Categorie: GO | NO GO

GO | NO GO #79: Zoekterm: migratie

GO | NO GO 11 oktober 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Dit keer nemen we de thematische tentoonstelling ‘Ik ben een geboren buitenlander’ in het Stedelijk Museum Amsterdam onder de loep.

Een kunstenaar kan het nog zo hard willen, maar een kunstwerk heeft zelden of nooit één betekenis. Kunstwerken zijn per definitie vatbaar voor interpretatie, en die interpretatie wil nog wel eens flink variëren afhankelijk van de context. De manier waarop een kunstwerk wordt gepresenteerd, bijvoorbeeld in een museale opstelling, in een solotentoonstelling van de kunstenaar in samenhang met andere werken uit zijn/haar oeuvre, of binnen een thematische groepstentoonstelling, is van grote invloed op hoe we een kunstwerk tot ons nemen. De vele zelfportretten van Rembrandt zouden bijvoorbeeld een heel andere lading krijgen als ze in een thematentoonstelling over narcisme in de kunst zouden worden getoond – just saying… Daarom in deze GO | NO GO een snelcursus over de moeilijkheid van de thematentoonstelling. Onze casus: Ik ben een geboren buitenlander in het Stedelijk. Jongens en meisjes, schrijven jullie mee?

Met een thematentoonstelling maakt een instelling een statement: er valt een trend in kunstenaarsland te signaleren, of het thema is een hot topic. In het kader van get it while it’s hot, haakte het Stedelijk dit jaar in op het thema van ‘migratie’ – volgens het persbericht van het Stedelijk “een onderwerp dat de samenleving lijkt te verdelen.” Bovendien leeft dit thema volgens het museum onder kunstenaars. Daarom wijdde het Stedelijk Museum dit jaar maar liefst vijf tentoonstellingen aan het begrip migratie, naar eigen zeggen “in de ruimste zin van het woord.” Naast solotentoonstellingen van de Indiase Nalini Malani, de Zuid-Afrikaanse Zanele Muholi (zie hier meteen die “ruimste zin van het woord” – haar werk gaat niet eens over migratie?) en de Colombiaan Carlos Motta, presenteerde het Stedelijk eerder dit jaar ook al Oplossing of Utopie? Ontwerpen voor vluchtelingen, een tentoonstelling met projecten van ontwerpers en architecten die bedoeld zijn voor tijdelijke situaties waarin vele vluchtelingen verkeren. De tentoonstelling Ik ben een geboren buitenlander is de laatste in deze reeks, waarvoor in de eigen collectie van het museum is gedoken met de vraag: hoe verhouden kunstenaars zich tot migratie, en op welke wijze brengen ze dit thema in beeld?

1987.1.1262
Lewis Hine, ‘Dutch Family’, 1910. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam.

– | Een thematentoonstelling klinkt simpel: alsof je een thema-kwartje in de automaat gooit. Het lijkt alsof het Stedelijk in de zoekfunctie van hun collectiedatabase op het trefwoord ‘migratie’  heeft gezocht en alles wat eruit rolde tentoon heeft gesteld. De vraag die het Stedelijk zichzelf stelde hoe kunstenaars in hun collectie zich verhouden tot het onderwerp, wordt op de meest associatieve manieren beantwoord. Het resultaat: er is in feite geen touw aan vast te knopen is waar het Stedelijk met deze presentatie heen wil. De ene kunstenaar wordt er aan zijn haren bijgesleept omdat hij zelf ooit naar Nederland is geëmigreerd, terwijl het werk daar dan niet eens per se over gaat. De ander is zelf geen migrant maar reflecteert wel op het onderwerp. Er zijn werken die refereren aan het Nederlandse koloniale verleden, zoals het videowerk La Javanaise van Wendelien van Oldenborgh, maar de tentoonstelling bevat bijvoorbeeld ook de beroemde foto’s van Lewis Hine die hij maakte van immigranten die rond 1900 op Ellis Island in de haven van New York arriveerden, de toegangspoort tot the American dream. Kortom, er worden kunstenaars naast elkaar gezet omdat ze ergens dus íets met migratie te maken moeten hebben gehad, op welke manier dan ook. Dwarsverbanden worden echter nauwelijks gelegd; hier valt geen enkele concrete gedachtegang, vervolgvraag of statement uit op te maken.

2007.1.0011(1-12)
Marlene Dumas, ‘Young Men’, 2002-2005. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam.

+| Toch zitten er genoeg werken tussen die absoluut de moeite waard zijn om te gaan bekijken. Met name de werken die ingaan op beeldvorming en berichtgeving rondom migranten lijken in deze tentoonstelling het meest hout te snijden. Het thema van ‘migratie’ was door het museum per slot van rekening gekozen, omdat het “de samenleving lijkt te verdelen.” Toen na 11 september 2001 de War on Terror uitbrak, zorgde negatieve berichtgeving in de media ervoor dat het Arabische uiterlijk per definitie werd (en wordt) geassocieerd met gevaar, moslimextremisme en raciale spanningen. Marlene Dumas speelde op deze angstgevoelens en stereotyperingen in door tekeningen te maken van twaalf jonge mannen met een Noord-Afrikaans of Arabisch uiterlijk. De ene tekening is van een zelfmoordterrorist, de ander kan zomaar een jongen uit Dumas’ eigen omgeving in Amsterdam zijn. Dumas maakt simpel maar raak duidelijk dat hun uiterlijke kenmerken hen stuk voor stuk verdacht maken, schuldig of niet.

Een ander werk over beeldvorming is de serie Le monde appartient à ceux qui se lèvent tôt (‘De wereld behoort aan hen die vroeg opstaan’) van Barbara Visser. Bij het bekijken van deze reeks van vijf foto’s wordt je als toeschouwer op het verkeerde been gezet. Het lijkt alsof we een vluchteling zien die – à la de beroemd geworden foto van het 2-jarige Syrische jongetje Aylan Kurdi – aangespoeld is in de branding. De man op de foto ziet er levenloos uit. Door steeds verder uit te zoomen, blijkt bij de vijfde foto dat het dramatische tafereel volledig in scene is gezet. Wat op het eerste gezicht een ‘waar’ documentair beeld lijkt te zijn, is bij nader inzien een constructie. Een abstractere verbeelding van representatie en beeldvorming zijn de textielinstallaties van Rossella Biscotti. Zij zette demografische gegevens van immigranten om in een geometrisch patroon van blokjes die geponst zijn in stof. In feite verbeeld het de abstractie van de vluchtelingenproblematiek: mensen worden anonieme nummers in een wachtrij en politici lijken enkel nog van quota te spreken.

Schermafbeelding 2017-10-11 om 10.52.20
Barbara Visser, ‘
Le monde appartient à ceux qui se lèvent tôt (no. 1, 2 & 3)’, 2002, collectie Stedelijk Museum Amsterdam, courtesy: Annet Gelink Gallery, Amsterdam

Remy Jungerman gebruikt in zijn werk het motief van een platgereden pad als metafoor voor iets of iemand die vrijwillig uit de natuurlijke habitat stapt. Jungerman: “Die stap is een risico – je kunt platgetreden worden, maar je kunt ook ontsnappen.” De kunstenaar gebruikt het motief als een metafoor voor zichzelf: hij is vanuit Suriname naar Nederland gekomen. Het Stedelijk is met deze tentoonstelling ook uit zijn comfort zone gestapt – en een beetje platgereden door zo’n groots thema. Conclusie van deze cursus: Thematische tentoonstellingen zijn tricky. Het hoeft geen concrete eindconclusie te bevatten, maar wil het slagen, dan moet er een rode draad in te ontdekken zijn die meer suggereert dan een trefwoord alleen.

 

Hoe lang doe je er over? | 60 min   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | In deze video vertelt Rossella Biscotti over haar werk 10×10, waarin ze data visualiseert op textiel.


