Categorie: GO | NO GO

GO | NO GO #74: Een kunstproeverij bij Caroline O’Breen

GO | NO GO 29 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: de groepstentoonstelling ‘Suspension of Disbelief’ in Galerie Caroline O’Breen.

Ook galeries krijgen soms een Extreme Home Makeover: zo heet Seelevel Gallery sinds kort Galerie Caroline O’Breen. Niet geheel shocking is de galerie vernoemd naar de eigenaresse, wat een heel bewuste keuze was. Caroline: “Ik wil een andere uitstraling voor mijn galerie, veel toegankelijker en persoonlijker. Doordat de galerie mijn naam draagt, is het geen afstandelijk en anoniem instituut. Ik vertegenwoordig mijn kunstenaars, sta honderd procent achter ze. Dat gevoel wil ik kunstkopers ook geven: dat ze persoonlijke aandacht krijgen.” Wij voelen de persoonlijke vibe in ieder geval, want met één telefoontje mochten we na sluitingstijd nog even langskomen (“geen probleem!”) om de nieuwe tentoonstelling Suspension of Disbelief te bekijken.

De titel van de expositie is een verwijzing naar wat de negentiende-eeuwse filosoof Samuel Taylor Coleridge schreef over het lezen van boeken: de bereidheid om je kritische kant even te laten varen en zelfs het ongeloofwaardige te geloven, puur om ergens van te kunnen genieten. Als het gaat om fotografie – en dat is wat je in deze galerie ziet – betekent suspension of disbelief dat je als kijker even vergeet wat normaliter van een foto wordt verwacht: dat het de werkelijkheid objectief laat zien. Dat hoeft dus niet meer. Een foto mag ook bewerkt zijn, je bedriegen, de werkelijkheid mooier of lelijker weergeven, enzovoorts, puur voor jouw genot. Want ook dat is kunst. Deze tentoonstelling toont twintig foto’s van twintig fotografen die vanuit die instelling werken: de verschillende mogelijkheden van fotografie onderzoeken en onze ogen en geest openen voor al het (on)geloofwaardige.

Maarten-van-Schaik-_courtesy-Galerie-Caroline-OBreen-1629x1080
Maarten van Schaik, ‘Anonymous Contact #17, Lanzarote’, 2017.

+ | Ter gelegenheid van de heropening (of rebranding) van de galerie heeft Caroline O’Breen besloten een soort showcase te organiseren van twintig fotografen die zij vertegenwoordigt. Beginners opgelet: dit is de perfecte gelegenheid om te kijken wat je mooi vindt, je krijgt namelijk een kleine kunstproeverij. Misschien houd je van hedendaagse kunst die verwijst naar oude kunst? Dan is het werk van Laurence Aëgerter wellicht wat voor jou. Of ben je meer van de intieme en indringende portretten? Blijf dan even langer staan bij Bertien van Manen. Houd je van melancholisch en donker? Dan is Satijn Panyigay your girl. Om een lang verhaal kort te maken: ga zelf maar kijken en kies je favorieten.

± | Niet alleen heeft de galerie een nieuwe naam, ze is ook verhuisd naar een van de liefste straatjes van Amsterdam: de Sint Nicolaasstraat, twee straten achter de Dam. Nu klinkt ‘twee straten achter de Dam’ als een naar urine, heroïnenaalden en schaamte ruikende nachtmerrie, maar niets is minder waar. De galerie zit recht tegenover een van de leukste restaurants van Amsterdam: Kaagman en Kortekaas. Met zulke buren is de sfeer altijd goed (en weet jij meteen waar je na je bezoek gaat eten). De galerie zelf is kleiner dan een schoenendoos voor peutersandalen, maar dat onderstreept het persoonlijke en intieme wat Caroline wil uitstralen des te meer. Let wel op: de openingstijden zijn beperkt: donderdag, vrijdag en zaterdag van 12:00 tot 17:00 uur. Mocht je nu per sé op een andere dag langs willen komen, mag je wel altijd een afspraak maken.

Hoe lang doe je er over? | 15 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Nu we het toch over kunstproeverijen hebben, Caroline O’Breen staat in september op de ultieme kunstproeverij wat fotografie betreft: UNSEEN, dé fotografiebeurs van Nederland. We weten ook al welke fotografen Caroline heeft geselecteerd om te tonen: Laurence Aëgerter, Ola Lanko en Marjolein Blom. Heb je ook zin in wat voorpret voor UNSEEN? Check hier de website inclusief een lijst met alle deelnemende fotografen.


De tentoonstelling ‘Suspension of Disbelief’ is t/m 22 juli 2017 te zien bij Galerie Caroline O’Breen. Meer informatie: http://carolineobreen.com/exhibitions/current/

Coverbeeld: Bertien van Manen, ‘Ola Lanko, Exercise #2′, 2012.

 

GO | NO GO #73: You Are Me. I Am You.

GO | NO GO 27 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Ditmaal de tentoonstelling: ‘I Am You. Selected works 1942-1978’ van fotograaf Gordon Parks in Foam.

Foam knalt er tentoonstellingen uit in het tempo waarin een goed bezochte lunchzaak broodjes verkoopt rond 1 uur ‘s middags. Sinds vorige week heeft het hippe fotografiemuseum dan ook weer een aantal nieuwe expo’s te zien, waaronder I Am You van de Amerikaanse fotograaf Gordon Parks (1912-2006). Parks is vooral bekend geworden als degene die het minder bedeelde Amerika een gezicht heeft gegeven met zijn camera (zijn ‘weapon of choice’). Hij wilde de keerzijde van The American Dream laten zien: racisme, onderdrukking, geweld, ongelijkheid, rassenscheiding en criminaliteit.


Gordon Parks, ‘The Invisible Man’, Harlem, New York, 1952 © Gordon Parks, Courtesy en copyright The Gordon Parks Foundation, via Foam. 

Parks begon zijn loopbaan bij de Farm Security Administration, een overheidsproject om de armoede te bestrijden op het platteland van de Verenigde Staten. Als lid van de redactie, was het Parks’ taak om de armoede vast te leggen, samen met andere beroemde fotografen als Dorothea Lange en Walker Evans. Zijn talent en oog voor wat er speelt in de maatschappij bezorgde hem een baan bij het legendarische tijdschrift Life Magazine, als eerste Afrikaans-Amerikaanse fotograaf ooit. Daar maakte hij bijvoorbeeld de beroemde serie ‘Harlem Gang Leader’, waarvoor hij een maand met de 17-jarige bendeleider Red Jackson optrok. Ook vergaarde Parks faam met zijn foto’s van iconische Afrikaans-Amerikaanse leiders als Malcolm X en Martin Luther King. Maar Parks hield het niet alleen bij maatschappelijk betrokken foto’s en het verbeelden van de zwarte bevolking in Amerika; hij maakte daarnaast gelikte modefoto’s en ook nog twee films (Shaft en The Learning Tree). De tentoonstelling bij Foam geeft een overzicht van de grote thema’s in Parks’ (net zo grote) oeuvre, samen met fragmenten uit zijn films.

± | Laten we maar met de deur in huis vallen: deze tentoonstelling bevat aardig wat tekst. Bij binnenkomst schrokken we al enigszins van de wandtekst die van plafond tot vloer reikt, maar per thema vind je nog meer teksten. Hierdoor is dit misschien een expositie die je het best solo kunt bezoeken. Je kunt dan lekker op je eigen tempo de teksten lezen en de foto’s bekijken, zonder snelle of ongeduldige vrienden die al lang klaar zijn en jou vervolgens peer pressuren om op te schieten. Een beeld zegt meer dan duizend woorden , maar in dit geval zijn de verhalen erbij te interessant om doorheen te racen. Neem dus vooral de tijd!

