Categorie: REVIEWS

REVIEW | Jean Tinguely – Machinespektakel | Stedelijk | *****

REVIEWS 11 oktober 2016

Elke twee weken bezoeken we samen een nieuwe tentoonstelling – van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag lopen we door de speelse tentoonstelling ‘Jean Tinguely – Machinespektakel’ en je kan het al aan onze rating zien: we vinden het een absolute aanrader!

Niet elke tentoonstelling bestaat uit tweedimensionale werken, perfect uitgelijnd aan de wanden opgehangen, waar bezoekers niet luider durven te praten dan met een gedempte fluistertoon, terwijl de gemiddelde leeftijd je onderbewust aanspoort om na te gaan denken over een pensioenfonds. In ‘Jean Tinguely – Machinespektakel’ in het Stedelijk ervaar je nu precies het tegenovergestelde: actie, geluid, ruimtelijke werken en een speelsheid die bezoekers van alle leeftijd doet giechelen. Renee: ‘Tinguely kan gezien worden als de meester van de kinetische kunst. Hij deed veel stof opwaaien in de vrij stijve jaren vijftig: ineens ging kunst bewegen en mochten mensen meedoen, de kunst zelf aanraken.’ Emma: ‘Hoewel hij iets volledig nieuws deed, plaatste hij zichzelf ook in de kunsthistorische traditie. Zo liet hij zich inspireren op de vormen en kleuren van andere kunstenaars, zoals Malevich. Hij nam hun werken als voorbeeld en liet de composities bewegen – some next level action.’ De drommen mensen van alle leeftijden die de tentoonstelling binnenlopen laten er geen twijfel over bestaan: Tinguely’s werk heeft haar grote aantrekkingskracht zeker niet verloren.

jean23_originalJean Tinguely met Moulin, 1963 © Museum Tinguely, Basel. Foto: Monique Jacot

De tentoonstelling wordt uitgebreid ingeleid door een video op de benedenverdieping (en ook hier in zijn geheel te zien), waarin we de welbespraakte conservator van het Stedelijk Margriet Schavemaker (een van onze art girl crushes) zien spreken over Tinguely, en een uitgebreide biografie op de wanden van de eerste tentoonstellingszaal. Nathalie: ‘In eerste instantie vond ik het wel erg veel tekst. Het vereist geduld van de bezoeker die waarschijnlijk al weet dat hem of haar een actieve en opzwepende tentoonstelling te wachten staat en niet kan wachten om deze te gaan ontdekken. Maar beide introducties bieden samen een rijke context, waardoor de kunstwerken meer worden dan alleen speelse objecten.’ 

tinguely14_originalJean Tinguely, Mengele – Totentanz (Hoch-Altar) met de vier acolieten Bischof, Gemütlichkeit, Schnapsflasche en Television, 1986. Collectie Museum Tinguely Basel – a cultural commitment of Roche. Foto: Christian Baur, c/o Pictoright Amsterdam, 2016.

Onze aandacht gaat alle kanten op zodra we de tentoonstelling verkennen: er is veel te zien en er beweegt altijd wel iets. Emma: ‘Doordat de installaties niet continu in beweging zijn, maar om de zoveel tijd worden aangezet, heerst er een soort melige spanning bij de bezoekers. Je hoort mensen ook tegen elkaar zeggen: “Gaat deze zo bewegen? Ja hè? Kom snel, volgens mij gaat die ander zo aan!” De bezoekers maken contact met elkaar, iedereen is aan het glimlachen – dit is zo leuk om te zien in een museum.’ Het is lastig om een favoriet werk te kiezen, tussen een opgezette vos aan een drilboor, een waar spookhuis aan verroeste agrarische machines die duistere schaduwen op de wanden werpen (Mengele-Totentanz uit 1986, voor het eerst in Nederland te zien), of een indrukwekkende mat-zwarte sculptuur die associaties met militaire machines oproept en tegelijkertijd heel hypnotiserend werkt.