De tentoonstelling ‘Ik ben een geboren buitenlander. Aspecten van migratie in de collectie van het Stedelijk’ in het Stedelijk Museum Amsterdam is t/m 3 juni 2018 te zien. Meer informatie: http://www.stedelijk.nl/tentoonstellingen/ik-ben-een-geboren-buitenlander

Coverbeeld: Remy Jungerman, ‘Zonder titel’, 1997, olieverf op doek. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam.

Advertenties

GO | NO GO #78: Bullets, not brushes

GO | NO GO 1 oktober 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Ditmaal zijn we bij GRIMM op de Keizersgracht geweest om de tentoonstelling ‘Gunshot Plywood Bronze Works’ van Matthew Day Jackson te bekijken.

Wanneer een galerie twee vestigingen in een stad heeft (Keizersgracht en Frans Halsstraat in Amsterdam), wil het nog wel eens mis gaan wat afspraken betreft. Helaas ook bij De Kunstmeisjes. Daarom schrijft deze week de ene helft van ons lieftallige team over de expositie op de Keizersgracht en drinkt de andere helft koffie in De Pijp. Mocht iemand interesse hebben: de cappuccino bij Boutique del Caffe Torrefazione is echt Italiaans (dik schuim!) en echt heerlijk. Maar voordat we onszelf illusies gaan maken dat we foodbloggers kunnen worden, terug naar GRIMM. Daar zie je nog even (get it while it’s hot) de solotentoonstelling van de Amerikaanse Matthew Day Jackson.

Deze kunstenaar is een geboren en getogen Amerikaan, die in zijn werk heden en verleden combineert en refereert naar de ‘Horriful’-theorie: alles kan tegelijkertijd als horrible en als beautiful ervaren worden. Een van de belangrijkste thema’s in zijn werk is geweld. Volgens Jackson wordt de Amerikaanse geschiedenis beheerst door bloeddorstigheid en destructie. Of zoals hij het zelf zei: “I just recognize that we live in an extraordinarily violent place. And that the boundaries between the haves and the have-nots and those who are and those who are not are usually defined by violence.” Jackson is wellicht niet heel bekend bij het grote publiek, maar binnen de galeriewereld een hele grote naam (met een lekker prijskaartje). Tijd dus voor een kennismaking!

installatieshot
Installatieshot van de tentoonstelling Matthew Day Jackson – Gunshot Plywood Bronze Works. Courtesy of the artist and GRIMM, Amsterdam | New York

± | De Keizersgracht is een enkele ruimte waarin je meteen de hele tentoonstelling overziet. Dan valt meteen op dat het om minimalistisch en ingetogen werk gaat. May we say a bit boring at first?  Er hangen drie grote zwarte werken en twee kleinere zeefdrukken. De grote werken doen denken aan uitgebrande panelen, maar zijn in werkelijkheid bronzen afgietsels van kapotgeschoten multiplex (plywood, in het Engels, vandaar de titel) platen. Een handvol kapotte platen, meer hoef je echt niet te verwachten van deze expositie. Het werk van Jackson is net als met een kat: je moet even je best doen, maar dan ben je friends for life. Het is daarom echt noodzaak om direct na binnenkomst even goed het persbericht door te lezen of uitleg te vragen aan de galeriemedewerker. Dan kom je er namelijk achter dat de kunstwerken niet enkel een uitbarsting van doelloze agressie zijn, maar er een boeiende boodschap en maatschappijkritiek in verscholen ligt. Kan je niet wachten en wil je dit nu al weten? Lees snel verder!

4913.1_Plywood_Piece_2_Approval_Photos_09
Matthew Day Jackson, American English (detail), 2017. Courtesy of the artist and GRIMM, Amsterdam | New York

+ | Leuk dat je er nog steeds bent! Now for the interesting part: het verhaal achter Jacksons werken. Aangewakkerd door het nieuwsbericht op 1 augustus 2016 dat een Amerikaanse universiteit in Texas het dragen van vuurwapens toestaat, werd het Jackson allemaal even te kwaad. 50 jaar eerder vonden precies op die campus namelijk de “Clock Tower Shootings” plaats, waarbij 14 mensen overleden en er tientallen gewonden vielen. Vele mass shootings kenmerken de Amerikaanse geschiedenis van de afgelopen decennia, tot aan de actuele police shootings. Als reactie hierop maakte Jackson deze serie. Hij nam panelen van multiplex, het goedkope materiaal waarmee veel huizen in Amerika zijn gebouwd. Deze huizen lijken stevig, maar zijn dit in werkelijkheid verre van. Het fundament van de VS is volgens Jackson te vergelijken met deze huizen van multiplex: het lijkt allemaal mooi van buiten maar een goede windvlaag en het ligt aan gort. De platen zijn door de kunstenaar vakkundig kapot geschoten, waardoor alleen de rand nog overeind blijft. Hij had ook naar een kwast kunnen grijpen, maar dat is niet zijn style. Jackson makes no jokes: dit is wat er momenteel met Amerika gebeurt. Vreselijke verhalen en ook best vreselijke kunst. Maar tegelijkertijd ook mooi. Horriful. Hot damn, he nailed it.

Hoe lang doe je er over? |  25 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Dit artikel van The New York Times ter gelegenheid van een eerdere expo van MDJ vertelt je alles: van zijn studie tot zijn visie en waarom hij een raceauto in zijn studio heeft staan. Must-read!


De tentoonstelling ‘Gunshot Plywood Bronze Works’ van Matthew Day Jackson bij GRIMM Gallery op de Keizersgracht is t/m 13 oktober 2017 te zien. Meer informatie: https://grimmgallery.com/exhibitions/gunshot-plywood-bronze-works/

GO | NO GO #77 | Locus: dubbel focus

GO | NO GO 26 september 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Vandaag vertellen we je meer over een duo-show van twee bijzondere filmmakers in EYE, getiteld Locus: Apichatpong Weerasethakul – Cao Guimarães.

Wanneer EYE aankondigt dat ze een nieuwe tentoonstelling openen, zijn wij er altijd als de kippen bij. Dit keer zie in het filmwalhalla aan het IJ geen ode aan een wereldberoemde filmmaker zoals (hiervoor) Scorsese, maar worden twee underground filmkunstenaars uit twee totaal verschillende werelddelen uitgelicht. Apichatpong Weerasethakul (Bangkok, Thailand) en Cao Guimarães (Belo Horizonte, Brazilië) hebben eigenlijk niets met elkaar te maken en kennen elkaar niet, maar schitteren desalniettemin samen in deze expositie. Het uitgangspunt van Locus: Apichatpong Weerasethakul – Cao Guimarães is namelijk de unieke verbondenheid van beide filmmakers aan hun regio.

De titel van deze expositie, afgeleid van de namen van de filmmakers, is een hele mond vol en dagen later discussiëren we nog steeds over de correcte uitspraak. Een stuk helderder is de opbouw van de tentoonstelling: achter een wandje met daarop de introductietest, vind je eerst een ruimte waar het werk van Cao Guimarães te zien is. Zijn films zijn herkenbaar door het langzame tempo en zijn oog voor detail. Hij focust bijvoorbeeld op een zeepbel die – trager dan drie slakken die in de file staan voor een blaadje sla – door een gebouw zweeft. Het effect is fascinerend en vooral erg rustgevend. De ruimte is zo ingericht dat je meerdere films tegelijk kunt zien (ze worden simultaan afgespeeld), of juist voor een enkel scherm kunt zitten om ze afzonderlijk te bekijken.

apichatpong_weerasethakul_primitive_nabua_2009_courtesy_the_artist_and_kick_the_machine_films_bangkok
Apichatpong Weerasethakul, ‘Primitive (Nabua)’, 2009 Courtesy the artist and Kick the Machine Films, Bangkok. Via EYE, Amsterdam

Wanneer we doorlopen naar Apichatpong Weerasethakul, worden we meteen getransporteerd naar de andere kant van de aardbol, van Brazilië naar Thailand. Zijn werk (uit de serie ‘Primitive’) is te zien in een grote zaal, waar in het midden een soort zacht podium is neergezet. Vond je bioscoopstoelen al relaxed, dan is dit je dream come true. De films tonen ons de levensverhalen van tieners die opgroeien in een voormalige conflictregio: het gebied werd voorheen geteisterd door de strijd tussen soldaten en de lokale bevolking, die ervan werd verdacht communistische sympathieën te hebben. Dit verleden is de rode draad die door de serie Primitive loopt. Het zijn hele symbolische films, waarin de symbolen zijn opgenomen alsof ze de normaalste zaak van de wereld zijn. Zo wordt je aandacht bijvoorbeeld continu getrokken door inslaande bliksem, die wel lijkt opgewekt door mystieke krachten om een een bepaalde boodschap over te brengen.