+ | Wellicht ben je – net als wij – nog niet zo bekend met het oeuvre van deze geweldige fotograaf. Dankzij deze expo, en wat lees-investering van jezelf, ben je dat straks wel. De expositie is heel rechttoe-rechtaan: de foto’s hangen bijna allemaal op één lijn en er is weinig poespas, alles draait om de beelden. Op het eerste gezicht oogt dat misschien een beetje saai, maar de foto’s zelf zijn dan allerminst. Parks wist namelijk als geen ander een boodschap over te dragen. Neem bijvoorbeeld zijn foto van een gezin dat zo arm is, dat de jongste zoon het pleister van de muren af eet. Parks laat je deze vreselijke werkelijkheid van armoede tot in je tenen voelen, en daar is geen omringende poespas voor nodig.

Hoe lang doe je er over? | 45 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Er ligt een prachtig boekx in de Foam-winkel: 288 pagina’s ruim met 200 beelden, waardoor je nog meer te weten komt over deze geweldige fotograaf. Het boek kost € 38,- en je kunt hier alvast een voorproefje krijgen van de inhoud.


De tentoonstelling ‘Gordon Parks – I Am You. Selected works 1942-1978’ is nog t/m 6 september 2017 te zien in Foam. Meer informatie: https://www.foam.org/nl/museum/programma/gordon-parks

coverbeeld: Gordon Parks, ‘Department Store’, Mobile, Alabama, 1956 © Gordon Parks, Courtesy en copyright The Gordon Parks Foundation, via Foam. 

GO | NO GO #72: Een grachtenpand vol daklozen

GO | NO GO 15 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ in Huis Marseille.

Terwijl onze stappen weergalmen door de weldadige gangen met marmeren vloeren in Huis Marseille, staan we zaal na zaal oog in oog met de daklozen in de foto’s van Andres Serrano (New York, 1950). In de ogen van de een zie je trots die met alle macht bewaakt wordt, op het gezicht van een ander een grote glimlach, speciaal voor de foto, een derde kijkt gewoon vooruit. Verder niets. Andres Serrano toont deze mensen precies zoals ze zijn, zonder te oordelen en zonder een specifieke boodschap uit te willen dragen.

Het begon allemaal in 2005 met de serie Nomads: de fotograaf realiseerde zich dat daklozen nooit op de foto gaan gewoon om een portret van zichzelf te hebben. Waar wij minstens één paspoortfoto hebben (waar we waarschijnlijk twee tot vijf jaar over klagen tot we ons weer zorgen gaan maken over de volgende) en tientallen selfies op social media, worden bewoners van metrostations en parkbankjes meestal alleen op beeld gevangen als ze in het nieuws komen. Een heel scala aan ervaringen gaat aan hen voorbij: jezelf zien veranderen door de jaren heen, je persoonlijkheid terugzien in een foto, jaren later lachen om een kapsel dat je destijds had. Serrano besloot een fotostudio neer te zetten in metrostations in New York en de ‘nomaden’ van deze metropool eindelijk eens vast te leggen. In 2014 volgde zijn project Residents of New York, dat als doel had om bewoners van New York (door middel van posters in heel de stad) ervan bewust te maken dat de daklozen die de meesten heel bewust negeren ook gewoon mensen zijn. Dit was zo’n succes dat hij in 2015 gevraagd werd om de daklozen van Brussel te fotograferen, wat resulteerde in zijn serie Denizens.

image4 (2)Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ (serie Nomads) in Huis Marseille. 

Hoewel de tentoonstelling Revealing Reality begint en eindigt met Serrano’s portretten van daklozen, zie je in Huis Marseille een veelzijdig overzicht van zijn werk. De fotograaf begon namelijk met abstracte fotografie waarin lichaamssappen (yes, je leest het goed) centraal staan, ging moeiteloos over op religieuze thema’s, sprong vervolgens in het vliegtuig naar Cuba om daar de authentieke bevolking en cultuur vast te leggen, en schoot daarna met evenveel aandacht een indringende serie over marteling. Kortom, Serrano kan alles en Huis Marseille neemt je mee op een wandeling door zijn werk van de afgelopen dertig jaar.

+ | Van alle series maken de foto’s van daklozen de meeste indruk. Het overweldigende besef dat deze mensen inderdaad nooit gefotografeerd worden, raakt ons bijna fysiek. Als pics or it didn’t happen het motto van onze Instagram-generatie is, wat betekenen de levens van deze mensen dan voor ons? Ze worden genegeerd, gevreesd, of nog erger: we staan niet eens bij ze stil. De foto’s laten zich moeilijk beschrijven zonder over te komen als een ‘het houdt niet op, niet vanzelf’-reclame, druipend van sentimentaliteit. Je moet ze echt met eigen ogen zien om te voelen wat een indruk ze maken, voornamelijk doordat ze er gewoon ‘zijn’. Serrano zegt verder niets, probeert ons niet te overtuigen om morgen twee daklozen in huis te nemen of ons schuldig te moeten voelen over ons eigen comfort, bekritiseert evenmin de politiek of maatschappelijke instanties. Hij laat de mensen gewoon zien, erkent hun bestaan, en precies deze simpliciteit werkt ontwapenend. Hetzelfde geldt voor de wand met kartonnen bordjes, uit de privécollectie van Serrano. Deze kartonnen bordjes die de daklozen op straat vasthouden om wat geld te krijgen, zijn door Serrano voor 20 dollar per stuk opgekocht en laten de verschillende emoties, argumenten en smeekbedes van de daklozen zien. Net als in het geval van de foto’s velt Serrano geen oordeel en draagt hij geen boodschap uit – hij laat simpelweg de stem horen bij de gezichten die we van zijn foto’s kennen.

image3 (2)Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ (persoonlijke collectie Serrano) in Huis Marseille.

+ | De tentoonstelling zelf is bijzonder mooi ingericht: de foto’s zelf zijn groot en krijgen gelukkig veel ademruimte. Soms zie je dat musea zo veel willen tonen, dat je bijna over de kunstwerken struikelt en halverwege al helemaal uitgeput bent door al het aandachtig kijken. Dat had makkelijk gekund met Andres Serrano, die een groot oeuvre heeft. Gelukkig dacht Huis Marseille less is more en krijgen wij een beetje van alles te zien. Precies genoeg om je een impressie van zijn werk te geven en je nog nieuwsgieriger te maken. Zoals we van Huis Marseille gewend zijn, hangt er bij elke zaal zo’n anderhalve meter aan tekst met informatie. Waar we bij eerdere exposities een beetje moe werden van deze mini-essays, komen ze deze keer – met foto’s uit verschillende series en tijdsperiodes – goed van pas. Wil je je alvast een beetje inlezen? Het museum is op zijn website net zo scheutig met woorden als in de expositie zelf.

Hoe lang doe je er over? | 30 – 45 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | The Guardian vroeg Andres Serrano om uit zijn eigen foto’s zijn lievelingswerk te kiezen (love your style, The Guardian). Hier zie je welke foto Serrano heeft gekozen en lees je wat hij verder te zeggen heeft over zijn werk, zoals: “It’s all fantasy, my own creative reality. The best way to describe it is in terms of Superman. In Superman’s world there’s another universe known as Bizarro World, where everything is opposite: Superman is not good, he’s ugly, it’s all backwards. Bizarro World is a place I need to go to sometimes.


