenoemde Grand Tour. Deze reis diende je een expert op het gebied van kunst en cultuur maken en laten terugkeren met nieuwe inspiratie. Al deze veranderingen in (de liefde voor) kunst noemen we tegenwoordig het neoclassicisme, het thema van de tentoonstelling.

Classic Beauties - De Hermitage Amsterdam - Fotografie Evert Elzinga
Zaaloverzicht ‘Classic Beauties, foto: Evert Elzinga, via de Hermitage, Amsterdam

Neoclassicistische kunst kenmerkt zich door klassieke onderwerpen, zoals Griekse mythen en lekker veel Romeins ogende gebouwen op de achtergrond. Alles moet bovendien zo perfect mogelijk worden weergegeven. Er is heel veel ruimte voor het menselijk schoon, en vooral naakt (lees: de belangrijkste reden om naar deze expositie te gaan #freethenipple). Het is eigenlijk bijna zoals het Nederlands toneel: zonder naakt op het podium geen voorstelling. De wulpse dames en heren waren uiteraard naakt binnen de regels van de achttiende eeuwse toegestane hoeveelheid naakt, waarbij vooral geen schaamhaar zichtbaar was. Als je in één zin wilt weten waar deze expositie over gaat: ‘Classic Beauties’ laat zien hoe belangrijk perfectie en schoonheid was in deze tijd. Een lekkere portie mensen kijken dus.

+ | ‘Classic Beauties’ is een verhalende tentoonstelling, waarin je de achttiende eeuw en haar hoofdrolspelers goed leert kennen. Je begint met een aantal kleine zalen die opgedeeld zijn in thema’s als ‘klassieke stadsgezichten’ en ‘Women at the top’. Zo wordt er ingezoomt op een aantal belangrijke aspecten van het neoclassicisme en heb je na je bezoek ineens een hele kunststroming in the pocket. Een van onze favoriete zalen is ‘Women at the top’, waarin de Zwitserse kunstenares Angelika Kauffmann wordt uitgelicht. Een flinke dosis girlpower. Kauffmann reisde halverwege de achttiende eeuw meerdere malen naar Italië waar ze veel portretten en mythologische schilderijen maakte. In haar werk spelen vrouwen een hoofdrol: kunstmeisjes avant la lettre. Kleine side note: als je alleen van plaatjes kijken houdt, dan is er wel erg veel tekst in elke zaal… Goed nieuws: de teksten zijn wel vlot en zeer begrijpelijk geschreven.

Classic Beauties - De Hermitage Amsterdam
Links:
Anton Raphael Mengs, ‘Perseus and Andromeda’, 1778 | Rechts: Angelica Kauffmann, ‘Virgil reading the Aeneid to Octavia and Augustus’, 1788, beide: © State Hermitage Museum, St Petersburg

+ | We zijn nog niet uitgekeken, want na de relatief kleine zaaltjes volgen de twee grootste en tevens laatste zalen. Daar zien we in veel grotere schilderijen met allerlei typische neoclassicistische voorstellingen, zoals het verhaal van Perseus en Andromeda. Hierna wandel je de laatste zaal in: een ovale ruimte in die misschien nog wel het meeste doet denken aan een Griekse beeldentuin. Wulpse dames en heren van marmer wachten je hier op hun sokkels op. Tot nu toe zagen we veel schilderijen en kleine sculpturen (voornamelijk hoofden en bustes) Hier, in de laatste zaal, gaan we voor de hele lichamen! Vooral het beeld van de drie gratiën is om je vingers bij af te likken. Hier zie je goed hoe de neoclassicisten de beeldtaal overnamen uit klassieke verhalen en deze op eigentijdse wijze weergaven. De drie vrouwen staan naar elkaar toe gericht en helemaal in elkaar verstrengeld, terwijl een mooi gedrapeerd lapje stof voorzichtig hun schaamstreek bedekt. Goed opletten: de expositie lijkt boven verder te gaan, maar daar vind je alleen een atelier (voor de kinderen?), een fotomuur en een bibliotheek. Je mag de trappen omhoog dit keer daarom gerust overslaan.

Hoe lang doe je er over? | 30 minuten

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Na het zien van zoveel naakt denken wij maar aan één ding: eten! In de Hoftuin, achter de Hermitage (aan de kant van de Weesperstraat) zit DignitaHier kun je bij mooi weer lekker buiten op het terras nagenieten van de expositie, of zoals wij voorstellen heerlijk lunchen. Ze serveren biologisch eten en soms zelfs uit eigen groentetuin. Sla vooral de zoetigheden niet over: die sluiten tenslotte het beste aan bij de neoclassicisten!


De tentoonstelling ‘Classic Beauties’ is nog t/m 13 januari 2019 te zien in De Hermitage, Amsterdam. Meer informatie: https://hermitage.nl/nl/tentoonstellingen/classic-beauties/

Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza, Renee Schuiten-Kniepstra)

Cover: detail van Antonio Canova, ‘The Three Graces’, 1812–16, © Aurelio Amendola / State Hermitage Museum, St Petersburg

GO | NO GO #125: Een shit show in het Boijmans

GO | NO GO 21 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze week zijn we in Museum Boijmans van Beuningen geweest voor de expositie ‘Gelatin: Vorm – Fellows – Attitude’.

Kunst serieus? Nah. Niet als je nu een bezoekje brengt aan Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Daar heeft het Oostenrijkse kunstenaarskwartet Gelatin de grote Bodonzaal (1500 m2) overgenomen met een ruimtevullende installatie van gigantische *tromgeroffel* drollen. Dat lees je goed. Metershoge en ellenlange slierten van uitwerpselen zijn door dit prestigieuze museum gedrapeerd. Aanraken mag, maar hoeft niet. Mocht je nu al de kriebels krijgen: de stapels stront zijn natuurlijk niet echt, maar heuse sculpturen. Is jouw levensmotto ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’, dan kunnen we je op dit punt al aanraden om lekker thuis te blijven. Voor de artistieke avonturiers: keep reading.

Gelatin - Museum Boijmans van BeuningenInstallatiefoto ‘Gelatin: Vorm – Fellows – Attitude’ in Museum Boijmans van Beuningen. Foto: De Kunstmeisjes.