HyperFocal: 0
Cao Guimarães & Rivane Neuenschwander, Quarta-feira de Cinzas/Epilogue, 2006, Courtesy the artist, foto: Hans Wildschut, via EYE, Amsterdam.

+ | Er is veel moois te zien, maar onze favoriet was met afstand de film ‘Quarta Feira de Cinzas’ (2006) van Cao Guimarães. We zien een bosrijke omgeving met mieren en confetti – nothing more, nothing less. Nu denk je waarschijnlijk niet: super logisch, mieren en confetti! Toch gaan ze wonderbaarlijk goed samen. Je ziet de mieren druk rondlopen met de grote confettivlokken in hun kaken, wat een heel speels, poëtisch en – wederom – rustgevend beeld oplevert. De kleuren van de confetti zijn heel vreemd in de natuurlijke omgeving en knallen van het scherm. Mocht je de komende tijd overvallen worden door PMS, een gebroken hart of gewoon een bijzonder slechte dag: ga heen en maak jezelf weer gelukkig met deze film!

± | De tentoonstellingen die wij inmiddels van EYE gewend zijn, zijn vaak groot van opzet en heel verhalend opgebouwd. Ze focussen meestal op één belangrijk persoon in de filmgeschiedenis, zoals voorheen bijvoorbeeld Robby Muller of de eerdergenoemde Martin Scorsese. De levensverhalen en oeuvres van deze personen worden door middel van beeld- en audiofragmenten en bakken archiefmateriaal op spectaculaire wijze verteld. Dat is bij deze tentoonstelling veel minder het geval. Hier zie je echt alleen maar films. Locus: Apichatpong Weerasethakul – Cao Guimarães is een ingetogen expositie waar alles minder draait om de maker en meer om de kunstwerken. Maar dit komt goed uit: de filmmakers zijn niet heel bekend onder het grote publiek (zeg maar gerust: totaal obscuur, geen idee wie ze zijn). Een bezoekje aan EYE is een goede introductie tot het werk van deze mannen, die wellicht ooit nog een groot retrospectief à la Scorsese krijgen. Hopelijk dan weer in EYE en dan zijn wij er weer bij.

Hoe lang doe je er over? |  60 – 90 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Meer zien en horen van beide filmmakers? Als aanvulling op de expositie, biedt EYE ook artists talks en filmvertoningen in een van de bioscoopzalen aan. Check het hele programma en draaitijden helemaal onderaan deze pagina.


De tentoonstelling ‘Locus: Apichatpong Weerasethakul – Cao Guimarães’ is nog t/m 3 december 2017 te zien bij EYE. Meer informatie: https://www.eyefilm.nl/tentoonstelling/locus-apichatpong-weerasethakul-–-cao-guimarães


Coverbeeld: Cao Guimarães, ‘Sin Peso’, 2007 Courtesy the artist, via EYE, Amsterdam.

SPECIAL | Gallery Season Opening | Amsterdam

GO | NO GO 11 september 2017

If you say tour, we say go! Nu moeten we eerlijk bekennen dat we een wijntour door Toscane wel zouden kunnen gebruiken (is de zomer echt alweer voorbij?), maar een gallery tour maakt ons niet minder gelukkig. Lucky for us is afgelopen weekend het gallery season in Amsterdam officieel geopend: 21 galeries hebben hun nieuwe tentoonstelling van het seizoen gepresenteerd en er is dus veel nieuws te zien.

We kunnen het niet vaak genoeg zeggen: bezoek naast een museum ook af een toe een galerie. De exposities zijn helemaal gratis en nee, je wordt écht niet weggestaard als je niet van plan bent een kunstwerk te kopen. Sterker nog, de galeriemedewerkers vertellen je maar al te graag meer over de kunstwerken en tijdens de vrij toegankelijke openingen (elke paar weken weer een nieuwe) krijg je meestal wel een glaasje wijn bij binnenkomst. Dat noemen we pas gastvrijheid! To kick off the season zijn wij dus zigzaggend door het centrum gegaan en hebben een aantal not to miss exposities voor jullie op een rijtje gezet.


Anthony Goicolea, Anonymous Self Portrait XXXI, 2017, via Galerie Ron Mandos.

Anthony Goicolea & Mohau Modisakeng | Galerie Ron Mandos

Zodra je de galerie binnenloopt, sta je oog in oog met de grote grijze werken van de Cubaans-Amerikaanse Anthony Goicolea. Een belangrijk thema is de vorming van identiteit en hoe dit gezien wordt in de maatschappij; als eerste generatie Cubaanse migrant in Amerika, katholiek én gay, is hij zich heel erg bewust van zichzelf en van sociale constructies. Wij zien dit stukje zelfbewustzijn terug in zijn serie Anonymous Self-Portraits: figuren zijn zich aan het aan- of uitkleden, inclusief alle moeilijke houdingen die daarmee gepaard gaan. Als we even terugdenken aan de laatste keer dat wij skinny jeans die nét uit de was zijn gekomen probeerden aan te trekken, zijn we heel erg blij dat er niemand in de buurt was om ons te zien worstelen. Goicolea pakt echter precies dit kwetsbare, ongemakkelijke, sensuele, intieme en alledaagse moment en blaast het op tot groter dan levensgroot. Zijn techniek is ook een closer look waard: hij bouwt zijn werken laag voor laag op. Eerst tekent hij met krijt op Mylar-film (halfdoorzichtig papier zo dun als bakpapier), zowel voor-als achterkant en schildert vervolgens een extra laag op de voorkant. Wat op het gezicht witte (geschilderde) banen op het papier lijken, blijken na nadere inspectie t-shirts te zijn: een stukje abstractie waardoor je je niet snel verveelt met dit werk.

En er is meer! Galerie Ron Mandos heeft het groots aangepakt door nog een tweede expositie toe te voegen: Mohau Modisakengs video-installatie als drieluik, gepaard met een aantal stills (op de cover van dit artikel te zien). We kijken van boven op glanzend zwart-wit beelden van een man en een vrouw die (los van elkaar) in een bootje liggen. Ogenschijnlijk lijkt er niet veel te gebeuren, maar dan valt ons op dat het bootje zich langzaam met water begint te vullen, tot de personen verdronken zijn. Het behoeft weinig uitleg dat de kunstenaar hiermee verwijst naar het koloniale verleden, de slavenhandel en de invloed die dat nog steeds heeft op het postkoloniale Zuid-Afrika, alsmede de huidige vluchtelingencrisis. We hebben dit werk onlangs op de Biënnale van Venetië gezien als Zuid-Afrikaanse inzending en onze meningen waren verdeeld: waar de een vond dat lastige en hele belangrijke thema’s uit het verleden toegankelijker worden door ze op een esthetische manier als deze te presenteren, vond de ander dat de esthetische, gelikte video’s afdoen aan het onderwerp. Wij zijn benieuwd wat jullie vinden!

Hoe lang doe je er over? | 30 – 45 min.  

Wanneer kun je een kijkje nemen? | De galerie (Prinsengracht 282) is geopend van woensdag t/m zaterdag, 12.00-18.00 uur.  

Anthony Goicolea’s en Mohau Modisakengs exposities zijn t/m 21 oktober 2017 te zien bij Galerie Ron Mandos. Meer informatie: http://www.ronmandos.nl/exhibitions/anthony-goicolea-mohau-modisakeng  

 


 

Installatieshot in Flatland Gallery. Foto: De Kunstmeisjes.