De tentoonstelling ‘Andres Serrano – Revealing Reality’is t/m 3 september 2017 te zien in Huis Marseille. Meer informatie: https://www.huismarseille.nl/tentoonstelling/andres-serrano/

Coverbeeld: Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’, beeld: Andres Serrano, Ahmed Osoble, 2015 (serie Denizens) © Andres Serrano, foto door De Kunstmeisjes.

GO | NO GO #71: Ode aan de kampioen: Rineke Dijkstra

GO | NO GO 15 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: ‘Rineke Dijkstra: een ode’ in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Als kunst een sport zou zijn, dan verdedigt Rineke Dijkstra al jaren onze landstitel in de fotografie. Afgelopen maart werd bekend dat ze nu ook wereldkampioen is geworden: op 9 oktober wordt Dijkstra in Zweden onderscheiden met de Hasselblad Award, ‘s werelds meest prestigieuze prijs op het gebied van fotografie. De prijs bedraagt een geldbedrag van SEK 1.000.000 (ongeveer €100.000) én – jawel – een gouden medaille. Ter ere van deze prestatie heeft het Stedelijk Museum een rits aan werken van Dijkstra uit het depot getrokken met foto- en videowerk van 1994 tot nu. Naast werk uit eigen collectie bevat de tentoonstelling ook een primeur: drie werken waren nog niet eerder in Nederland te zien.

Rineke Dijkstra staat vooral bekend als portretfotograaf. Haar portretten, veelal van kwetsbare jongvolwassenen, ogen nauwelijks geposeerd en toevallig. Toch vergen haar foto’s veel tijd en aandacht: met haar grote analoge camera (een 4×5 inch technische camera), waar steeds nieuwe negatieven in gestoken moeten worden, moet de persoon voor de camera zich concentreren en niet teveel bewegen, en ziet de fotografe haar onderwerp op zijn kop. Hoewel dat onhandig klinkt, levert dit proces haarscherpe, monumentale beelden op. Juist in de tijd dat het model wacht tot de fotografe zo ver is om de foto te maken, weet Dijkstra steeds weer juist die terloopse momenten te vangen, waarin de geportretteerde zich even ontspant en de voorgenomen pose loslaat.

Rineke Dijkstra_Vondelpark, Amsterdam, 10 juni 2005_original
Rineke Dijkstra, ‘Vondelpark, Amsterdam’, 10 juni 2005. Foto via Stedelijk Museum Amsterdam.

+ | Hollandse nuchterheid zit diep in Dijkstra’s stijl geworteld. Of ze nu beroemdheden of pubers in het Vondelpark fotografeert: glamour komt er nooit bij kijken. Iedere persoon is net zo doodgewoon als jijzelf, en juist bijzonder omdat Dijkstra ze heeft vastgelegd. Wij vroegen ons dan ook de hele tijd af: waar heeft ze deze persoon gevonden en hoe kwam ze erop om hem of haar te portretteren? Het blijft regelmatig namelijk niet bij één keer; vaak portretteert ze dezelfde persoon na een paar jaar weer. Zo fotografeerde ze in 2000 Olivier Silva, een nieuwsgierige, maar schuchtere 17-jarige jongen die zich op dat moment bij het Franse Vreemdelingenlegioen aansloot. In de drie jaar die daarop volgden, fotografeerde Dijkstra de jonge soldaat nog zes keer. Langzaam maar zeker zien we Olivier volwassen worden: in de laatste foto, uit 2003, is hij zijn onschuld verloren en kijkt hij als een zelfverzekerde man ernstig de lens in.

e5326039f850f8b360ca51e7338cb2b2 648e928922dadba929c8e94115fa67bf
Links: Olivier, Quartier Vienot, Marseille, France, July 21, 2000 © Rineke Dijkstra
Rechts: Rineke Dijkstra. Olivier, The French Foreign Legion, Quartier Monclair, Djibouti © Rineke Dijkstra, Beide foto’s via De Hallen Haarlem.

+ | Je bent vast nog niet vergeten dat in je pubertijd extreme zelfverzekerdheid binnen no time plaats kon maken voor kwetsbare onzekerheid. Zelfvertrouwen komt met de jaren, of met een paar slokken bier op. Dit heeft Rineke Dijkstra op een wonderbaarlijk eenvoudige manier bijzonder sterk weten vast te leggen in haar videowerk  The Buzz Club, Liverpool, UK / Mystery World, Zaandam, NL (1996-1997). Via twee kanalen zien we steeds een jonge feestganger voor een witte achtergrond: de één staart ietwat stoned naar de camera, de ander hakt er lekker op los op de muziek. Naarmate de avond vordert worden de houdingen steeds zelfverzekerder, en is het alsof je kijkt naar een jongere versie van jezelf. Zo herkenbaar hoe je in die leeftijdsperiode jezelf probeert te vinden, uniek wilt zijn en gezien wilt worden, en tegelijkertijd het gedrag van anderen kopieert om erbij te horen. Dijkstra’s werk gaat daarom over veel meer dan een portret van een mens; eigenlijk portretteert ze gedragscodes en wat mensen tekent, op een avond of door de jaren heen.

08_4268
Video-installatie The Buzz Club, Liverpool, UK/Mystery World, Zaandam, NL, 1996–97 © Rineke Dijkstra Installation shot: Rineke Dijkstra: A Retrospective, Solomon R. Guggenheim Museum, June 29–October 8, 2012. Foto: David Heald © Solomon R. Guggenheim Foundation. Via designartnews.com.

– | Het moge duidelijk zijn: deze tentoonstelling is de moeite waard om het werk van deze photography champ te leren kennen, of er opnieuw van te genieten. Maar als we dan toch een minpuntje mogen noemen: waar was onze all-time favourite uit de Stedelijk collectie, Dijkstra’s beroemde portret van een Pools meisje op het strand, die ondanks haar slungelig bungelende ledematen met haar pose doet denken aan het beroemde schilderij Venus van Botticelli uit de Renaissance? Wellicht dat dit pareltje al als bruikleen gereserveerd was voor Museum De Pont in Tilburg, die in het voorjaar van 2018 een omvangrijk overzicht van Rineke Dijkstra’s oeuvre zal tonen. Het Stedelijk is even voorgepiept, maar met zoveel werken van Dijkstra in de collectie is dat het museum’s goed recht. Deze niet zo heel grote tentoonstelling met weliswaar intrigerende werken is een prima opwarmertje om komende lente met een getraind oog naar Tilburg af te reizen!

Hoe lang doe je er over? | 30 min. of langer, natuurlijk.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Stedelijk’s fotografieconservator Hripsimé Visser sprak een audiotour in: het is alsof je een privérondleiding krijgt. Haarfijn legt ze je uit wat de fotografie van Rineke zo bijzonder maakt.


De tentoonstelling ‘Rineke Dijkstra: een ode’ is t/m 6 augustus 2017 te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam. Meer informatie: http://www.stedelijk.nl/tentoonstellingen/rineke-dijkstra-een-ode

GO | NO GO #70: Are you talking to me?

GO | NO GO 8 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: ‘Martin Scorsese – The Exhibition’ in EYE.