zaalopnametin5_originalJean Tinguely, Requiem pour une feuille morte, 1967, coll. d’Art Renault, Boulogne-Billancourt. Foto: Gert Jan van Rooij

Het is echter niet beweging pour le beweging bij Tinguely; veel van zijn werken bezitten een maatschappijkritische boodschap of laten je nadenken over de betekenis van kunst. Renee: ‘De machine die zelf kan tekenen is een goed voorbeeld van dat laatste: Tinguely toont hiermee aan dat zelfs een machine kunst kan maken. “Het roept vragen op als, “Wat is de waarde van kunst, als zelfs een machine het kan maken?’ en  “Wat is de rol van de kunstenaar, of zelfs de mens, in tijden van automatisering?” Nog steeds, decennia later, een heel actueel thema. Het doet je nadenken over de rol van de kunstenaar in veranderende tijden.’

img_0098Jean Tinguely – Machinespektakel, Stedelijk Museum Amsterdam. Foto: Emma Helsloot

Een ander belangrijk aspect van Tinguely’s carrière, zijn zijn tijdelijke installaties. Nathalie: ‘Hij maakte werken die hij vervolgens liet ontploffen. Hij meende namelijk dat niet alle kunst thuishoort binnen de muren van een museum. De vraag is dan: hoe laat je zo’n belangrijk onderdeel van een oeuvre zien, als het niet meer bestaat? Het Stedelijk heeft dit uitstekend gedaan door een hele zaal te vullen met videobeelden. Deze worden bovendien tegelijkertijd afgespeeld, waardoor het sterke visuele karakter en het geluid van de ontploffingen goed overkomen.’ Emma: ‘Hebben jullie ook de piemel gezien in de andere zaal?  Tinguely zette een enorme fallus voor de Dom in Milaan en liet hem toen in rook opgaan.’ Renee: ‘Heel goed, Jean.’

tinguely17_original tinguely9_original
Links: Jean Tinguely, blad uit het portfolio La Vittoria van Sergio Tosi (59/100), 1970-1972. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam, c/o Pictoright Amsterdam, 2016. | Rechts: Jean Tinguely, Ballet des pauvres, 1961. Collectie Museum Tinguely Basel – a cultural commitment of Roche. Foto: Christian Baur, c/o Pictoright Amsterdam, 2016.

De sfeer in het Stedelijk zit er goed in tijdens ons bezoek. We zien rennende kinderen die op knoppen drukken om de kunstwerken te laten bewegen, volwassenen die zich laten gaan en lachend dezelfde knoppen opzoeken, bewegende installaties die de zalen vullen met een vrolijk of juist angstaanjagend kabaal. Deze tentoonstelling zorgt ervoor dat de afstand tussen kunst en publiek heel klein wordt, en daarin zit de grote kracht van Tinguely en het Stedelijk. Renee: ‘Tinguely vond dat zijn werk nooit echt af was, daarom is hij van schilderen en tekenen overgegaan op het maken van bewegende installaties: doordat ze in beweging blijven, hoeft het nooit op te houden. Zo voelt een bezoek aan deze expositie ook, op de meest positieve manier.’ Nathalie: ‘Het gevoel dat blijft hangen is dat er altijd meer te zien is, en dat je nooit uitgekeken raakt op de werken. Het is net als vroeger met je favoriete kermisattractie: je wilt nog een keer, en nog een keer, en nog een keer.’


De tentoonstelling ‘Jean Tinguely – Machinespektakel’ is nog t/m 5 maart 2017 te zien in het Stedelijk in Amsterdam. Meer informatie: http://www.stedelijk.nl/tentoonstellingen/jean-tinguely

 

REVIEW | Ai Weiwei – Safe Passage | Foam | ****

REVIEWS 28 september 2016

Elke twee weken bezoeken we samen een nieuwe tentoonstelling – van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag neemt Mirjam ons mee naar de door haar gecureerde solo-tentoonstelling van Ai Weiwei, ‘Safe Passage’ in Foam. Terwijl Mirjam uitleg biedt, beoordelen Emma en Nathalie: is het een aanrader of juist niet, en waarom?