Stanislaw Lewkowicz: Teerth – Greetings from Calcutta | Flatland Gallery

De Nederlandse kunstenaar Stanislaw Lewkowicz is vooral bekend om zijn litho’s – foto’s die hij vervolgens met een ambachtelijke druktechniek op papier of stof zet. Een serie van zijn kleurrijke litho’s (‘Teerth’) zien we nu in Flatland Gallery, maar onze aandacht werd direct getrokken naar iets heel anders: zijn nieuwe kunstwerk Greetings from Calcutta’ (hierboven te zien). Lewkowicz mocht op residency naar Calcutta en creëerde daar in samenwerking met lokale kunstenaars zijn visuele dagboek dat geïnspireerd is door ‘Patachitra’, de traditioneel West-Bengaalse schilderstijl met felle kleuren en krachtige lijnen. 

Zijn signature litho’s zien we nog steeds terug, maar die zijn op goud glanzend zijde geplakt en omringd door (Kantha) geborduurde dagboekaantekeningen en traditionele motieven. Van dit werk is er maar één, dus het is echt een uniek werk dat de moeite waard is om voor om te fietsen. We zien tegenwoordig een absolute revival van textielkunst en van mixed media (kunst waarin verschillende technieken – bijvoorbeeld fotografie, textiel en schilderkunst – samenkomen in één werk) en dit kunstwerk is een mooi startpunt om kennis te maken met deze trend.

Hoe lang doe je er over? | 15 min.  

Wanneer kun je een kijkje nemen? | De galerie (Lijnbaansgracht 312-314) is geopend van woensdag t/m zaterdag, 13.00-18.00 uur.

Stanislaw Lewkowicz: Teerth – Greetings from Calcutta is t/m 14 oktober 2017 te zien bij Flatland Gallery. Meer informatie: http://www.flatlandgallery.com/exhibitions/teerth/


 

Installatieshot van de expositie bij Lumen Travo. Foto: De Kunstmeisjes

 

Monali Meher: Roots and Threads, Borders and Pieces | Lumen Travo

Lumen Travo zit pal naast Flatland Gallery (ze delen zelfs een ingang), dus je krijgt bij je bezoek aan de Lijnbaansgracht twee exposities voor de prijs van één en ze zijn beide gratis, dus beter kan niet. Ook qua kunst krijg je een dubbeldeal, want net als bij Flatland, vind je bij Lumen Travo mixed media waarin textiel een belangrijke rol speelt. De van oorsprong Indiase kunstenares Monali Meher (nu woonachtig in Gent) reflecteert met haar werk op het thema van migratie: van heel klein als verhuisdozen in ingepakt moeten worden, tot heel groot als migratie van het ene werelddeel naar het andere.

We zien twee verschillende soorten werken in deze expo: foto’s van Meher zelf waar ze vervolgens met rode draden geborduurde patronen en geschreven woorden op heeft aangebracht, en persoonlijke objecten die helemaal “ingepakt” zijn door dezelfde rode wollen draden. Het combineren van de verschillende materialen is – zoals we bij de expo in Flatland Gallery schreven – wat veel kunstenaars op dit moment doen, terwijl het tegelijkertijd ook een rijke geschiedenis toont. Meher gebruikt haar persoonlijke verhaal om het universele en historische verhaal van migratie uit de beelden, wat een goede zet is geweest. We geven eerlijk toe dat we niet elke foto even mooi vonden, maar de expositie als geheel heeft een prettige sfeer waarin we verschillende culturen voelen samenkomen, en is Meher absoluut one to watch!  

Hoe lang doe je er over? | 15 min.  

Wanneer kun je een kijkje nemen? | De galerie (Lijnbaansgracht 314) is geopend van woensdag t/m zaterdag, 13.00-18.00 uur.

Monali Meher: Roots and Threads, Borders and Pieces is t/m 14 oktober 2017 te zien bij Lumen Travo. Meer informatie: https://www.lumentravo.nl/wp/


 


Steve Fitch, Motel, Raton, New Mexico, 1980, via Galerie Wouter van Leeuwen.

Steve Fitch: Western Landmarks & American Motel Signs | Galerie Wouter van Leeuwen

Wie houdt er niet van een beetje Americana? Wij wel, that’s for sure. Nadat we eerder dit jaar van wat Amerikaanse vintage fotografie hebben genoten in Foam (William Eggleston) en het Rijksmuseum (Star Vu), huppelen we nu bij Galerie Wouter van Leeuwen binnen. Daar zie je namelijk een mooie selectie van het werk van Steve Fitch (1949). Hij begon in 1971 reclamezuilen langs de Amerikaanse snelwegen te fotograferen: neon lichtmasten die motels, diners of (stoute) theaters aanprijzen.

Hij begon met een serie overdag, waarbij de zuilen wel te zien zijn maar zonder hun kenmerkende neon-licht. Ze ogen tegelijkertijd vrolijk als een beetje sneu. Een aantal jaren later ging Fitch terug en fotografeerde hij deze snelwegmonumenten ‘s nachts. En dat is precies waar wij het warm van krijgen: het meest heerlijke zuurstokroze, waardoor alles een Lolita-vibe krijgt en wij ons spontaan Thelma & Louise wanen. De galerie geeft een bescheiden overzicht van Fitch’s werk, waardoor het makkelijk behapbaar is en je zelfs in je lunchpauze een beetje kunst kan proeven.

Hoe lang doe je er over? | 15 min.  

Wanneer kun je een kijkje nemen? | De galerie (Hazenstraat 27) is geopend van donderdag t/m zaterdag, 13.00-18.00 uur.

Steve Fitch: Western Landmarks & American Motel Signs is t/m 14 oktober 2017 te zien bij Galerie Wouter van Leeuwen. Meer informatie: www.woutervanleeuwen.com


 

GO | NO GO #76: Fotografietalent spotten

GO | NO GO 7 september 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze week ontdekken we nieuw fotografie talent in Foam.

We love a good update. Zeker als die update betekent dat je met een kleine investering, zeg circa één uur van je tijd, meteen op de hoogte bent van de stand van zaken in de fotografie. Foam organiseert namelijk alweer voor de elfde keer hun Foam Talent show: een zorgvuldig gecureerd overzicht van upcoming internationaal fotografietalent. Na vorige edities in Londen, Parijs en New York, wordt het dit jaar – hoezee! – in Foam zelf gehouden. Lucky for us, want een tour langs de rising stars van over heel de wereld wordt hierdoor een stuk goedkoper.

Foam heeft een selectie van 20 veelbelovende talenten uit een poule van maar liefst 1790 fotografen uit 75 verschillende landen gemaakt. Wij zijn om te beginnen al heel blij dat we niet in de jury zaten, damn wat een werk. Het eindresultaat liegt er echter niet om: verspreid over een aantal zalen laten de nieuwe talenten ons haarfijn zien wat de nieuwe trends op fotografiegebied zijn. Dit betreft zowel de onderwerpen als de technieken. Zo zien we veel maatschappelijk betrokken thema’s, als bijvoorbeeld onze angst voor terrorisme, verbeeld door Thomas Kuijpers. Naast “normale” fotografie (netjes in een lijstje aan de wand), zie we ook dat de nieuwe lichting het medium oprekt; installaties en verschillende media worden toegevoegd om hun boodschap over te brengen.

De tentoonstelling is echt een rit die je zelf moet ervaren en waar je hoe dan ook een stuk wijzer uitkomt. Aangezien we zelf dol zijn op lijstjes (Buzzfeed, you have shaped our generation), leek dit ons de perfecte gelegenheid om er één voor jullie te maken. Drie kunstenaars die volgens ons een absolute GO zijn:

Schermafbeelding 2017-09-06 om 13.43.20
Links: From the series “Traces”, door Weronika G
ęsicka, via Foam, Amsterdam.  | Rechts: Mark Dorf, “Landscape 14”, 2017, via mdorf.com

+ | Om maar meteen te beginnen met het meest gebruikte persbeeld uit de expo en tevens de cover van het Foam Magazine: de Poolse Weronika Gęsicka (1984). In haar werk onderzoekt ze ons geheugen en de mechanismen die hiermee gepaard gaan. Hoe slaan wij het verleden op in onze herinneringen aan de hand van beelden? Haar werk is erg humoristisch en absurdistisch, waardoor je er naar kunt blijven kijken. De serie Traces die we in Foam zien, bestaat uit Amerikaanse foto’s van zo’n 70 jaar geleden. De personen op de foto’s zijn vervolgens onder handen genomen door Gęsicka, waardoor lichaamsdelen en houdingen ineens heel anders zijn dan op het originele beeld. It’s freaky and we love it.