Als foolproof dateplan, quality time met vrienden, of tijdens een avond alleen in bed bedolven onder lege zakken chips – iedereen houdt van een filmpje. Het is wellicht de meest toegankelijke en geliefde kunstvorm, maar nog steeds niet altijd als zodanig erkend. Waar musea op het “vasteland” van Amsterdam grote hommages brengen aan grote namen als Vincent van Gogh, Ed van der Elsken of jonge beeldend kunstenaars die net zijn afgestudeerd, worden films en hun makers daar hooguit beschouwd als een extraatje bij een expositie. Gelukkig is aan de overkant van het IJ een tempel voor cinema verrezen, waar filmkunstenaars op een welverdiend voetstuk worden geplaatst. Of het nu over cinematografen, het materiaal, of regisseurs gaat: bij EYE is cinema kunst. Deze zomer zet EYE een van de grootmeesters van hedendaagse film in de spotlight: Martin Scorsese.

‘Are you talking to me?!’ is ongetwijfeld een van de meest geciteerde zinnen uit de filmgeschiedenis. De film: Taxi Driver (1976). De regisseur: Martin Scorsese. Een hele reeks iconische filmpareltjes volgden: Raging Bull (een fantastische film met Robert DeNiro die het heel graag wil maken als bokser), Goodfellas (een fantastische film met Ray Liotta die het heel graag wil maken als gangster), Casino (een fantastische film met Robert DeNiro die het heel graag wil maken als casino-eigenaar) of The Wolf of Wall Street (een fantastische film met Leonardo DiCaprio die het heel graag wil maken als beurshandelaar). Hebben we al gezegd dat Scorsese fantastisch is? Gelukkig beaamt EYE dit volledig in een megalomane tentoonstelling die in samenwerking met een aantal andere instellingen en de regisseur zelf is samengesteld.

Installatiefoto ‘Martin Scorsese – The Exhibition’. Foto door Hans Wilschut, via EYE Filmmuseum Amsterdam.

+ | Deze tentoonstelling is niet groot, maar heel erg groot. Door de halve wandjes en enorme schermen die de ruimte opdelen, lijkt het bijna alsof je door een doolhof gemanoeuvreerd wordt. Verdwaald raak je echter nooit, want de expositie is heel ordelijk op thema ingedeeld. Je wordt meegenomen door het oeuvre van Scorsese aan de hand van een aantal grote terugkerende thema’s, zoals zijn Italiaanse afkomst, broederschap en de maffia. Op de grote schermen in elk “deel” van de expo worden scènes uit meer dan 30 films getoond waarin deze thema’s centraal staan. Scorseses films bevatten veel komische types (hoewel de personages zichzelf natuurlijk nooit komisch zouden noemen) en messcherpe dialogen, en met elke scène die eindigt voelen wij ons steeds meer verleid om snel naar huis te gaan en alles van Scorsese (nog een keer) te kijken. Je hoeft namelijk echt geen filmkenner of groot liefhebber van de regisseur te zijn om van deze expo te genieten. Sterker nog, deze tentoonstelling is in dat geval zelfs de perfecte manier om kennis te maken met Scorseses werk. Wat wij zelf bijvoorbeeld nog niet wisten, is dat Scorsese een mega muziekfan was en documentaires over Bob Dylan en The Rolling Stones heeft gemaakt. Wil je (delen van) deze docu’s zien, moet je wel goed opletten; ze worden geprojecteerd in een zaaltje aan de rechterkant waar je zomaar aan voorbij kunt lopen.

+ | De expositie bevat veel meer dan alleen filmbeelden. Als bezoeker word je achter de schermen genomen door middel van oneindig veel archiefmateriaal: brieven, callsheets, scripts, storyboards, foto’s, enzovoorts. Overal zien we het handschrift van Scorsese terug in aantekeningen of kleine krabbeltjes, waaruit heel duidelijk blijkt dat hij overal controle over had. De kleur stropdassen, de tatoeages, de manier waarop twee mensen samen in bed liggen  –  niets gebeurde zonder akkoord van deze opperperfectionist. Maar ook zijn eigen leven komt uitvoerig aan bod, en het is interessant om te leren hoeveel inspiratie Scorsese uit zijn eigen leven haalde. Een kenmerkende scène uit Raging Bull, de simpele bruiloft met broodjes en bier, is gebaseerd op de bruiloft van Scorseses ouders. Nog grappiger: Scorsese was die dag zo ziek, dat hij zijn vader vroeg langs te komen, de regie als het ware over te nemen en de scène zoveel mogelijk op zijn bruiloft te doen lijken. Een enkele keer oogt het persoonlijke inkijkje in Scorsese leven iets te overdreven: wij snappen niet wat de originele eettafel uit zijn ouderlijk huis exact toevoegt. Maar ach, hij staat niet in de weg.

+ | De randprogrammering bij deze expo is ook nog eens echt te gek: EYE laat de hele zomer films van Scorsese zien, samen met een aantal door Scorsese geselecteerde films die volgens hem de diversiteit van de wereldcinema representeren. Ga heen en je komt hyperintellectueel de zomer door! Naast deze filmvertoningen vinden er ook een aantal talks plaats, waar je ons voor naar de kassa moet racen: misdaadjournaliste Marian Husken die bij de vertoning van Goodfellas gaat vertellen over wat ‘typisch criminele cuisine’ is, of filosoof en jurist Marc Schuilenberg die aan de hand van The Wolf of Wall Street het mensbeeld in Scorseses films zal ontleden. Op deze pagina vind je alle informatie over de tentoonstelling, het filmprogramma en alle Talks & Events.

Hoe lang doe je er over? | Minimaal 60 min., maar maak vooral je agenda leeg en ga zonder tijdsdruk naar deze tentoonstelling. Ga zitten en bekijk alle filmfragmenten, loop langs alle vitrines en ga nog een keer terug naar je favoriete films. Een betere sneak preview van het filmoeuvre van Scorsese krijg je niet, dus pak deze kans.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Ter voorbereiding, of om nog even na te genieten: A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995), de documentaire waarin je precies krijgt wat de titel doet vermoeden. Op 2 juli om 19.00 uur op groot scherm vertoond in EYE, of in veertien delen op YouTube te zien.


De tentoonstelling ‘Martin Scorsese – The Exhibition’ is t/m 3 september 2017 te zien in EYE Filmmuseum Amsterdam. Meer informatie: https://www.eyefilm.nl/tentoonstelling/martin-scorsese-the-exhibition

Coverbeeld: Robert DeNiro in Scorsese’s Taxi Driver (1976). Beeld via EYE Filmmuseum Amsterdam.

GO | NO GO #69: Onderweg naar de plee nog wat kunst meepakken.

GO | NO GO 6 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer hebben we de kleine expositie ‘Heritage’ van fotografe Marie Hudelot in de gangen van de Tolhuistuin bezocht.

Bij Framer Framed kun je terecht voor tentoonstellingen van internationale hedendaagse kunstenaars, vaak politiek geëngageerd en met een maatschappijkritisch randje. Zo zwart-op-wit klinkt dit enorm hoogdravend en lastig, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Voor de zomermaanden heeft Framer Framed bijvoorbeeld een heel toegankelijke fotoserie gecureerd: Heritage van Marie Hudelot. Deze vind je niet in de expositieruimte naast het het restaurant, maar verspreid door de gangen van de Tolhuistuin.