De vier kunstenaars achter Gelatin (Wolfgang Gantner, Ali Janka, Florian Reither en Tobias Urban) werken al sinds 1993 samen en het ene project outshinet het andere weer in absurditeit. Zo maakten ze een werkende achtbaan in een galerie in Italië, zetten ze een reusachtige sculptuur van een neus aan de Donau-rivier in Oostenrijk, bouwden ze een houten raket in Zuid-Korea en creëerden ze samen met het publiek een kunstwerk van bevroren urine tijdens de eerste Biënnale van Moskou. Met hun werken willen ze taboes doorbreken, bezoekers even wakker schudden of ze weer even kind laten voelen. De vraag die je bij moet blijven: ‘what the hell heb ik net gezien?!’ In het Boijmans word je uitgenodigd om zelf mee te doen aan de tentoonstelling. Zodra je binnenkomt, zie je namelijk eerst enkel kledingrekken hangen met 101 handgemaakte, huidskleurige (tweedelige) kostuums. Nadere inspectie onthult dat het naked suits zijn, met zwierige schaamlippen, golvend lichaamshaar en indrukwekkende testikels. Zodra je je hebt ontdaan van enig gevoel van schaamte en remmingen en je in een van deze pakken hebt gehesen, is het tijd om de expositie te verkennen.

+ | We lopen neutraal de grote zaal in en worden daar in één klap overweldigd door het monumentale formaat van de sculpturen. Grote bruine bergen die je van alle kanten kunt bekijken, aanraken of van een afstand kunt bewonderen. De eerste associatie die ons te binnen schiet is met de enorme sculpturen van Richard Serra, waar je als bezoeker door- of omheen kunt wandelen. We ervaren hetzelfde gevoel: we voelen ons heel klein en heel nietig. Maar in tegenstelling tot de stalen constructies van Serra, bewonderen we niet de glooiende vormen van rauw materiaal, maar de golvende rondingen van poep. Het is moeilijk om niet de slappe lach te krijgen: het is een prikkelend contrast tussen ‘het museum als tempel voor kunst’ en de bergen shit. We hoeven niet alles zo serieus te nemen, ook niet in musea, lijken de kunstenaars te echo-en door de ruimte. Die boodschap is verrassend verfrissend en bovendien de meest ideale expositie om giechelige nichtjes, broertjes of je eigen kinderen mee naartoe te nemen.


De ‘naaktpakken’ van Gelatin in de eerste ruimte van de tentoonstelling. Foto’s: De Kunstmeisjes

– | Het is heerlijk ironisch dat deze ‘kritiek op de kunstwereld’ in zo’n monumentale ruimte in een van de hoogstgewaardeerde musea in ons land staat. Maar uiteindelijk betalen bezoekers wel de volle pond om te kijken naar, tsja… stront. Dat is namelijk heel de expositie: een aantal stapels poep. Een angstaanjagende gedachte bekruipt ons: wie zijn hier nu de sukkels? Net als met alle poep-en plashumor is de grap er namelijk wel erg snel vanaf. Onze gedachten schieten naar Jeff Koons’ kunstwerk ‘Balloon Dog’: ook van zo’n monumentaal formaat en ook een kritiek op de kunstwereld die miljoenen over de balk wil smijten om een aluminium kermisprijs te kopen en daarmee hun plaats op de elitaire ladder te bevestigen. Wijlen schrijver Joost Zwagerman schreef eens over dit werk van Koons dat het gemaakt is om ‘de massa te narcotiseren’. Opium for the masses. We krijgen hetzelfde gevoel bij ‘Gelatin’. Kunst die zich goed leent voor een quasi-artistieke en ludieke selfie, een tentoonstelling waarin je ‘gewoon lekker kunt lachen’. De boodschap van deze expositie is – zoals we eerder schreven – duidelijk: neem kunst vooral niet te serieus. Maar of zo’n vijf drollen wel echt genoeg zijn om die boodschap over te brengen? Wij vinden het misschien toch wat karig en zijn daarom (nog) niet helemaal overtuigd.

Hoe lang doe je er over? | 30 minuten (inclusief verkleedpartij), hoewel je natuurlijk ook langer naar hartelust kunt blijven rondrennen tussen de drollen. Whatever floats your boat.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Either you love it or you hate it, maar het knotsgekke kwartet Gelatin maakt kunst waar je meer van wilt zien en weten. Op hun website vind je een mooi overzicht: https://www.gelitin.net/projects


De tentoonstelling ‘Gelatin’ is nog t/m 12 augustus 2018 te zien in Museum Boijmans van Beuningen. Meer informatie: https://www.boijmans.nl/tentoonstellingen/gelatin

Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza, Renee Schuiten-Kniepstra)

Cover: Installatiefoto ‘Gelatin: Vorm – Fellows – Attitude’ in Museum Boijmans van Beuningen. Foto: De Kunstmeisjes.

GO | NO GO #124: Stoepkrijten in het museum

GO | NO GO 19 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer hebben we de trein naar Amersfoort genomen om van allerlei pasteltinten te genieten in de tentoonstelling ‘KRIJT’ in Kunsthal KAdE.

Iedereen heeft weleens een krijtje in zijn of haar handen gehad. Je voelt je vrij om alles wat je maar kunt bedenken te tekenen, want met een regenbui is het toch weer weg. En dan is er natuurlijk het schoolbord waarmee spelling, grammatica en wiskundesommen voor je werden uitgeschreven. Het is bijzonder te beseffen dat de oudst bekende beeldende tekenkunst ook met krijt gemaakt is: voor het wit gebruikte de oervrouw namelijk krijt als basis (er zijn plausibele theorieën dat deze tekenaars vrouwen waren #girlpower.) In Amersfoort draait het nu allemaal om het pretentieloze staafje gipskalk waarmee we allemaal de kleine kunstenaar en grote wiskundige hebben uitgehangen. Daar zie je nu in Kunsthal KADE de tentoonstelling ‘KRIJT’.