+ | Mark Dorf (1988) uit de Verenigde Staten is de belichaming van een fotograaf die zowel technische vernieuwing als relevante thematiek in zijn werk laat zien. Het is een mengelmoes van fotografie, installatiekunst, digitale media en sculptuur (zie de foto rechts). Hij fotografeert natuurlijke taferelen, zoals planten en struiken uit de Botanische tuinen van Brooklyn en de Bronx en laat digitale hulpmiddelen gewoon zichtbaar. Zo zie bijvoorbeeld midden in zijn foto’s de kloon-tool van Photoshop, waarmee je fragmenten uit de foto kan klonen en hergebruiken. Dorf wil ons hiermee wijzen op de pijnlijke werkelijkheid dat er tegenwoordig weinig ‘natuurlijks’ meer is aan de natuur zoals wij deze kennen. Een aangeplant bos dat ‘wild’ moet lijken, is ook maar een constructie naar ons idee van hoe ‘ongerept’ eruit zou zien. Wij stadsmeisjes keken in ieder geval met een scheef oog naar elk stuk onkruid dat we onderweg naar huis tegenkwamen.

IMG_1967
Zaalopname Foam Talent met het werk van Alix Marie

+ | De laatste fotograaf in dit rijtje, is de Franse Alix Marie (1989). Zij is best een beetje obsessed door de menselijke huid, to say the least. Dit is het grootste orgaan dat wij bezitten en is tegelijkertijd een erg kwetsbaar onderdeel van ons lichaam – het is ons meest directe contactpunt met de buitenwereld. Om dit thema af te beelden, gebruikt Alix Marie fotografie op verschillende manieren: als “gewone foto’s” aan de wand, maar ook als cut-outs in installaties die de ruimte inspringen en in jouw comfortzone als kijker treden. Verwacht echter geen gave huidjes, zoals je ze kent van modebladen of advertenties. Haar werk stoot af en trekt aan, het is tegelijkertijd goor en lekker. Ze doet ons beseffen hoe ver we misschien wel van de lelijke schoonheid van onze eigen natuur zijn gaan staan. We strijken onze huid immers liever glad met filters of fillers dan dat we op onze poriën inzoomen, toch? Botox, anyone?

Hoe lang doe je er over? | 60 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Drie keer per jaar geeft Foam een eigen magazine uit. Het huidige nummer staat volledig in het thema van van deze expo en de 20 geselecteerden. Mocht je dus in alle rust nog even al het talent in je willen opnemen, dan kan dat ook thuis op de bank! Je kunt het magazine online kopen of gewoon in de winkel van Foam.


De tentoonstelling ‘Foam Talent’ is t/m 12 november 2017 te zien bij Foam. Meer informatie: https://www.foam.org/nl/museum/programma/foam-talent

Coverbeeld: zaalopname met de serie “Traces”, door Weronika Gęsicka.

 

 

 

GO | NO GO #75: Green hair, don’t care

GO | NO GO 5 september 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. We trappen het culturele seizoen af met de expositie ‘Van Fauvisme tot Surrealisme. Joodse avant-gardekunstenaars uit Hongarije.’ in het Joods Historisch Museum.

Het culturele seizoen is weer geopend en het duizelt ons – in a good way – van alle nieuwe expo’s die op de planning staan. We beginnen echter met een tentoonstelling die al een tijdje loopt en die je nog op de valreep mee kunt pakken: Van Fauvisme tot Surrealisme. Joodse avant-gardekunstenaars uit Hongarije. Wij zijn het erover eens dat de titel erg specifiek is: de kunstenaars in deze expo zijn Joods, avant-gardistisch en komen uit Hongarije. Hoeveel kunnen dat er zijn, twee, drie? Think again, onze broeken zakken spontaan af van verbazing als we door de ruimtes van deze expositie lopen: een hele nieuwe wereld van – ons tot nu toe veelal onbekende – kunstenaars ontvouwt zich voor onze ogen.

Mocht je nu op het puntje van je stoel zitten: het zijn negentien kunstenaars die zowel Joods, Hongaars, als avantgardistisch waren. Ze begonnen met wat minder: de invloedrijke groep Nyolcak (De Acht) kickstartte de artistieke vernieuwing in Hongarije aan het begin van de vorige eeuw. Ze lieten zich inspireren door Duitse expressionisten en Franse fauvisten en zetten zich af tegen het idee van schilderen naar de natuur: je hoefde je niet altijd aan de regels te houden. Wanneer je verder de expositie induikt, kruip je vanzelf in de woelige geschiedenis van Europa in de eerste helft van de vorige eeuw: revoluties, opkomend antisemitisme, nieuwe kunststromingen die voorgoed breken met klassieke noties van kunst. Niet alleen Parijs, Berlijn en Wenen waren hoofdsteden voor artistieke vernieuwing: Boedapest deed er niet voor onder. Van nationale helden Róbert Berény (zie hieronder) en Lili Ország, tot de wereldberoemde Moholy-Nagy, deze tentoonstelling met werken uit privécollecties en Hongaarse musea laat zien dat er nog zoveel meer te ontdekken valt.

Schermafbeelding 2017-09-05 om 09.49.16
Links: Róbert Berény, Zelfportret met hoge hoed, 1907. Foto: István Füzi. Janus Pannonius Múzeum, Pécs | Rechts: Dezsö Czigány, Zelfportret,  1909. Privécollectie, beide via het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam.

+ | Het wemelt van de krachtige kunstwerken in deze expositie. Het begint goed met de fauvistische werken, die ons doen denken aan Cézanne: groene borsten, paarse bomen, krachtige blikken in de portretten, perspectieven die niet altijd kloppen, dikke contouren. Het ultieme voorbeeld hiervan is het zelfportret van Dezsö Czigány, ook wel ‘het groenharige monster’ genoemd (zie hierboven). Czigány lijkt met zijn blik je ziel te doorboren, terwijl er een lichtelijk angstaanjagende intensiteit van hem afstraalt. Hij maakt geen excuses voor zijn aanwezigheid, eist je aandacht op en doet wat hij zelf wil – green hair, don’t care. Hoewel wij dachten dat dit groene haar hem de vleiende titel ‘monster’ had gegeven, blijkt er na wat onderzoek een morbide verhaal achter deze getalenteerde kunstenaar te zitten: geplaagd door hevige depressies vermoordde hij in 1937 zijn gezin, waarna hij zelfmoord pleegde. Kunstenaar én moordenaar, killing it both ways. Alleen al voor zijn zelfportret waar je honderd-en-één verschillende dingen in kunt zien, is een bezoek aan deze tentoonstelling de moeite waard. De kunstgeschiedenisles die volgt is een heel fijne bonus.

± | Hoe pak je dat aan, een tentoonstelling organiseren met werken van bijna twintig kunstenaars die – let’s assume – weinig mensen kennen? Dan heb je veel biografische informatie nodig, uitleg over politieke veranderingen, historische context, enzovoorts enzovoorts en terwijl we deze zin typen vervelen we ons al. Gelukkig valt het in werkelijkheid waanzinnig mee. Het Joods Historisch Museum breekt de expositie open met een sterk zelfportret van Róbert Béreny (hierboven te zien), waardoor je meteen geprikkeld bent. De focus in de tentoonstelling ligt verder echt op de kunstwerken: geen eindeloze wandteksten en biografische informatie naast de werken. De kennis ligt desondanks wel voor het grijpen, maar op een subtielere plek: in de zalen staan – vrij laag – borden waar je omheen kunt lopen en waarop je de biografieën van alle kunstenaars kunt lezen, inclusief mooie historische foto’s. Het is heel simpel in deze tentoonstelling: wil je meer weten, look down, wil je pertinent alleen mooie kunst zien, look up. Dat gezegd hebbende, vinden we in de laatste zaal naast sommige kunstwerken bordjes met een inhoudelijke analyse: wat zien we, wat betekent het? Deze zijn zo goed geschreven dat we het jammer vinden dat er niet wat meer van zulke bordjes, verspreid over de kunstwerken, te vinden zijn. Mede door de roerige politieke en historische context, zouden bepaalde werken meer gaan leven met behulp van iets meer uitleg. Nu blijft het bij een – weliswaar hele mooie – introductie van een groep getalenteerde kunstenaars uit het verleden.