Marie Hudelot (1981) kijkt op naar kunstenaars ORLAN, Cindy Sherman en Andres Serrano (de laatste is binnenkort te zien bij Huis Marseille, stay tuned!) en vindt inspiratie in haar eigen gemengde afkomst (ze is Frans-Algerijns). In haar werk domineren de thema’s identiteit, erfgoed en culturele hybriditeit. Wat maakt iemand uniek, eigen, of juist precies het tegenovergestelde? Wanneer hoor je ergens bij en wat voor invloed heeft onze afkomst op hoe wij onszelf voelen en hoe anderen ons zien? Deze onderwerp zijn belangrijk én populair in deze tijden van massamigratie, zowel de gedwongen variant door oorlogssituaties, als de volledig vrijwillige soort door de steeds groter wordende #wanderlust. Hudelots serie Heritage bestaat uit fantasieportretten van familieleden: de gezichten (normaliter het meest belangrijk in een portret) zijn bedekt door natuurlijke en ritualistische objecten. Volgens Hudelot kunnen deze objecten de ware aard, het unieke karakter van deze personen net zo goed – of zelfs beter – weergeven als hun gezicht of oogopslag.

Marie Hudelot – Foto’s uit de serie Heritage (2013), via Framer Framed.

± | Conceptueel gezien is Hudelots serie heel interessant, juist omdat het een actueel thema is: hoe bepalen we onze eigen identiteit en hoe zien anderen ons? Door het te verbeelden met behulp van ritualistische en/of symbolische objecten, creëert Hudelot een soort stillevens of familiewapens. De foto’s zijn enerzijds heel mysterieus en anderzijds heel gelikt en fashionable. Het grote inleven blijft bij ons wel uit. De verhalen van de familieleden (op basis waarvan Hudelot deze serie heeft gemaakt) krijg je er niet bij. De foto’s horen namelijk hun persoonlijkheden weer te geven – that’s the whole point. Op momenten voelt het wel alsof we als buitenstaanders naar een kinderspel tussen broertjes en zusjes kijken: “Als jij een vrucht was, wat zou je dan zijn? En als mama een kleur was, welke kleur dan?” Wij kennen ‘mama’ niet, dus herkennen we haar ook niet in deze serie. Het verbeelden van individuen door middel van objecten is iets heel subjectiefs – het enige dat wij als buitenstaanders kunnen doen is associatief kenmerken aan deze mensen toeschrijven. Een leuk spelletje, dat zeker. Wij zijn er in ieder geval nog niet over uit wat de ananas betekent: is het een referentie naar Magritte of is het meisje zelf zoet van binnen en een beetje stekelig van buiten? Hopelijk komt Hudelot ooit een keer de familieverhalen vertellen, zodat wij ons iets meer verbonden voelen met de foto’s.

–  | Zoals we net al schreven, misten wij een beetje feeling bij deze expo. Eén ding is zeker: de locatie heeft niet geholpen. De gangen van de Tolhuistuin zijn een van de meest troosteloze expositieplekken die wij ons kunnen bedenken (los van die enge zijstraatjes in het centrum van Amsterdam die ruiken naar urine en schaamte). Het plafond is laag, het licht is slecht en in je ooghoek zie je continu mensen de toiletten in- en uitlopen. Achteraf bleken wij ook nog eens een deel van de tentoonstelling gemist te hebben –  het gaat boven verder door. Tip nummer één is dus: neem de moeite om alle foto’s op te speuren, zodat je niet – zoals wij – de helft mislopen. Tip nummer twee: ga vooral een keer terloops naar deze tentoonstelling – een tochtje met de pont speciaal voor deze kleine serie is wellicht iets teveel gevraagd. Spreek dus met vrienden af op het terras of in het restaurant en pak tussendoor nog even wat kunst mee!

Hoe lang doe je er over? | 15 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Een grote inspiratiebron voor deze specifieke serie was volgens Hudelot de film ‘Zelig’ (1983) van Woody Allen. In deze film past de hoofdpersoon (gespeeld door Allen zelf) zich continu aan zijn omgeving aan. Hudelot sprak vooral het idee van “meerdere persoonlijkheden” (wat identiteit betreft, niet de psychische stoornis) aan. Combineer je bezoek aan de Tolhuistuin dus met een movienight op de bank, de avond ervoor – een heerlijk cultureel weekend als je het ons vraagt! Hier vind je alvast de trailer.


De tentoonstelling ‘Heritage’ van Marie Hudelot in de gangen van de Tolhuistuin is nog t/m 3 september 2017 te zien. Meer informatie: http://framerframed.nl/nl/exposities/expositie-heritage-door-marie-hudelot/

 

GO | NO GO #68: we may have all come on different ships, but we’re in the same boat now

GO | NO GO 1 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Vandaag bespreken we de artistieke overname van de Oude Kerk door Sarah van Sonsbeeck.

Zo’n 600 jaar geleden, toen er nog geen heuvels maar kuilen waren en we dit artikel niet hadden geschreven omdat we hoogstwaarschijnlijk analfabete melkboerinnen zouden zijn geweest, lag de Oude Kerk aan het IJ en was het een havenkerk. De scheepslieden hielpen met de bouw van de kerk en de glas-in-lood ramen, ontknoopten er hun netten en sommige vonden er hun allerlaatste rustplaats. Het is even zoeken, maar dit stukje maritieme geschiedenis zie je nog steeds terug in de kerk: de boot-achtige vorm (gebouwd door de zeelui!) en motieven van oude zeemanstatoeages in sommige schilderingen. Hoewel er nog steeds wekelijks een kerkdienst plaatsvindt, is de Oude Kerk sinds vorig jaar officieel een museum en zijn er regelmatig tentoonstellingen of kunstinstallaties te zien. Deze zomer is het de beurt aan kunstenares Sarah van Sonsbeeck, die het maritieme stukje geschiedenis van de kerk heeft gekozen als thema voor haar museum take-over. Met het diepzinnige citaat van Martin Luther King Jr. als titel, We may have all come on different ships, but we’re in the same boat now, belooft het wat.  

Sarah van Sonsbeecks werk gaat veelal over privacy, ruimte en waarde. Hoewel dat nog vrij conceptueel en breed klinkt, is de kans groot dat je haar werk wel direct herkent. Een terugkerend motief in haar oeuvre is namelijk goud, zoals wij onlangs nog in dit artikel hebben besproken. En niet zomaar een beetje goud, Sarah van Sonsbeeck dompelt ons onder in het glimmende materiaal. Zo ook nu in de Oude Kerk, die door haar volledig is gevuld met gouden reddingsdekens. Deze dekens lijken op chique inpakpapier, maar zijn in werkelijkheid heel praktisch en heel belangrijk: ze houden warmte vast. In een tijd van schepen vol vluchtelingen die naar het Europese continent komen om vrede en veiligheid te vinden, zijn de warmtedekens een vast element geworden in nieuwsbeelden. Van Sonsbeeck koppelt met deze expositie de geschiedenis van de kerk als havenkerk met de actualiteiten op haar eigen artistieke wijze. Maar deze keer is het grootser en glimmender dan ooit.