4
Zaalopname ‘KRIJT’, Kunsthal Kade, Amersfoort. Foto: Peter Cox. 

Meteen bij aankomst zie je in de grote open hal beneden allerlei schoolborden gerangschikt. De kunstenaars die hier werk tonen, kregen de opdracht om ieder een bord onder handen te nemen. De meeste makers hebben het schoolbord als canvas gebruikt en dat geeft nieuwe uitdagingen: je werkt met een groene of zwarte ondergrond en met krijt is het lastig om heel precies te werken. Guy Vording tekent het bord vol met dikke krassen zwarte krijt waardoor een poederige mysterieuze fluwelen vacht ontstaat.  Marc Nagtzaam maakt een subtiele lijncompositie in kleur waarin de lijnen heel precies zijn neergezet. Hoe doet-ie dat toch? HKU-studenten volgden een workshop bij Roland Sohier, Marjolein de Wit en Marthe Zink (van wie hier ook werken te zien zijn). De studenten onderzochten ‘pica’. Dat is een verslaving van het eten van ‘oneetbare’ producten zoals papier, aarde en krijt. Het resultaat van de workshop is een bonte verzameling van speelse animaties en filmpjes. Advies: begin je route vooral boven, want daar zijn indrukwekkende werken te zien van Joseph Beuys, een krijtanimatie van Nemanja Nikolić, werk van Bart Lodewijks en een stoeptegelavontuur van Lenneke van der Goot.

'KRIJT', Kunsthal Kade, Amersfoort
Zaalopname ‘KRIJT’, met werk van Joseph Beuys, Kunsthal Kade, Amersfoort. Foto: Peter Cox. 

± | We beginnen bij Joseph Beuys, de grootste naam in deze tentoonstelling. Meteen bij de ingang van de ‘Beuys/ Steiner-zaal’ ligt onder een transparante box een stoffig voorwerp museaal te wezen: een krijtwisser. Dit object is door meester Beuys zelf gebruikt om de schoolborden te wissen om zijn publiek het gedachtegoed van sociale sculptuur, vrijheid, directe democratie en duurzame economie uit te leggen. De krijtwisser benadrukt niet alleen de kwetsbaarheid van krijt zelf, maar ook de vergankelijkheid van onze wereld. En het was vast geen toeval dat deze krijtwisser van vilt is, een materiaal dat volgens Beuys een helende werking bezit. Anno 2018 denken velen bij Beuys aan een prekerige, ietwat vermoeiende man, die genoot van zijn status als sjamaan. Maar de erfenis van Beuys reikt ongelofelijk ver: zoals we vandaag over kunst nadenken is bijna niet denkbaar zonder hem. Hij was tevens één van de oprichters van Die Grünen, de eerste groene politieke partij van Europa. Ziehier zijn protestlied waarmee hij aan een groot publiek zijn boodschap op tv verkondigt: ‘Sonne Stat Reagan’. Bij Beuys krijgt alles om je heen betekenis, ieder voorwerp heeft een symbolische lading, een kosmisch perspectief. Met zo’n blik refereert krijt aan geologische tijdschalen, aan de oermens en je eigen ervaring van het krijten. Kunst is bij Beuys geen doel op zichzelf, maar een middel om spiritueel en ecologisch bewustzijn op te wekken. Zo kan alles kunst worden. ‘Ieder mens is een kunstenaar’, zei hij. Vele uitspraken van Beuys worden nog altijd uitgebreid geanalyseerd en gerecycled: “Mens = vrijheid = creativiteit = arbeid = kapitaal”, maar ook deze spannende quote: “Ich denke sowieso mit dem Knie.”  Beuys’ ideeën waren sterk beïnvloed door Rudolf Steiner, aartsvader van de antroposofie en de vrijeschool, die ‘gedachtetekeningen’ (zijn zogeheten educatieve ‘Denkbilder’) maakte op schoolborden, ook in KAdE te zien. Hoewel wij erg onder de indruk zijn van Beuys, en alle werken met krijt bovendien een leuke afwisseling zijn voor de kunstwerken met olieverf en op fotopapier die we meestal bekijken, moeten we toegeven dat we de expositie als geheel toch een beetje willekeurig vinden. Veel kunstenaars doen gewoon wat ze altijd al deden, maar nu eens een keer met krijt. Dit levert soms prachtige en soms minder geslaagde werken op.

3_BARTLODEWIJKS
Zaalopname ‘KRIJT’, met werk van Bart Lodewijks, Kunsthal Kade, Amersfoort. Foto: Peter Cox. 

+ | Beuys is natuurlijk een wereldberoemde kunstenaar, maar wij hebben stiekem een andere favoriet in de tentoonstelling: Bart Lodewijks. Deze kunstenaar gaat voor zijn werk altijd op stap: hij maakt krijttekeningen op schuttingen, muren, in de supermarkt, meestal buiten en vaak in volkswijken. Om toestemming te krijgen en om de bewoners van de wijk te enthousiasmeren, gaat hij in deze wijken naar de kapper, naar de frietkot, maakt praatjes bij het koffiehuis en met ambtenaren. Zijn subtiele en onnadrukkelijk geometrische tekeningen verregenen in de regel na een paar weken (soms duurt het wat langer). Maar zijn werk blijft bestaan in een serie prachtig vormgegeven boeken waarin hij verslag doet van zijn ervaringen en waarin de tekeningen in ontwapenende eenvoud zijn gefotografeerd. Het contact dat hij maakt in de buurten is voor hem essentieel: hij ziet zijn tekeningen als een sociale handeling. Vergeet niet de sfeervolle documentaire over zijn werk te bekijken.

+ | In de tentoonstelling is niet alleen kunst te zien, maar er is ook plaats gemaakt om je eigen inner child (of inner artist) te omarmen. In de met zwarte krijtverf geschilderde KrijtKamer lachen alle kleuren van de pastelregenboog je toe en nodigen een stoel, lamp en een muur je uit ze vol te kalken. KrijtLokaal is een nagebouwde klas inclusief schoolbord, tafeltjes, ouderwetse leitjes en linealen. De wat oudere bezoeker wordt in KAdEStudio geconfronteerd met de wat minder fijne kant van het schoolbord: strafregels. Je wordt hier door de kunstenaars Mayke Nas en Wouter Snoei aangespoord om in plaats van strafregels bekentenissen op te schrijven. Kunsttherapie zeg maar.