17. Berény
Róbert Berény, Ten oorlog! Ten oorlog!, 1919. Hongaars Nationaal Museum – Boedapest, via het Joods Cultureel Kwartier, Amsterdam.

Hoe lang doe je er over? | 45 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Hoe leer je een cultuur beter kennen dan door middel van eten? We like the way you think, Joods Historisch Museum. Op 10 september krijg je tijdens de Hongaarse middag (12:00-16:00 u.) namelijk hapjes, maar ook een docu, een rondleiding door de expositie en muzikaal vermaak, helemaal voor niets. Als je dan helemaal in Hongaarse sferen bent, stap je aansluitend op de fiets en ga je naar De Balie voor de speciale thema-avond over de Joodse avant-garde in Hongarije. Voormalig directeur van het JHM en curator van de tentoonstelling Van Fauvisme tot Surrealisme Joël Cahen vertelt samen met andere interessante gasten over deze periode in de (kunst)geschiedenis.  


De tentoonstelling ‘Van Fauvisme tot Surrealisme. Joodse avant-gardekunstenaars uit Hongarije.’ is t/m 24 september 2017 te zien in het Joods Historisch Museum. Meer informatie: https://jck.nl/nl/tentoonstelling/van-fauvisme-tot-surrealisme

 

GO | NO GO #74: Een kunstproeverij bij Caroline O’Breen

GO | NO GO 29 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: de groepstentoonstelling ‘Suspension of Disbelief’ in Galerie Caroline O’Breen.

Ook galeries krijgen soms een Extreme Home Makeover: zo heet Seelevel Gallery sinds kort Galerie Caroline O’Breen. Niet geheel shocking is de galerie vernoemd naar de eigenaresse, wat een heel bewuste keuze was. Caroline: “Ik wil een andere uitstraling voor mijn galerie, veel toegankelijker en persoonlijker. Doordat de galerie mijn naam draagt, is het geen afstandelijk en anoniem instituut. Ik vertegenwoordig mijn kunstenaars, sta honderd procent achter ze. Dat gevoel wil ik kunstkopers ook geven: dat ze persoonlijke aandacht krijgen.” Wij voelen de persoonlijke vibe in ieder geval, want met één telefoontje mochten we na sluitingstijd nog even langskomen (“geen probleem!”) om de nieuwe tentoonstelling Suspension of Disbelief te bekijken.

De titel van de expositie is een verwijzing naar wat de negentiende-eeuwse filosoof Samuel Taylor Coleridge schreef over het lezen van boeken: de bereidheid om je kritische kant even te laten varen en zelfs het ongeloofwaardige te geloven, puur om ergens van te kunnen genieten. Als het gaat om fotografie – en dat is wat je in deze galerie ziet – betekent suspension of disbelief dat je als kijker even vergeet wat normaliter van een foto wordt verwacht: dat het de werkelijkheid objectief laat zien. Dat hoeft dus niet meer. Een foto mag ook bewerkt zijn, je bedriegen, de werkelijkheid mooier of lelijker weergeven, enzovoorts, puur voor jouw genot. Want ook dat is kunst. Deze tentoonstelling toont twintig foto’s van twintig fotografen die vanuit die instelling werken: de verschillende mogelijkheden van fotografie onderzoeken en onze ogen en geest openen voor al het (on)geloofwaardige.

Maarten-van-Schaik-_courtesy-Galerie-Caroline-OBreen-1629x1080
Maarten van Schaik, ‘Anonymous Contact #17, Lanzarote’, 2017.

+ | Ter gelegenheid van de heropening (of rebranding) van de galerie heeft Caroline O’Breen besloten een soort showcase te organiseren van twintig fotografen die zij vertegenwoordigt. Beginners opgelet: dit is de perfecte gelegenheid om te kijken wat je mooi vindt, je krijgt namelijk een kleine kunstproeverij. Misschien houd je van hedendaagse kunst die verwijst naar oude kunst? Dan is het werk van Laurence Aëgerter wellicht wat voor jou. Of ben je meer van de intieme en indringende portretten? Blijf dan even langer staan bij Bertien van Manen. Houd je van melancholisch en donker? Dan is Satijn Panyigay your girl. Om een lang verhaal kort te maken: ga zelf maar kijken en kies je favorieten.

± | Niet alleen heeft de galerie een nieuwe naam, ze is ook verhuisd naar een van de liefste straatjes van Amsterdam: de Sint Nicolaasstraat, twee straten achter de Dam. Nu klinkt ‘twee straten achter de Dam’ als een naar urine, heroïnenaalden en schaamte ruikende nachtmerrie, maar niets is minder waar. De galerie zit recht tegenover een van de leukste restaurants van Amsterdam: Kaagman en Kortekaas. Met zulke buren is de sfeer altijd goed (en weet jij meteen waar je na je bezoek gaat eten). De galerie zelf is kleiner dan een schoenendoos voor peutersandalen, maar dat onderstreept het persoonlijke en intieme wat Caroline wil uitstralen des te meer. Let wel op: de openingstijden zijn beperkt: donderdag, vrijdag en zaterdag van 12:00 tot 17:00 uur. Mocht je nu per sé op een andere dag langs willen komen, mag je wel altijd een afspraak maken.

Hoe lang doe je er over? | 15 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Nu we het toch over kunstproeverijen hebben, Caroline O’Breen staat in september op de ultieme kunstproeverij wat fotografie betreft: UNSEEN, dé fotografiebeurs van Nederland. We weten ook al welke fotografen Caroline heeft geselecteerd om te tonen: Laurence Aëgerter, Ola Lanko en Marjolein Blom. Heb je ook zin in wat voorpret voor UNSEEN? Check hier de website inclusief een lijst met alle deelnemende fotografen.


De tentoonstelling ‘Suspension of Disbelief’ is t/m 22 juli 2017 te zien bij Galerie Caroline O’Breen. Meer informatie: http://carolineobreen.com/exhibitions/current/

Coverbeeld: Bertien van Manen, ‘Ola Lanko, Exercise #2′, 2012.

 

GO | NO GO #73: You Are Me. I Am You.

GO | NO GO 27 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Ditmaal de tentoonstelling: ‘I Am You. Selected works 1942-1978’ van fotograaf Gordon Parks in Foam.

Foam knalt er tentoonstellingen uit in het tempo waarin een goed bezochte lunchzaak broodjes verkoopt rond 1 uur ‘s middags. Sinds vorige week heeft het hippe fotografiemuseum dan ook weer een aantal nieuwe expo’s te zien, waaronder I Am You van de Amerikaanse fotograaf Gordon Parks (1912-2006). Parks is vooral bekend geworden als degene die het minder bedeelde Amerika een gezicht heeft gegeven met zijn camera (zijn ‘weapon of choice’). Hij wilde de keerzijde van The American Dream laten zien: racisme, onderdrukking, geweld, ongelijkheid, rassenscheiding en criminaliteit.


Gordon Parks, ‘The Invisible Man’, Harlem, New York, 1952 © Gordon Parks, Courtesy en copyright The Gordon Parks Foundation, via Foam. 