_2017-We+may+have_van+Rooij_04.jpg
Installatiefoto van De Oude Kerk, ‘we may have all come on different ships, but we’re in the same boat now’, foto: Gert Jan van Rooij, via sarahvansonsbeeck.com

+ | Voor Sarah van Sonsbeeck is de manier waarop mensen ruimte ervaren een erg belangrijk onderdeel van haar werk. Dit merk je direct wanneer je de Oude Kerk binnenloopt. Je kunt namelijk letterlijk amper om de kunst heen: alle warmtedekens liggen in een rastervorm bovenop de oude grafstenen. Het besef dat er mensen onder onze voeten begraven liggen, zorgt er sowieso voor dat wij iets minder uitbundig door de kerk huppelen. Sarah van Sonsbeeck maakt ons bescheiden loopje nog wat voorzichtiger: we zijn als de dood (pun intended) dat we de dunne dekens kapot trekken. Hoewel ze prachtig glanzen en de kerk helemaal vullen, ogen de dekens ook heel kwetsbaar; sommige bollen wat op door de wind en vallen gekreukeld terug, net niet weggewaaid over de Wallen. Hoewel Van Sonsbeeck dit werk, de gouden dekens, al vaker heeft gebruikt op andere plekken en andere exposities, maakt het op deze locatie extra indruk. De warmtedekens bieden bescherming, net zoals de kerk dat eeuwenlang heeft gedaan. Ze zijn echter ook een indringende herinnering aan het feit dat er veel doden zijn gevallen, onderweg naar vrijheid. Net als de overleden zeelui vroeger, vinden deze doden ook hier – al is het enkel symbolisch – hun laatste rustplaats.

+ | De tentoonstelling maakt niet alleen indruk door de symbolische betekenis ervan en de link naar de actualiteiten. Esthetisch gezien is het ook gewoon heel erg cool. De kracht en schoonheid van deze installatie – want het is eigenlijk meer een take-over of installatie dan een tentoonstelling – zit ‘m in het feit dat echt de HELE kerk vol ligt met goud. Het is heel on-Nederlands, on-Protestants, on-’doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’ om zoveel van dit decadente materiaal in een openbaar gebouw te zien. Het doet ons even geloven dat we terug zijn in de tijd, voor de Beeldenstorm, toen de kerken nog vol stonden met pracht en praal. Of dit nu goed of slecht was is een ander verhaal, maar mooi was het zeker. De architectuur van de Oude Kerk, met haar hoge plafond en glas-in-loodramen leent zich ook zonder twijfel uitstekend voor dit vleugje glans. Deze twee (zowel kerk als kunst) laten zich wel het best bewonderen als het niet al te druk is in de kerk. Glip de kerk dus een keer doordeweeks of ‘s ochtends vroeg in en geniet van de schoonheid en symboliek.

Hoe lang doe je er over? | 15-20 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Van Sonsbeeck reisde niet zo lang geleden af naar een van de meest afgelegen eilanden ter wereld. Ervaringen en vondsten die ze daar heeft opgedaan zijn ook terug te vinden in deze tentoonstelling. Lees er hier meer over: http://www.sarahvansonsbeeck.com/#/tristan-da-cunha/


De tentoonstelling ‘Sarah van Sonsbeeck – We may have all come on different ships, but we’re in the same boat now. in de Oude Kerk is nog t/m 17 september 2017 te zien. Meer informatie: https://oudekerk.nl/programma/sarah-van-sonsbeeck/

GO | NO GO #67: Knuffelkunst in The Merchant House

GO | NO GO 30 mei 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer zijn we naar de zeer aaibare expositie ‘Disseminations’ van Pino Pinelli in The Merchant House geweest.

Van buiten is het gewoon één van de prachtige panden aan de Herengracht (recht tegenover The Hoxton), maar binnen host The Merchant House tentoonstellingen, huiskamerconcerten en lezingen over moderne en hedendaagse kunst. De galerie is in 2012 opgericht door Marsha Plotnitsky, een in St. Petersburg geboren ex-bankier op Wall Street. Nadat ze twintig jaar op de  meest beroemde beurs ter wereld had gewerkt, besloot ze samen met haar partner (een Nederlandse kunstenaar) de rust op te zoeken in Nederland en kocht het stel een pand in hartje Amsterdam. De relatie ging uit, maar Plotnitsky bleef en besloot een ontmoetingsplaats voor kunstenaars, verzamelaars en liefhebbers uit de grond te stampen. Jan Schoonhoven, Carolee Schneeman, Judit Reigl, slechts een aantal namen van baanbrekende kunstenaars wiens werken de afgelopen jaren in The Merchant House te zien waren. Nu is het de beurt aan de kunstenaar wiens naam en charmes Italiaanser zijn dan een pizza Margherita: Pino Pinelli.

Geef toe: Pinelli zou zo de tweelingbroer van Jep Gambardella uit de film La Grande Bellezza kunnen zijn. Het halflange haar, de gestileerde outfits, de zelfverzekerde blik die garandeert dat hij de beste Chianti voor je kan bestellen in het leukste barretje aan de Amalfi-kust. Ware het niet dat hij een beetje op leeftijd is (bijna 80), anders waren wij al lang smoorverliefd. De op Sicilië geboren kunstenaar verruilde het droge eiland in 1963 voor het bruisende Milaan, waar hij direct in goed gezelschap belandde: de in die tijd al beroemde (en wat oudere) Italiaanse kunstenaars Lucio Fontana, Piero Manzoni en Enrico Castellani werden zijn drinking buddies in Café Jamaica. De twee generaties conceptuele kunstenaars zijn bekend om hun minimal en post-minimal abstracte kunst: it’s all about vorm, textuur, kleur en hoe de kunstwerken zich verhouden tot de ruimte waarin ze zich bevinden. Dit zie je ook terug in Pinelli’s meest recente tentoonstelling, Disseminations in The Merchant House. Deze expositie is echter totaal anders dan alles wat je tot nu toe hebt meegemaakt. Want – spoiler alert – je mag de kunst gewoon aanraken!


Pino Pinelli in The Merchant House tijdens de opening van ‘Disseminations’.

+ | Disseminations toont kunstwerken uit de jaren 2000, die speciaal voor deze Amsterdamse tentoonstelling zijn geselecteerd volgens een Hollands thema. Je ziet alleen werken in primaire kleuren, als verwijzing naar Piet Mondriaan. Verder zijn de werken helemaal Pinelli: abstract en met een nadruk op textuur. En met nadruk op textuur bedoelen we dat je er GEWOON AAN MAG ZITTEN. Pinelli zei op de opening van deze tentoonstelling: “Kunst is net als een vrouw, je wil het kunnen aanraken.” Niet alleen bewijst Pinelli met deze uitspraak dat hij Italiaanser is dan Roberto Benigni die vertelt over hoe hij de paus heeft ontmoet, hij geeft bezoekers een volledig nieuwe ervaring met kunst. Wij als goede Kunstmeisjes vinden kunst kijken, zelfs al staan we op een afstandje, altijd fijn. Kunst mogen aanraken is voor ons echter alsof je zou horen dat er geen calorieën in een cheeseburger zitten: je gelooft het niet, maar wilt zo graag dat het waar is. In The Merchant House mag het gewoon en alleen al daarom is een bezoek aan deze expositie een supertip. Ben je helemaal uitgeknuffeld met de kunst, kijk dan eventjes omhoog: het plafond van de galerie is beschilderd met bolle cherubijntjes en een halfnaakte vrouw met een imposante nipplegate. Ongetwijfeld helemaal naar Pino’s smaak.