Hoe lang doe je er over? | 60 min., behalve als je heel veel moet bekennen op de schoolborden in KAdEStudio.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Lenneke van der Goot zal ook in DE VENSTERBANK in Amersfoort verder krijten. Gaat dat zienBart Lodewijks geeft op 17 juni een lezing bij KAdE: https://www.kunsthalkade.nl/nl/nu-en-verwacht/activiteiten/lezing-bart-lodewijks


De tentoonstelling ‘KRIJT’ is nog t/m 19 augustus 2018 te zien bij Kunsthal KAdE. Meer informatie: https://www.kunsthalkade.nl/nl/tentoonstellingen/krijt

Tekst: Daphne Rosenthal

Cover: Joseph Beuys, ‘Noiseless blackboard eraser’, ’Kunsthal Kade, Amersfoort

 

Beating around the Bush - foto Peter Cox

GO | NO GO #123: Episode 5 – en dan niet op Netflix, maar in een museum

GO | NO GO 12 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. In het Bonnefantenmuseum bekijken wij ‘Beating Around the Bush #5’, een eigenzinnige collectiepresentatie.

Een tripje naar het (bijna) Zuidelijkste puntje in Nederland voelt als een kleine moeite wanneer het Bonnefantenmuseum onze eindbestemming is. Dit museum maakt namelijk geweldige tentoonstellingen, waar wij telkens watertandend naar uitkijken. Zo schreven we eerder over Melanie Bojano’s speelse elfjestentoonstelling en kunnen we niet wachten op de expositie van David Lynch die in november op de planning staat. Op dit moment laat het museum een eigenzinnige collectiepresentatie zien: ‘Beating Around the Bush #5’. Nummer vijf in een reeks tentoonstellingen (sinds 2014) over hun vaste collectie met veel Middeleeuwse schatten uit Italië en Nederland, maar ook hedendaagse kunst!

Het uitgangspunt zijn de nieuwe aanwinsten van het museum. Als aanvulling hierop, vroeg het museum drie kunstenaars om werk te maken dat reflecteert op de grote collectie middeleeuwen die het museum bezit: Helen Verhoeven, Johan Tahon en Edward Lipski. Zij kregen ieder een solo-presentatie in de tentoonstellingszalen. Lipski heeft met 3D-printers nieuw werk gemaakt, geïnspireerd door middeleeuwse sculpturen. Helen nam op haar beurt thema’s over uit bijbelse taferelen, die ze op geheel eigen wijze schilderde. Johan Tahon vulde tot slot een kamer vol met zijn sculpturen, gemaakt van allerlei materialen zoals gips, hout en brons. Naast deze drie sterren is er werk te zien van onder andere: Ai Weiwei, Kahlil Joseph, Lee Kit, Jannis Kounellis, Chaim van Luit, Mario Merz, Navid Nuur, Grayson Perry, en Sanne Vaassen.

Beating around the Bush, installation view Johan Tahon, foto Peter Cox (107)
Zaaloverzicht ‘Beating around the Bush’, met werk van Johan Tahon, foto Peter Cox, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

+ | We staan er eigenlijk weinig bij stil: musea laten niet alleen kunst zien, maar kopen ook geregeld nieuwe dingen. Vaak blijven deze aankopen onbekend. Met hier en daar een uitzondering natuurlijk; als het Rijksmuseum een portret van Rembrandt aankoopt, horen we dit meestal wel! Het Bonnefantenmuseum steekt (ook haar kleinere) aankopen niet onder stoelen of banken, maar vraagt kunstenaars te reageren op hun de nieuwe en bestaande collectie. Dat zorgt ervoor dat zelfs de oudste kunst nog relevant blijft. Smart move. Het werk van Helen Verhoeven is hier een ultiem voorbeeld van; ze koos negen werken uit de collectie Oude Kunst van het Bonnefanten en maakte hier haar eigen ‘versies’ van. Wallpower, to say the least: haar ietwat awkward figuren wachten ons in hun blootje op. We zien verhalen en onderwerpen uit de Bijbel, die eigenlijk van alle tijden zijn: overspel, ongewenste zwangerschap en prostitutie. Het werk van Verhoeven geeft hier een hedendaags twist aan en toont dat het soap-gehalte van het leven zich niet beperkt tot bijbelverhalen en middeleeuwse drama’s.

Beating around the Bush,installation view Helen Verhoeven, foto Peter Cox (96)
Zaaloverzicht ‘Beating around the Bush’, met werk van Helen Verhoeven, foto Peter Cox, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

± | De tentoonstelling bestaat uit twee delen: een aantal zalen gewijd aan deze expo op de tweede verdieping, en wat losse werken door het hele museum verspreid. .Het is misschien een beetje verwarrend, dat je zo moet zoeken naar alle werken die bij één expositie horen. Om je weg te vinden, is het daarom handig om het kleine boekje mee te pakken bij de kassa. Hierin staan alle kunstenaars met een nummertje aangegeven, en zie je ook meteen waar ze te vinden zijn. Bezoek zeker even zaal 1.20: ‘Schatkamer – Neutelings’. Naast de prachtige middeleeuwse objecten vind je hier kleine hedendaagse werkjes van Johan Tahon, zonder beschrijving of naamkaartjes, verstopt tussen al het pracht en praal. Zoekt en gij zult vinden.

Hoe lang doe je er over? | 30 min., langer (ca. 90 min) als je het werk van de kunstenaars ook in de collectie-opstelling wilt bekijken.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | In de categorie: “nu we er toch zijn…” Er is op dit moment nog een tentoonstelling zeer de moeite waard in het Bonnefantenmuseum. Melanie Bonajo’s ‘The Death of Melanie Bonajo’ is te zien tot en met 26 oktober 2018. Voor meer informatie, kijk hier op de site van het museum of lees hier ons artikel.


De tentoonstelling ‘Beating around the Bush #5’ is nog t/m 2 december 2018 te zien in het Bonnefantenmuseum. Meer informatie: https://www.bonnefanten.nl/nl/tentoonstellingen/programma_2018/melanie_bonajo

Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra).