Parks begon zijn loopbaan bij de Farm Security Administration, een overheidsproject om de armoede te bestrijden op het platteland van de Verenigde Staten. Als lid van de redactie, was het Parks’ taak om de armoede vast te leggen, samen met andere beroemde fotografen als Dorothea Lange en Walker Evans. Zijn talent en oog voor wat er speelt in de maatschappij bezorgde hem een baan bij het legendarische tijdschrift Life Magazine, als eerste Afrikaans-Amerikaanse fotograaf ooit. Daar maakte hij bijvoorbeeld de beroemde serie ‘Harlem Gang Leader’, waarvoor hij een maand met de 17-jarige bendeleider Red Jackson optrok. Ook vergaarde Parks faam met zijn foto’s van iconische Afrikaans-Amerikaanse leiders als Malcolm X en Martin Luther King. Maar Parks hield het niet alleen bij maatschappelijk betrokken foto’s en het verbeelden van de zwarte bevolking in Amerika; hij maakte daarnaast gelikte modefoto’s en ook nog twee films (Shaft en The Learning Tree). De tentoonstelling bij Foam geeft een overzicht van de grote thema’s in Parks’ (net zo grote) oeuvre, samen met fragmenten uit zijn films.

± | Laten we maar met de deur in huis vallen: deze tentoonstelling bevat aardig wat tekst. Bij binnenkomst schrokken we al enigszins van de wandtekst die van plafond tot vloer reikt, maar per thema vind je nog meer teksten. Hierdoor is dit misschien een expositie die je het best solo kunt bezoeken. Je kunt dan lekker op je eigen tempo de teksten lezen en de foto’s bekijken, zonder snelle of ongeduldige vrienden die al lang klaar zijn en jou vervolgens peer pressuren om op te schieten. Een beeld zegt meer dan duizend woorden , maar in dit geval zijn de verhalen erbij te interessant om doorheen te racen. Neem dus vooral de tijd!

+ | Wellicht ben je – net als wij – nog niet zo bekend met het oeuvre van deze geweldige fotograaf. Dankzij deze expo, en wat lees-investering van jezelf, ben je dat straks wel. De expositie is heel rechttoe-rechtaan: de foto’s hangen bijna allemaal op één lijn en er is weinig poespas, alles draait om de beelden. Op het eerste gezicht oogt dat misschien een beetje saai, maar de foto’s zelf zijn dan allerminst. Parks wist namelijk als geen ander een boodschap over te dragen. Neem bijvoorbeeld zijn foto van een gezin dat zo arm is, dat de jongste zoon het pleister van de muren af eet. Parks laat je deze vreselijke werkelijkheid van armoede tot in je tenen voelen, en daar is geen omringende poespas voor nodig.

Hoe lang doe je er over? | 45 min.   

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Er ligt een prachtig boekx in de Foam-winkel: 288 pagina’s ruim met 200 beelden, waardoor je nog meer te weten komt over deze geweldige fotograaf. Het boek kost € 38,- en je kunt hier alvast een voorproefje krijgen van de inhoud.


De tentoonstelling ‘Gordon Parks – I Am You. Selected works 1942-1978’ is nog t/m 6 september 2017 te zien in Foam. Meer informatie: https://www.foam.org/nl/museum/programma/gordon-parks

coverbeeld: Gordon Parks, ‘Department Store’, Mobile, Alabama, 1956 © Gordon Parks, Courtesy en copyright The Gordon Parks Foundation, via Foam. 

GO | NO GO #72: Een grachtenpand vol daklozen

GO | NO GO 15 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ in Huis Marseille.

Terwijl onze stappen weergalmen door de weldadige gangen met marmeren vloeren in Huis Marseille, staan we zaal na zaal oog in oog met de daklozen in de foto’s van Andres Serrano (New York, 1950). In de ogen van de een zie je trots die met alle macht bewaakt wordt, op het gezicht van een ander een grote glimlach, speciaal voor de foto, een derde kijkt gewoon vooruit. Verder niets. Andres Serrano toont deze mensen precies zoals ze zijn, zonder te oordelen en zonder een specifieke boodschap uit te willen dragen.

Het begon allemaal in 2005 met de serie Nomads: de fotograaf realiseerde zich dat daklozen nooit op de foto gaan gewoon om een portret van zichzelf te hebben. Waar wij minstens één paspoortfoto hebben (waar we waarschijnlijk twee tot vijf jaar over klagen tot we ons weer zorgen gaan maken over de volgende) en tientallen selfies op social media, worden bewoners van metrostations en parkbankjes meestal alleen op beeld gevangen als ze in het nieuws komen. Een heel scala aan ervaringen gaat aan hen voorbij: jezelf zien veranderen door de jaren heen, je persoonlijkheid terugzien in een foto, jaren later lachen om een kapsel dat je destijds had. Serrano besloot een fotostudio neer te zetten in metrostations in New York en de ‘nomaden’ van deze metropool eindelijk eens vast te leggen. In 2014 volgde zijn project Residents of New York, dat als doel had om bewoners van New York (door middel van posters in heel de stad) ervan bewust te maken dat de daklozen die de meesten heel bewust negeren ook gewoon mensen zijn. Dit was zo’n succes dat hij in 2015 gevraagd werd om de daklozen van Brussel te fotograferen, wat resulteerde in zijn serie Denizens.

image4 (2)Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ (serie Nomads) in Huis Marseille. 

Hoewel de tentoonstelling Revealing Reality begint en eindigt met Serrano’s portretten van daklozen, zie je in Huis Marseille een veelzijdig overzicht van zijn werk. De fotograaf begon namelijk met abstracte fotografie waarin lichaamssappen (yes, je leest het goed) centraal staan, ging moeiteloos over op religieuze thema’s, sprong vervolgens in het vliegtuig naar Cuba om daar de authentieke bevolking en cultuur vast te leggen, en schoot daarna met evenveel aandacht een indringende serie over marteling. Kortom, Serrano kan alles en Huis Marseille neemt je mee op een wandeling door zijn werk van de afgelopen dertig jaar.

+ | Van alle series maken de foto’s van daklozen de meeste indruk. Het overweldigende besef dat deze mensen inderdaad nooit gefotografeerd worden, raakt ons bijna fysiek. Als pics or it didn’t happen het motto van onze Instagram-generatie is, wat betekenen de levens van deze mensen dan voor ons? Ze worden genegeerd, gevreesd, of nog erger: we staan niet eens bij ze stil. De foto’s laten zich moeilijk beschrijven zonder over te komen als een ‘het houdt niet op, niet vanzelf’-reclame, druipend van sentimentaliteit. Je moet ze echt met eigen ogen zien om te voelen wat een indruk ze maken, voornamelijk doordat ze er gewoon ‘zijn’. Serrano zegt verder niets, probeert ons niet te overtuigen om morgen twee daklozen in huis te nemen of ons schuldig te moeten voelen over ons eigen comfort, bekritiseert evenmin de politiek of maatschappelijke instanties. Hij laat de mensen gewoon zien, erkent hun bestaan, en precies deze simpliciteit werkt ontwapenend. Hetzelfde geldt voor de wand met kartonnen bordjes, uit de privécollectie van Serrano. Deze kartonnen bordjes die de daklozen op straat vasthouden om wat geld te krijgen, zijn door Serrano voor 20 dollar per stuk opgekocht en laten de verschillende emoties, argumenten en smeekbedes van de daklozen zien. Net als in het geval van de foto’s velt Serrano geen oordeel en draagt hij geen boodschap uit – hij laat simpelweg de stem horen bij de gezichten die we van zijn foto’s kennen.

image3 (2)Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’ (persoonlijke collectie Serrano) in Huis Marseille.

+ | De tentoonstelling zelf is bijzonder mooi ingericht: de foto’s zelf zijn groot en krijgen gelukkig veel ademruimte. Soms zie je dat musea zo veel willen tonen, dat je bijna over de kunstwerken struikelt en halverwege al helemaal uitgeput bent door al het aandachtig kijken. Dat had makkelijk gekund met Andres Serrano, die een groot oeuvre heeft. Gelukkig dacht Huis Marseille less is more en krijgen wij een beetje van alles te zien. Precies genoeg om je een impressie van zijn werk te geven en je nog nieuwsgieriger te maken. Zoals we van Huis Marseille gewend zijn, hangt er bij elke zaal zo’n anderhalve meter aan tekst met informatie. Waar we bij eerdere exposities een beetje moe werden van deze mini-essays, komen ze deze keer – met foto’s uit verschillende series en tijdsperiodes – goed van pas. Wil je je alvast een beetje inlezen? Het museum is op zijn website net zo scheutig met woorden als in de expositie zelf.