+ | Pinelli reflecteert – net als zijn tijdgenoten – op het traditionele begrip van kunst; moet je bijvoorbeeld iets kunnen ‘herkennen’ in een kunstwerk? In de achterste ruimte van The Merchant House hangen verschillende kruisen aan de wand. Veel bezoekers van de galerie reageren bijna automatisch, ‘Ahaaa, dat is een referentie naar de Katholieke kerk,’ vaak nadat ze hebben gehoord dat Pinelli een Siciliaan is. Maar dit is niet wat Pinelli met dit kunstwerk wil zeggen: het zijn gewoon lijnen, vormen. Sterker nog, het zijn amper ‘vormen’, het zijn krabbeltjes. Wanneer een schilder even de kleur verf die op zijn kwast zit wil testen, maakt hij een kruisje, precies zoals wij even een krabbel zetten wanneer we willen checken of een pen nog schrijft. Voor Pinelli is ook dit waar kunst om draait: pure vorm, textuur, kleur. Er hoeft niet altijd een verhaal afgebeeld te worden; schoonheid kan zitten in het materiaal zelf en hoe kunst één kan worden met de ruimte, of de ruimte zelfs kan overnemen. Dit zien we ook terug in deze expositie: elk kunstwerk is volgens een bepaalde specifieke compositie – en zonder lijst – opgehangen en wordt echt onderdeel van de muur. Meer dan decoratie, meer dan een verhaal, de werken van Pinelli lijken altijd bij de ruimte te hebben gehoord zodra ze zijn opgehangen. Pinelli heeft de werken eigenhandig een plek gegeven in The Merchant House en geeft geïnteresseerden ook hele duidelijke instructies mee. Als je zijn werk koopt, krijg je een sjabloon/gebruiksaanwijzing mee – very Ikea, alleen dan een stukje duurder. Gelukkig wel met veel minder schroefjes.

Hoe lang doe je er over? | 15 min. (iets langer als je er maar niet van de kunstwerken af kan blijven)

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Op zaterdagmiddag 24 juni is er een lezing in The Merchant House over Pino Pinelli, zijn kunstwerken en de relatie met Piet Mondriaan in het kader van De Stijl 2017: Mondriaan tot Dutch Design. Als we het een beetje goed kunnen inschatten (en dat kunnen we) zal er ook wijn zijn en gaan de deuren naar de waan-zin-nige tuin open. Klinkt als the perfect Saturday, toch? Meer informatie en de volledige activiteitenagenda van deze arty hotspot vind je onder ‘Save The Date’ op de website. Vergeet ook niet te RSVP-en via info@merchanthouse.nl.


De tentoonstelling ‘Pino Pinelli – Disseminations’ is nog t/m 15 juli 2017 te zien in The Merchant House. Meer informatie: http://merchanthouse.nl/

 

 

GO | NO GO #66: Look at the pictures!

GO | NO GO 25 mei 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer reisden we af naar Rotterdam voor de ultrastrakke overzichtstentoonstelling ‘Robert Mapplethorpe, een perfectionist’ in de Kunsthal.

Bloemstillevens en kille sm – alleen in het oeuvre van de beroemde en beruchte fotograaf Robert Mapplethorpe (1946-1989) gaan die twee perfect samen. Dit is fotografie die meerdere zintuigen aanspreekt: van bijna tastbare bloemblaadjes die kraakhelder uit de afdruk lijken te springen, tot een vuist die tot aan de elleboog in iemands achterste verdwijnt. Yup – je ziet zijn fotografie niet alleen, je voelt het ook. “Look at the pictures!” riep een homofobe Amerikaanse senator die in 1989 tijdens een rechtszaak de sluiting van een reizende Mapplethorpe-tentoonstelling eiste. Op 42-jarige leeftijd was Robert Mapplethorpe dat jaar overleden aan aids, maar werd postuum beschuldigd van ‘promotie van homoseksualiteit’ met zijn fetisjistische werk. Ruim twee decennia na zijn dood leidt zijn werk nog altijd tot controverse: het is soms zo seksueel expliciet dat je ogen ervan gaan knipperen, maar tegelijkertijd te gestileerd om het porno te noemen. Zijn gedrevenheid om een esthetische perfectie te bereiken, is de kern van zijn werk. Deze unieke overzichtstentoonstelling (nergens anders in Europa te zien!) biedt met ruim tweehonderd foto’s en objecten een overzicht van Mapplethorpes carrière, vanaf de eerste werken eind jaren zestig tot zijn doorbraak in de kunstwereld in de jaren tachtig.


Links: ‘Self-Portrait’, 1980, Gelatin silver print. Gift of The Robert Mapplethorpe Foundation to the Los Angeles County Museum of Art and to The J. Paul Getty Trust.
Rechts: ‘Poppy’, 1988, Dye imbibition print. Jointly acquired by the Los Angeles County Museum of Art and The J. Paul Getty Trust. Partial gift of The Robert Mapplethorpe Foundation; partial purchase with funds provided by The J.Paul Getty Trust and the David Geffen Foundation.

– | In de hoge hal van de Kunsthal staan losse wanden geometrisch opgesteld, gehuld in een koel grijs met felblauwe accenten. Met de introductietekst in het midden van de eerste rij wanden, is de routing niet meteen duidelijk. Na de tentoonstelling in omgekeerde volgorde en volledige verwarring gezien te hebben, raden we je van harte aan om links van de zaal te beginnen.

+ | Hoewel de tentoonstelling thematisch lijkt te zijn ingedeeld op de belangrijkste genres in zijn werk – portretten, zelfportretten, naakten en stillevens – geeft het, met het aanhouden van de juiste route, een chronologisch inzicht in de ontwikkeling van zijn manier van werken. Wat begint met geïmproviseerde hippie-relikwieën, met steentjes, kraaltjes en verwijzingen naar zijn katholieke opvoeding, loopt over in krachtige portretten en ritualistische performance video’s van zijn toenmalige vriendin en muze Patti Smith, tot wat zich al snel vormt tot een uiterst gecontroleerde studiopraktijk die hij ontwikkelde tijdens zijn zoektocht naar esthetische perfectie. Hij transformeert het fascinerende lichaam van body builder Lisa Lyon tot een geraffineerde sculptuur, en wanneer hij vanaf de vroege jaren zeventig de sm-subculturen van New York heeft ontdekt, ontwikkelt hij een obsessie voor het mannelijk lichaam (met een bijzonder oog voor penissen van formaat). Zijn fotografie van de homoseksuele sadomasochistische subcultuur zijn misschien niet de seksfoto’s zoals je die zou verwachten: hij reduceert seksuele activiteiten tot geometrische, zuivere composities, waarin mannen Romeinse beelden worden. Dat maakt zijn oeuvre uniek. De Kunsthal licht in heldere teksten Mapplethorpe’s ontwikkeling en het historische belang van zijn werk toe. Zijn persoonlijkheid wordt ook ontvouwen – het tal van zelfportretten, waaruit een ego blijkt dat met maar net genoeg zelfspot wordt afgebeeld om ermee weg te komen, laten zien dat Mapplethorpe het belang van image branding rondom zijn eigen persoon maar al te goed doorhad.