Cover: Zaaloverzicht ‘Beating around the Bush’, met werk van Helen Verhoeven, foto Peter Cox, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

 

GO | NO GO #122: Total eclipse of the heart

GO | NO GO 5 juni 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. We zochten dit keer eventjes verkoeling bij Galerie Wouter van Leeuwen, waar tijdens deze stomend hete zomerdagen het verfrissende werk van Gregory Halpern te zien is, in zijn tentoonstelling ‘Confederate Moons’.

Ongeveer een jaar geleden ging het mis in het Amerikaanse Charlottesville (Virginia). Extreme nationalisten, aanhangers van de ‘alt right’-beweging en neonazi’s kwamen er samen om te protesteren tegen de plannen om het standbeeld van generaal Robert E. Lee weg te halen. Lee was de aanvoerder van de zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865), maar wordt ook gezien als symbool voor racisme en Amerika’s slavernijverleden. De demonstraties van de extreemrechtse groepen en tegendemonstranten liepen volledig uit de hand. Tientallen mensen raakten gewond en één vrouw overleed nadat een auto op een protestmars inreed. De gebeurtenis spande de kroon van de verdeeldheid die al tijden heerste in de zuidelijke staten van Amerika. In de maand augustus, op het hoogtepunt van de onrust en het geweld die volgden op de beeldenstorm, trok de Amerikaanse fotograaf Gregory Halpern (1977) op onderzoek uit in North- en South-Carolina om met eigen ogen te aanschouwen wat het Zuiden zo heeft verdeeld. Het resultaat was de fotoserie ‘Confederate Moons’, gepubliceerd als boek en nu te zien als tentoonstelling bij Galerie Wouter van Leeuwen in hartje Amsterdam.

Gregory Halpern, Confederatie Moons, Galerie Wouter van Leeuwen
Gregory Halpern, ‘Confederate Moons’ serie, via Galerie Wouter van Leeuwen

+ | Compleet tegen de verwachting in die een dergelijke introductie op zijn werk wellicht oproept, is ‘Confederate Moons’ alles behalve een documentaire verslaglegging. Wat Halpern namelijk opmerkte, is dat tegelijkertijd met de botsende protesten van beide kampen er ook een zonsverduistering plaatsvond. Terwijl de maan voor de zon schoof, en de demonstranten van beiden partijen zich fel tegen elkaar uitspraken, zorgde dit bijzondere natuurfenomeen er steeds voor dat mensen zo nu en dan even stil stonden en naar de hemel keken. Het inspireerde Halpern tot een meer poëtische meditatie van wat het Zuiden verdeelt, maar ook wat mensen juist verbindt. In zijn foto’s zien we mensen vol fascinatie en met toegeknepen ogen naar het gevecht tussen de zon en de maan staren, afgewisseld met beelden van straten waarover de schaduw van de maan op klaarlichte dag uitrolt. Als je het ooit eens mee hebt gemaakt, weet je dat op zo’n moment de vogels stoppen met fluiten – het heeft iets apocalyptisch. Een originele benadering die een zwaar onderwerp als deze verbeeldt in een perfecte metafoor: de eclips als botsing, maar ook als verbindend element dat iedereen eventjes doet stilstaan.

Gregory Halpern, Confederate Moons, Galerie Wouter van Leeuwen
Gregory Halpern, ‘Confederate Moons’ serie, via Galerie Wouter van Leeuwen

± | De poëzie van zijn beelden maakt tegelijkertijd dat het werk wat naïef overkomt. Terwijl mensen elkaar in de haren vlogen, staarde Halpern tenslotte dromerig naar de hemel. Toch mogen we de fotograaf hier niet te snel op afrekenen. In zijn artistieke praktijk richt Halpern zich steeds weer op mensen en plekken die normaliter vaak niet gehoord of gezien worden – velen daarvan stemden op Donald Trump in de hoop nu eindelijk eens in het Witte Huis vertegenwoordigd te worden. Ondanks de sociale betrokkenheid die Halpern met zijn onderwerpkeuzes toont in zijn werk, houdt hij zich bewust afzijdig van de documentaire fotografietraditie. Halpern gelooft niet in één waarheid die te registreren valt. De mensen die we zien in zijn foto’s – ook in eerdere series – zijn vaak zichtbaar sociaal achtergesteld, wat we zien aan hun kleding, missende tanden en ongekamde haren. Toch legt Halpern hen niet vast uit medelijden, maar met respect en een bepaalde fascinatie voor hun belevingswereld. Zijn portretten zijn zelden spontaan: vaak betaalt hij mensen om model voor hem te staan, nadat hij ze is tegengekomen op straat of via social media. Dat wil niet zeggen dat zijn werk compleet in scène is gezet. In feite creëert Halpern samen met zijn modellen een eigen waarheid; de waarheid is tenslotte altijd een mening of interpretatie.

Hoe lang doe je er over? | Galerie Wouter van Leeuwen is maar klein, dus wip hier gerust naar binnen voor een korte artistieke meditatie van een minuutje of tien. Maar vergeet niet ook het boek te bekijken, waarin je de hele serie kunt zien!

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Nieuwsgierig geworden? In dit filmpje vang je alvast een glimp op van eerder werk van Gregory Halpern.

De tentoonstelling ‘Confederate Moons’ is nog t/m 23 juni 2018 te zien in Galerie Wouter van Leeuwen. Meer informatie: http://www.woutervanleeuwen.com/exhibitions/gregory-halpern-confederate-moons/


Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra).

Cover: Gregory Halpern, ‘Confederate Moons’ serie, via Galerie Wouter van Leeuwen.

GO | NO GO #121: Een wilde wunderkammer

GO | NO GO 31 mei 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer flaneren we over de elegante Herengracht, op naar het Cromhouthuis voor de tentoonstelling ‘Wild. Tekeningen naar het leven’.