Hoe lang doe je er over? | 30 – 45 min.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | The Guardian vroeg Andres Serrano om uit zijn eigen foto’s zijn lievelingswerk te kiezen (love your style, The Guardian). Hier zie je welke foto Serrano heeft gekozen en lees je wat hij verder te zeggen heeft over zijn werk, zoals: “It’s all fantasy, my own creative reality. The best way to describe it is in terms of Superman. In Superman’s world there’s another universe known as Bizarro World, where everything is opposite: Superman is not good, he’s ugly, it’s all backwards. Bizarro World is a place I need to go to sometimes.


De tentoonstelling ‘Andres Serrano – Revealing Reality’is t/m 3 september 2017 te zien in Huis Marseille. Meer informatie: https://www.huismarseille.nl/tentoonstelling/andres-serrano/

Coverbeeld: Installatiefoto ‘Andres Serrano – Revealing Reality’, beeld: Andres Serrano, Ahmed Osoble, 2015 (serie Denizens) © Andres Serrano, foto door De Kunstmeisjes.

GO | NO GO #71: Ode aan de kampioen: Rineke Dijkstra

GO | NO GO 15 juni 2017

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer: ‘Rineke Dijkstra: een ode’ in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Als kunst een sport zou zijn, dan verdedigt Rineke Dijkstra al jaren onze landstitel in de fotografie. Afgelopen maart werd bekend dat ze nu ook wereldkampioen is geworden: op 9 oktober wordt Dijkstra in Zweden onderscheiden met de Hasselblad Award, ‘s werelds meest prestigieuze prijs op het gebied van fotografie. De prijs bedraagt een geldbedrag van SEK 1.000.000 (ongeveer €100.000) én – jawel – een gouden medaille. Ter ere van deze prestatie heeft het Stedelijk Museum een rits aan werken van Dijkstra uit het depot getrokken met foto- en videowerk van 1994 tot nu. Naast werk uit eigen collectie bevat de tentoonstelling ook een primeur: drie werken waren nog niet eerder in Nederland te zien.

Rineke Dijkstra staat vooral bekend als portretfotograaf. Haar portretten, veelal van kwetsbare jongvolwassenen, ogen nauwelijks geposeerd en toevallig. Toch vergen haar foto’s veel tijd en aandacht: met haar grote analoge camera (een 4×5 inch technische camera), waar steeds nieuwe negatieven in gestoken moeten worden, moet de persoon voor de camera zich concentreren en niet teveel bewegen, en ziet de fotografe haar onderwerp op zijn kop. Hoewel dat onhandig klinkt, levert dit proces haarscherpe, monumentale beelden op. Juist in de tijd dat het model wacht tot de fotografe zo ver is om de foto te maken, weet Dijkstra steeds weer juist die terloopse momenten te vangen, waarin de geportretteerde zich even ontspant en de voorgenomen pose loslaat.

Rineke Dijkstra_Vondelpark, Amsterdam, 10 juni 2005_original
Rineke Dijkstra, ‘Vondelpark, Amsterdam’, 10 juni 2005. Foto via Stedelijk Museum Amsterdam.

+ | Hollandse nuchterheid zit diep in Dijkstra’s stijl geworteld. Of ze nu beroemdheden of pubers in het Vondelpark fotografeert: glamour komt er nooit bij kijken. Iedere persoon is net zo doodgewoon als jijzelf, en juist bijzonder omdat Dijkstra ze heeft vastgelegd. Wij vroegen ons dan ook de hele tijd af: waar heeft ze deze persoon gevonden en hoe kwam ze erop om hem of haar te portretteren? Het blijft regelmatig namelijk niet bij één keer; vaak portretteert ze dezelfde persoon na een paar jaar weer. Zo fotografeerde ze in 2000 Olivier Silva, een nieuwsgierige, maar schuchtere 17-jarige jongen die zich op dat moment bij het Franse Vreemdelingenlegioen aansloot. In de drie jaar die daarop volgden, fotografeerde Dijkstra de jonge soldaat nog zes keer. Langzaam maar zeker zien we Olivier volwassen worden: in de laatste foto, uit 2003, is hij zijn onschuld verloren en kijkt hij als een zelfverzekerde man ernstig de lens in.

e5326039f850f8b360ca51e7338cb2b2 648e928922dadba929c8e94115fa67bf
Links: Olivier, Quartier Vienot, Marseille, France, July 21, 2000 © Rineke Dijkstra
Rechts: Rineke Dijkstra. Olivier, The French Foreign Legion, Quartier Monclair, Djibouti © Rineke Dijkstra, Beide foto’s via De Hallen Haarlem.

+ | Je bent vast nog niet vergeten dat in je pubertijd extreme zelfverzekerdheid binnen no time plaats kon maken voor kwetsbare onzekerheid. Zelfvertrouwen komt met de jaren, of met een paar slokken bier op. Dit heeft Rineke Dijkstra op een wonderbaarlijk eenvoudige manier bijzonder sterk weten vast te leggen in haar videowerk  The Buzz Club, Liverpool, UK / Mystery World, Zaandam, NL (1996-1997). Via twee kanalen zien we steeds een jonge feestganger voor een witte achtergrond: de één staart ietwat stoned naar de camera, de ander hakt er lekker op los op de muziek. Naarmate de avond vordert worden de houdingen steeds zelfverzekerder, en is het alsof je kijkt naar een jongere versie van jezelf. Zo herkenbaar hoe je in die leeftijdsperiode jezelf probeert te vinden, uniek wilt zijn en gezien wilt worden, en tegelijkertijd het gedrag van anderen kopieert om erbij te horen. Dijkstra’s werk gaat daarom over veel meer dan een portret van een mens; eigenlijk portretteert ze gedragscodes en wat mensen tekent, op een avond of door de jaren heen.

08_4268
Video-installatie The Buzz Club, Liverpool, UK/Mystery World, Zaandam, NL, 1996–97 © Rineke Dijkstra Installation shot: Rineke Dijkstra: A Retrospective, Solomon R. Guggenheim Museum, June 29–October 8, 2012. Foto: David Heald © Solomon R. Guggenheim Foundation. Via designartnews.com.

– | Het moge duidelijk zijn: deze tentoonstelling is de moeite waard om het werk van deze photography champ te leren kennen, of er opnieuw van te genieten. Maar als we dan toch een minpuntje mogen noemen: waar was onze all-time favourite uit de Stedelijk collectie, Dijkstra’s beroemde portret van een Pools meisje op het strand, die ondanks haar slungelig bungelende ledematen met haar pose doet denken aan het beroemde schilderij Venus van Botticelli uit de Renaissance? Wellicht dat dit pareltje al als bruikleen gereserveerd was voor Museum De Pont in Tilburg, die in het voorjaar van 2018 een omvangrijk overzicht van Rineke Dijkstra’s oeuvre zal tonen. Het Stedelijk is even voorgepiept, maar met zoveel werken van Dijkstra in de collectie is dat het museum’s goed recht. Deze niet zo heel grote tentoonstelling met weliswaar intrigerende werken is een prima opwarmertje om komende lente met een getraind oog naar Tilburg af te reizen!

Hoe lang doe je er over? | 30 min. of langer, natuurlijk.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Stedelijk’s fotografieconservator Hripsimé Visser sprak een audiotour in: het is alsof je een privérondleiding krijgt. Haarfijn legt ze je uit wat de fotografie van Rineke zo bijzonder maakt.


De tentoonstelling ‘Rineke Dijkstra: een ode’ is t/m 6 augustus 2017 te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam. Meer informatie: http://www.stedelijk.nl/tentoonstellingen/rineke-dijkstra-een-ode