± | Ondanks alle inzichten en ook juist vanwege de waanzinnige technische perfectie van Mapplethorpe’s foto’s, kan het vanwege de verstilde, kille erotiek gebeuren dat deze tentoonstelling je toch niet zoveel doet. De smeuiigheid zit ‘m vooral in de kunstenaar zelf, die bekend stond om zijn grenzeloze ambitie en daarvoor een relatie met een rijke sugar daddy niet schuwde voor zijn eigen gewin, en andere lovers net zo makkelijk loosde als ze zijn succes dreigden te overschaduwen. Daarom raden we je aan om, als je een avondje vrij hebt, voorafgaand aan je bezoek de fascinerende documentaire Mapplethorpe: Look at the Pictures (2016, 108 min.) te zien. De tentoonstelling gaat dan pas écht leven. Ineens valt je oog op de naughty uitnodiging die hij maakte voor zijn eerste galerie-expositie – met een foto van zijn torso en kruis met een rond stickertje over zijn geslachtsdeel wat toch nét teveel doorschijnt om het daadwerkelijk te censureren – in een vitrine met andere objecten. Je herkent de mensen in zijn foto’s en hun ervaringen en relaties tot de fotograaf (je hoort Ken Moody in je achterhoofd zeggen: “There is NO picture of Ken Moody’s dick” – en je betrapt jezelf erop dat je toch gaat zoeken naar zijn piemel in de foto’s van Mapplethorpe’s meest gefotografeerde model). Als Kunstmeisjes vinden we deze tentoonstelling een MUST SEE, maar laat je kinderen thuis. Mannelijk gezelschap zou ook enigszins onwel kunnen worden van foto’s waarin zoal een pink in een penis verdwijnt – dus zonder enig vooroordeel te willen scheppen, toch een kleine waarschuwing in je overweging wie je meeneemt naar deze bijzondere tentoonstelling.

Hoe lang doe je er over? |  45 min- 60 min

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy Pro

Meer weten | We raden natuurlijk al de documentaire over Robert Mapplethorpe aan, die je in zijn geheel kunt bekijken op YouTube. Maar mocht je nadien nog meer te weten willen komen over deze fascinerende fotograaf, lees dan het prachtige boek Just Kids van Patti Smith over hoe de twee elkaar leerden kennen in New York, een relatie kregen en hun artistieke carrières ontwikkelden, totdat ze ieder hun eigen weg gingen.


De tentoonstelling ‘Robert Mapplethorpe, een perfectionist’ is nog t/m 27 augustus 2017 te zien in de Kunsthal Rotterdam. Meer informatie: https://www.kunsthal.nl/nl/plan-je-bezoek/tentoonstellingen/robert-mapplethorpe/  

Coverbeeld: ‘Ken Moody and Robert Sherman’, 1984, Platinum print. Jointly acquired by the Los Angeles County Museum of Art and The J. Paul Getty Trust. Partial gift of The Robert Mapplethorpe Foundation; partial purchase with funds provided by The J. Paul Getty Trust and the David Geffen Foundation.

 

 

 

GO | NO GO #65: Koto Bolofo – als een slok champagne, direct uit de fles

GO | NO GO 23 mei 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer de eerste solotentoonstelling van Koto Bolofo, ‘Between Black and White’ bij Kahmann Gallery in Amsterdam.

Het levensverhaal van Koto Bolofo (1959) zou zo verfilmd kunnen worden. Nadat zijn vader – leraar op een school in Zuid-Afrika – onterecht beschuldigd was van het verspreiden van anti-regeringspropaganda, vluchtte het gezin via Zwitserland naar Engeland. Eenmaal in Londen aangekomen, moest de vierjarige Koto zijn draai zien te vinden. Zijn lotsbestemming zou in modefotografie blijken te liggen. Hoewel autodidact en slechts gebruik makend van een simpele lm-camera en (doorgaans) natuurlijk licht, krijgt hij inmiddels meer opdrachten dan hij tijd voor heeft. Sterker nog, hij is zo bekend dat hij niet eens de moeite hoeft te nemen om een online portfolio te maken. Zijn klantenkring, van Vogue en GQ tot merken als Louis Vuitton en Dom Pérignon, weet hem blindelings te vinden. Bolofo is tevens de enige fotograaf in de geschiedenis die onbeperkte toegang heeft gekregen tot de ateliers van Maison Hermès en vervolgens carte blanche heeft gekregen voor het maken van een fotoserie.

Koto Bolofo is echter ook al ruim dertig jaar bezig met autonoom werk: foto’s die hij zonder specifieke opdracht of opdrachtgever heeft geschoten. Een selectie van deze autonome foto’s is nu voor het eerst als solotentoonstelling te zien in Nederland, bij Kahmann Gallery. Sommige beelden zijn eerder in internationale tijdschriften verschenen, of in Bolofo’s eigen kunstboeken, waarover later meer… En zoals bij alle andere galeries, geldt ook bij Kahmann Gallery: komen kijken mag altijd, zelfs als je niets wilt kopen!


Links: Catherina Presser, 1998 | Rechts: Heat, 2008. Beide beelden © Koto Bolofo, Courtesy of Kahmann Gallery.

+ | Bolofo omschrijft zijn stijl als “raw luxury”: het gros van zijn foto’s is gelikt en straalt decadentie uit. Maar zowel zijn zwart-witte beelden, als zijn zeldzame series in kleur hebben tegelijkertijd iets aparts, iets vreemds of opvallends. Een van de oudste foto’s in deze expositie is het “portret” van een jonge vrouw, Catherina Presser, geschoten op het Italiaanse eiland Capri. Bolofo kleedde de jonge vrouw in een zijden nachtjaponnetje en gooide een emmer water tegen haar bovenlichaam – een gedurfde en zelden uitgevoerde zet voor een foto in 1986. Het resultaat is een mix van erotiek en fashion, poëtische subtiliteit en keiharde tepels in your face. Het zijn deze ingrediënten die we, telkens in andere verhoudingen, terugzien in Bolofo’s beelden. Een gevoel van rauwe luxe waar we trek van krijgen in een slok champagne, direct uit de fles!

+ | Leuk om te weten: belangrijk voor Bolofo is een band met degenen die hij fotografeert – hij bezoekt ze allemaal voorafgaand aan een shoot om “als vrienden te groeien.” Zo volgde hij de tennisster Venus Williams zowel tijdens professionele events als in haar privéleven om zijn fotoboek Venus te maken, waarvan een aantal hele sympathieke werken ook in deze expositie te zien is. Speaking of fotoboeken: als we ergens spontaan van gaan watertanden, zijn het Bolofo’s kunstboeken. Bolofo schrijft verhalen over plaatsen, personen, iconen, maar in plaats van woorden gebruikt hij zijn foto’s. Zijn boek over Maison Hermès, La Maison, noemden we al in de introductie, maar er zijn er nog veel meer. Wij hebben vooral het boek Lord Snowdon op het oog: een fotografisch portret, verspreid over tientallen beelden, van Bolofo’s grote voorbeeld Antony Armstrong-Jones. Deze fotograaf van de sterren en vriend van de Britse royals is door Bolofo op onnavolgbaar intieme wijze  voor de lens gezet. Geboeid en gretig? Hier kun je alle kunstboeken van Koto Bolofo vinden én kopen.

Hoe lang doe je er over? | 20 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Wij houden Kahmann Gallery strak in de gaten, want met deze database aan kunstenaars kunnen we ons verheugen op nog veel mooie exposities. De volgende fotograaf die een solo krijgt in de galerie is Bastiaan Woudt, direct na Koto Bolofo. Bekijk hier alvast de agenda van Kahmann Gallery en race us to the gallery voor de volgende opening.  


De tentoonstelling ‘Koto Bolofo – Between Black and White’ is nog t/m 30 juni 2017 te zien bij Kahmann Gallery. Meer informatie: https://www.kahmanngallery.com/

Coverbeeld: Venus Williams’ Hat, Paris France, 2005 © Koto Bolofo, Courtesy of Kahmann Gallery.