Tegenwoordig zijn we allemaal een beetje wereldburger. Een goed geprijsd vliegticket brengt je zo naar de andere kant van de wereld en mocht dat toch te duur zijn, hoef je alleen National Geographic aan te zetten om te horen hoe een panda in China zich die dag voelt. Maar vroeger – en dan echt vroegâh, in de zeventiende eeuw – wisten maar weinigen hoe een papegaai of een leeuw eruit zag. Dat veranderde langzaam met de handel via zeeschepen, al duurde het wel tot de negentiende eeuw dat de eerste dierentuinen in Nederland werden geopend. Toen kon je opeens net als kunstenaar Jan van Essen (1854-1936) elke dag met de tram naar Artis om daar naar de maraboes te kijken (zie afbeelding hieronder). Zoals dat gaat met alles wat new and shiny is, kregen mensen geen genoeg van het (letterlijke) aapjes kijken. Kunstwerken met dieren waren al in de zeventiende eeuw razend populair bij verzamelaars; je kon in elk statig grachtenpaleis een hele reeks exotische (en ook minder exotische) beesten vinden, getekend of geschilderd aan de muur dan.

Cromhouthuis - Wild. Tekeningen naar het leven
Links: Aert Schouman, ‘Pluimvee op een erf’, 1725-1792, tekening, via Amsterdam Museum | rechts: Jan van Essen, ‘Tekening van een mariboe’, 1886

De tentoonstelling Wild laat tekeningen uit de zeventiende tot en met negentiende eeuw zien. Geen mensen of landschappen, maar alleen wilde dieren – waar we ook voor het gemak wat grazende koeien en mollige kalkoenen toe rekenen. Bij je bezoek aan het Cromhouthuis krijg je bovendien een twee-voor-de-prijs-van-één ervaring; de expositie loopt deels door in de grandioze stijlkamers van het museum, waarbij in vergelijking onze appartementen net gebruikte cornflakesdozen lijken. Glamour aan de grachtengordel, zoals je dat alleen in Amsterdam ziet. Alsof het allemaal niet decadent genoeg is, heeft het statige Cromhouthuis ook nog eens een make-over gekregen door stylisten-collectief The Wunderkammer, die de tentoonstelling hebben aangevuld met opgezette dieren en vitrines met exotische objecten.

+ | De supersterren van deze tentoonstelling zijn natuurlijk de tekeningen, maar je zou er bijna aan voorbij lopen! Achter twee gesloten deuren – weliswaar voorzien van een bordje waarop we lezen dat we echt binnen mogen komen – hangen de kunstwerken in donkere kamers. Dit is heel praktisch: kunst op papier is bijzonder kwetsbaar, dus moeten de werkjes lekker in het duister chillen. Bijkomend voordeel is dat deze presentatie meteen een hele experience wordt. Het voelt alsof we achter de schermen mogen kijken en exclusieve toegang krijgen tot het depot. Doordat het in het Cromhouthuis niet zo druk is als in bijvoorbeeld de musea op Museumplein, kan het voorkomen dat je helemaal alleen in deze schatkamertjes staat. Om het nog wat meer bijzonder te maken, hebben we – op ferm aanraden van de gastvrouw achter de kassa – de audiotour aangezet. Deze is ingesproken door Haig Balian, voormalig directeur van Artis, die een waanzinnig lekker stemgeluid en dito Brits accent blijkt te hebben. Een mini-kunstcollege klonk zelden zo smooth.

Wild Cromhouthuis De KunstmeisjesInstallatieshot van de presentatie door The Wunderkammer in de tentoonstelling, via Amsterdam Museum.

– | Wij werden enthousiast toen we hoorden dat The Wunderkammer de tentoonstelling heeft aangekleed. Helaas doet onze uiteindelijke ervaring de naam van de tentoonstelling niet echt eer aan: we waren er niet wild van. Bij een tentoonstelling over tekeningen van exotische beesten klinkt een serie opgezette dieren neerzetten goed; het is een beetje alsof we een ticket naar de jungle hebben geboekt. Maar er bestaat zoiets als too much of the good stuff. Want hot damn, we weten niet waar we moeten kijken, noch waar de presentatie begint of eindigt. Van kroonluchters met fazanten tot kleine vogeltjes in elke vitrine, en een enorme zwaan die in een krappe hoek is geplaatst – het is alsof een taxidermist een faillissementsuitverkoop heeft georganiseerd en wij door alle rommel op zoek moeten gaan naar de verborgen parels. Die is er wel: het topstuk – naast de tekeningen in de schatkamers – is een volledig skelet van een leeuw uit de zeventiende eeuw. Geen echt ‘opgezet’ dier, maar wel prachtig passend bij de tekeningen. We krijgen weer dat ‘achter de schermen’-gevoel, nu in het depot van een natuurhistorisch museum. Dit skelet is echter geen toevoeging van The Wunderkammer. Dat is dan wel een beetje Wunderjammer.

Hoe lang doe je er over? | 30 – 60 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | We zijn een beetje kritisch over de hoeveelheid opgezet gedierte in het museum, maar onze stemming slaat radicaal om zodra we in de museumwinkel staan. Daar komt de meest gretige ekster in ons allemaal naar boven en willen we ook ons eigen huis volledig volhangen met kevers in lijsten en opgezette flamingo’s. Neem een kijkje op de website van The Wunderkammer (met webshop) en oordeel zelf.

De tentoonstelling ‘Wild. Tekeningen naar het leven’ is t/m 26 augustus 2018 te zien in het Cromhouthuis. Meer informatie: https://www.cromhouthuis.nl/tentoonstellingen/wild-tekeningen-naar-het-leven


Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra).

Cover: Hendrick Goltzius, Een zittende Drentse patrijshond, ca. 1597, via Amsterdam Museum.

 

The Death of Melanie Bonajo - Bonnefantenmuseum

GO | NO GO #120: How to become an elf in 12 steps

GO | NO GO 29 mei 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. We daalden dit keer af naar The Deep South: het glooiende landschap van Limburg. In Maastricht staat namelijk het Bonnefantenmuseum, waar nu de betoverende tentoonstelling ‘The Death of Melanie Bonajo’ te zien is.