Je kent Ai Weiwei waarschijnlijk van zijn waanzinnige installatie Sunflower Seeds in het Tate London, of door de documentaire Never Sorry (hier in zijn geheel te bekijken). Ai Weiwei is kunstenaar en activist, en beschouwt zichzelf als politiek vluchteling; de drie-eenheid die hem als mens typeert en in zijn werk te zien is. Een klein stukje context: nadat hij in 2011 de Chinese bevolking had opgeroepen tot een revolutie tegen het politieke stelsel (China is een éénpartijstaat, waarbij de communistische partij de absolute macht heeft), werd hij voor 81 dagen vastgezet in de gevangenis. Vanaf toen stond hij onder huisarrest en werd zijn paspoort ingenomen, tot hij dat in 2015 eindelijk terugkreeg. Sindsdien woont en werkt hij in Berlijn, maar is hij vooral constant op reis door Europa en het Midden-Oosten om vluchtelingenkampen te bezoeken. In Foam biedt Ai Weiwei ons nu zijn blik op de vluchtelingencrisis via de filmrol van zijn iPhone. Nathalie: ‘Deze tentoonstelling is anders dan alle andere; in plaats van ingelijste, bewerkte of geposeerde foto’s, zijn er circa 16.000 foto’s van Ai Weiwei’s iPhone te zien, ongefilterd in elke zin van het woord.’

stills-from-weiweicam-which-is-now-offline-2012-2-c-ai-weiwei

Ai Weiwei, ‘Stills from WeiweiCam (which is now offline)’, 2012. Via Foam, © Ai Weiwei Studio.

De eerste zaal geeft ons een inkijkje in het dagelijks leven van Ai Weiwei van de afgelopen vier jaar, dat sinds zijn vrijlating in 2011 in het teken stond van de surveillance die de Chinese overheid destijds uitvoerde (en wellicht nu nog steeds). Blokken met foto’s tonen onder andere hoe camera’s 24/7 op zijn studio en huis in Beijing gericht stonden, en hoe hij achtervolgd werd. Emma: ‘Het is bizar om te bedenken dat dit daadwerkelijk het leven van deze kunstenaar is. Je zou denken dat we naar stills uit een film met Liam Neeson kijken, met undercoveragenten en auto’s die hem achtervolgen.’ Mirjam: ‘Het is ook absurd om te bedenken dat hij in China zelf nauwelijks bekend is. Uitgesproken kunstenaars en andere dissidenten worden hevig gecensureerd; het is vanwege zijn populariteit in het buitenland, dat hij een publiek heeft waarbij hij zijn strijd tegen het Chinese systeem onder de aandacht kan brengen.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Exhibition ‘SafePassage – Ai Weiwei’, © Foam 2016. Photo: Anne van der Weijden

Andere foto’s in deze zaal tonen performances waarin hij op symbolische wijze de overheidssurveillance bekritiseerde. Mirjam: ‘Als protest installeerde Ai Weiwei op 3 april 2002 vier camera’s in zijn studio-huis; 24 uur per dag filmde hij zichzelf, ook in bed. Hij zette deze beelden online in een livestream, die 46 uur later alweer door de overheid offline werd gehaald. In die tijd was zijn website echter al 5,2 miljoen keer bekeken.’ Nathalie: ‘Let ook even op het behang, dit is ook door Ai Weiwei gemaakt. Het lijkt een speels patroon, maar als je goed kijkt zie je losse armen met een opgestoken middelvinger. Een grote “Fuck you” naar de Chinese regering; een politiek statement dat ook nog eens laat zien wat voor bad ass hij is.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Exhibition ‘SafePassage – Ai Weiwei’,  © Foam 2016. Photo: Anne van der Weijden