Bij de entree van de tentoonstelling liggen alle benodigdheden klaar: felgekleurde vleugeltjes, opkrullende gouden puntschoentjes en diadeempjes met puntige oortjes. Ben je klaar voor je wedergeboorte als elfje? Hoewel eerlijk toegegeven dat de schoentjes ons iets te klein waren en de vleugeltjes nogal strak op de rug gebonden zaten, stonden we niet op het punt om een kindertheatervoorstelling in te gaan. Nee, de Nederlandse kunstenaar Melanie Bonajo (1978) nodigt je uit voor de eerste overzichtstentoonstelling van haar video-installaties, waarin ze met een dikke knipoog weliswaar heel serieuze onderwerpen aan de kaak stelt.

De titel van de tentoonstelling, ‘The Death of Melanie Bonajo’, klinkt misschien niet zo vrolijk als de elfjes-accessoires. De ietwat zweverige introductietekst van de tentoonstelling – overigens de enige tekst die je in deze tentoonstelling tegen gaat komen! – legt uit dat je moet sterven om herboren te worden. Bij je wedergeboorte kun je jezelf opnieuw uitvinden en vormgeven. “Wat wil jij zijn? Een vogel? Een rots? Een gevoel? Een geluid? Een elf? Jouw elf? Jezelf?” Als dit je allemaal wat onzinnig in de oren klinkt, think again: er wordt je in werkelijkheid gevraagd om open te staan voor andere manieren van kijken en omgaan met de wereld. In verschillende videowerken komen bijzondere mensen aan het woord die, soms met gevaar voor eigen leven, er wel heel alternatieve levenswijzen op na houden. Ieder werk reflecteert op de schaduwzijdes van onze moderne, kapitalistische samenleving en gaat aan de hand van concrete voorbeelden in op hoe het anders kan.

Night Soil Nocturnal Gardening still kopie 2
Melanie Bonajo, ‘Night Soil – Nocturnal Gardening’, 2016, film still, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

+ | Bij binnenkomst in de tentoonstelling stuiten we op de achterkant van een tent, die met scheerlijnen in de vloer genageld is. Het geeft maar aan dat Melanie Bonajo geen boodschap heeft aan de gepolijste white cube. Wanneer we de ingang van de tent proberen te vinden, moeten we er een zaaltje voor omlopen. Hoewel dit niet heel verwelkomend aandoet, zorgt de spanningsopbouw voor de juiste entree tot de wereld van Bonajo. Wanneer je vervolgens bukt om de tent in te lopen, word je uitgenodigd om op een krukje plaats te nemen. Terwijl we inmiddels van museumbezoek in kampeermodus zijn beland, vertelt Bonajo op het tv-scherm achter in de tent over haar persoonlijke ervaringen met het geneeskrachtige kruid ayahuasca. Dit middel, dat al zeker honderden jaren ritueel gebruikt wordt door stammen in het Amazone-gebied, wint aan populariteit in het westen in de zoektocht van de moderne mens naar een meer “verbonden leven”. Terwijl we Bonajo horen vertellen over hoe de drug haar resetknop leek in te drukken en haar terugzette naar de fabrieksinstellingen, blijft de camera op fascinerende momentopnames met maffe figuren hangen, alsof het gefilmde foto’s zijn. Dit werk, ‘Night Soil / Fake Paradise’ (2014), is het eerste videowerk slash installatie die we in de tentoonstelling tegenkomen. Het is ook onderdeel van een drieluik aan semi-documentaires die ingaan op afwijkende ideeën over onze relatie met de natuur en de invulling van ons leven. Denk aan boomknuffelaars en tantrasekswerkers, die hun verhaal vertellen terwijl je in een roze grot op een extreem aaibaar heuveltje ligt. Je mag er heus om gniffelen, maar Bonajo’s boodschap getuigt ook van urgentie: hoe verhouden we ons tot de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk, tot terugkerende racistische tendensen in de maatschappij, of tot sekseverschillen en het benoemen van iemands geslacht?

Night Soil Fake Paradise, 2014, film still
Melanie Bonajo, ‘Night Soil – Fake Paradise’, 2014, film still, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

+ | Zoals we al eerder opmerkten, kom je na de introductietekst geen tekst en uitleg meer tegen. Dit is precies de kracht van de tentoonstelling: de videowerken zijn documentair van inslag en behoeven geen hulp of commentaar. Iedere zaal die je instapt is een installatie die je aan de hand neemt, en al je zintuigen aanspreekt om open te staan voor de alternatieven die Bonajo je voorschotelt. Vanuit een rolstoel kijk je naar ouderen die Bonajo laat stuntelen met selfie sticks en ze vragen stelt over onze verslaving aan technologie (‘Progress vs. Regress’, 2016). In een andere zaal word je uitgenodigd om al knuffelend met een ondefinieerbaar gevormde hoop fluffiness te kijken naar hoe kinderen het recht op privacy van dieren becommentariëren (‘Progress vs. Sunsets’, 2017). Hartverwarmend, hilarisch, oprecht en extreem raak: het moge duidelijk zijn, deze tentoonstelling is een must see!

Hoe lang doe je er over? |  60 min. of nog veel langer, als je ieder videowerk van begin tot einde wilt bekijken!

Expert level | Beginners | Gevorderden| Crazy pro

Meer weten | Wil je eerst een voorproefje om te weten aan welke elfentocht je begint? De Night Soil-trilogie was vorig jaar al in Foam te zien en naar aanleiding daarvan werd de kunstenaar geïnterviewd, wat je alvast een kijkje in haar wereld geeft.


De tentoonstelling ‘The Death of Melanie Bonajo’ is nog t/m 28 oktober 2018 te zien in het Bonnefantenmuseum. Meer informatie: https://www.bonnefanten.nl/nl/tentoonstellingen/programma_2018/melanie_bonajo

Tekst: De Kunstmeisjes (Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra).

Cover: Melanie Bonajo, ‘Night Soil – Economy of love’, 2015, courtesy AKINCI, photo by Sophie Mörner, via Bonnefantenmuseum, Maastricht

Samuel Fosso - Afrotopia - Het Tropenmuseum

GO | NO GO #119: Afrofuturism

GO | NO GO 24 mei 2018

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Waar we onlangs Afrikaanse fotografie hebben bekeken in het exotische Berg en Dal, zoeken we het deze week dichter bij huis: in het Tropenmuseum is nu de expositie ‘Afrofuturism’ te zien.

Toegegeven, bij Afrika denken we niet snel aan de paus, wetenschap of high fashion. En het toekomstperspectief van het continent? Daar hebben we ook geen antwoord op paraat. En dat is zonde! Het Tropenmuseum heeft besloten hierin verandering te brengen door vier hedendaagse, Afrikaanse kunstenaars te laten exposeren. Zij nemen je in de kleine, maar kleurrijke tentoonstelling ‘Afrofuturism’ mee in hun toekomstvisie voor Afrika. De Afrikaanse wetenschap en een zwart perspectief staan ten grondslag aan hun kunst. Topics die anno 2018 mega on fire zijn, en het is dan ook mooi, maar vooral goed dat er stil wordt gestaan bij het toekomstbeeld van Afrika. De wereld is natuurlijk veel groter dan slechts West-Europa en Noord-Amerika en er zijn zoveel meer perspectieven dan alleen het blanke. De drijfveer is helaas minder positief, want voor alle vier kunstenaars geldt dat hun verbeeldingskracht wordt gevoed door onvrede over de werkelijkheid van vandaag de dag. De tentoonstelling biedt hen de mogelijkheid even weg te kijken van de actualiteit en een alternative reality en toekomstbeeld te tonen. Hun kunst zal daarmee hopelijk nieuwe generaties inspireren om hun toekomst in eigen handen te nemen. Want waarom zou de paus niet zwart kunnen zijn?

Afrotopia - Het Tropenmuseum
Links:
Samuel Fosso, #25568, ‘Black Pope’, 2018 | Rechts: Osborne Macharia, beide via Het Tropenmuseum, Amsterdam

Deze tentoonstelling is gemaakt in samenwerking met de Afrikaanse fotobiënnale ‘Recontres de Bamako’, met werk van Samuel Fosso (1962, Kameroen), Bob Mũchiri Njenga (1985, Nairobi), Kadara Enyeasi (1994, Nigeria), Osborne Macharia gegeven (Kenia). Wellicht gaat er een belletje rinkelen: drie van de vier kunstenaars waren vorig jaar ook al te zien bij Foam in de expositie Foam X AAF. In het Tropenmuseum is daar nu Samuel Fosso aan toegevoegd om het kunstzinnige kwartet te vervolmaken. Iedere kunstenaar heeft zijn eigen gekleurde muur gekregen, waardoor je meteen een duidelijk overzicht krijgt van de vier kunstenaars en dus ook van hun vier visies. De expositie past perfect bij het doel van het Tropenmuseum: actuele maatschappelijke thema’s presenteren en bezoekers kennis laten maken met culturele diversiteit wereldwijd. Some goals we dig!

+ | Ken je die installatie van Maurizio Cattalan, Paus Johannes Paulus II die wordt verpletterd door een meteoor? De bekende Italiaanse kunstenaar leverde hiermee kritiek op de katholieke kerk. Samuel Fosso (1962, Kameroen) borduurt voort op Cattalan met zijn fotoserie ‘Black Pope’. In deze serie onderzoekt Fosso de verschillende visies op macht, kolonialisme, geloof en de methoden die worden gebruikt om het geloof kracht bij te zetten. De groen-paars gekleurde wand tonen honderden snapshots van een zwarte paus. Biddend, lachend, zegenend. De serie eindigt in een climax met een enorme foto van een zwarte paus in witte kledij. Hij houdt zijn rechterhand omhoog terwijl hij ons met een vriendelijke glimlach verwelkomt in dit alternatieve, maar prettige toekomstperspectief. Fosso gaat hiermee de confrontatie aan met de eindeloze katholieke verering van de witte mens in de hedendaagse visuele cultuur. Het effect van de kleine kleine foto’s die leiden tot het grote portret missen hun uitwerking niet: wij zijn onder de indruk!

Afrotopia - Het TropenmuseumZaaloverzicht ‘Afrofuturism’, foto: Jan Reinier van der Vliet, via Het Tropenmuseum, Amsterdam

± | Hoewel de teksten bij de kunstenaars wat vertellen over de kernpunten van hun werk, geven zij een erg summiere inleiding tot de tentoongestelde werken. Zo lezen we bij Osborne Macharia (Kenia), een autodidactische fotograaf, dat hij zijn kunst gebruikt om onderwerpen als gelijkheid, gender gerelateerd geweld en vrouwenbesnijdenis te benoemen. Helaas zien we dit niet terug in het werk dat wordt geëxposeerd. Toch maken zijn foto’s alles goed, want wow, wat zijn die vet! Van de elf foto’s komen er twee uit de serie ‘Kabangu’. Een groep uit de jaren 80 die regelmatig samenkomt om jong talent te begeleiden in de hiphop-industrie. Bekijk het filmpje van de making of hier! Hoewel we graag meer informatie zouden willen over de tentoongestelde werken en hoe zij passen in het gedachtegoed van de kunstenaars, spreken de meeste kunstwerken anderzijds ook voor zichzelf. Research naar deze contemporary artists kan je natuurlijk ook doen op je laptop in het zonnetje in het mooie museumcafé. Geen straf, lijkt ons!

Hoe lang doe je er over | Als je dan toch in het Tropenmuseum bent, pak dan meteen ook even de tentoonstellingen ‘Fashion Cities Africa’ en ‘Body Art’ mee! Dan ben je minimaal een half uur bezig. Echt alleen naar Afrofuturism? Dan heb je genoeg aan twintig minuten.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | We noemden ‘m al, helemaal aan het begin van dit artikel: in Berg en Dal is er nog een expositie met werk van Afrikaanse kunstenaars te zien, ‘Afrotopia’. Lees hier wat wij van die tentoonstelling vonden.


De tentoonstelling ‘Afrofuturism’ is nog t/m 26 augustus 2018 te zien in het Tropenmuseum. Meer informatie: https://www.tropenmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/afrofuturism

Tekst: Charlotte Hercules

Coverbeeld: Samuel Fosso, #25568, ‘Black Pope’, 2018