Het wordt nog indrukwekkender, zodra we de tweede en derde zaal binnenlopen; de wanden zijn hier volledig bekleed met honderden foto’s die Ai Weiwei in vluchtelingenkampen heeft gemaakt. Mirjam: ‘Deze foto’s maakte hij met zijn iPhone en ze belandden vaak meteen op Instagram. Ze waren in eerste instantie niet bedoeld om samen als een kunstwerk te functioneren: het werk symboliseert vooral Ai Weiwei’s gebruik van het internet en sociale media-platforms als zijn voornaamste communicatiemiddel met honderdduizenden volgers over de hele wereld.’ Iedere individuele foto toont een persoonlijke ontmoeting van de kunstenaar met een vluchteling, vrijwilliger, beleidsmaker of een beeld van het dagelijkse bestaan in de vluchtelingenkampen. Samen geven de talloze beelden van iPhone Wallpaper (2016) de immense omvang van deze crisis weer.

Veel van de foto’s zijn selfies, waarop we de kunstenaar met bewoners van de kampen zien. Dit is geheel volgens Ai Weiwei’s praktijk: hij staat bekend om de massale hoeveelheid selfies die hij dagelijks neemt, die onder andere te zien zijn op zijn Instagram-account. Emma: ‘Ai Weiwei lijkt hiermee zijn imago als beroemd persoon bewust in te zetten. Hoe triest het ook is, we worden gevoelloos voor tragische beelden, maar we blijven kijken naar plaatjes van beroemdheden. Ai Wei Wei brengt dankzij zijn eigen gezicht in de foto’s de situatie in vluchtelingenkampen onder de aandacht, keer op keer.’ Nathalie: ‘Mij doen de foto’s waar hij zelf in voorkomt een beetje denken aan foto’s die van gijzelaars worden genomen als proof of life. De krant van die dag staat dan op de foto om te bewijzen dat het een actueel beeld is. Hier is Ai Weiwei de krant; het bewijs dat deze verschrikkelijke situaties in vluchtelingenkampen echt gebeuren, nu, terwijl de rest van de wereld door blijft draaien.’

selfie-with-just-landed-refugee-on-the-beach-of-lesbos-greece-26-jan-2016-c-ai-weiwei-studio

Ai Weiwei, ‘Selfie with just landed refugee on the beach of Lesbos Greece’, 26 Jan 2016, Foam © Ai Weiwei Studio.

Je merkt het misschien al wel, we kunnen eindeloos door blijven praten over de foto’s in deze tentoonstelling. Nathalie: ‘Hoewel de drie zalen op het eerste gezicht een herhaling van hetzelfde “patroon” lijken, durf ik te zeggen dat het noodzakelijk is om de tijd te nemen voor deze tentoonstelling. De hoeveelheid foto’s zorgt voor een directe impact, die alleen groter wordt zodra je de individuele foto’s gaat bekijken.’ Emma: ‘Ik vind het daarom juist zo krachtig dat er niet veel anders te zien is dan deze foto’s; het leidt de aandacht niet af van wat zo belangrijk is. Ai Weiwei’s werk is een cross-over tussen kunst en documentatie. Als geheel is deze expositie een esthetisch feest, maar zodra je inzoomt is het een waardevolle reality check.’

Maar, er is meer dan de iPhone-foto’s te zien: in het midden van de zalen staan marmeren sculpturen, en er is een zaaltje met videowerken. Emma: ‘De sculpturen verheffen banale objecten als een surveillancecamera en reddingsbanden tot symbolen van deze tijd. Het is weer dat stukje bewustwording waar Ai Weiwei heel goed in is.’ Nathalie: ‘De videowerken doen hetzelfde; ze sporen ons aan om ons te verplaatsen in het individuele leed van mensen, en ze niet te zien als statistieken. Alleen duurt één van de video’s ruim tien uur; conceptueel heel interessant, maar dan wil ik er wel tien koppen koffie en een zitzak bij krijgen.’ Onze conclusie? We zijn blij dat de tentoonstelling relatief klein is, want we worden er een beetje triest van. Maar dat is precies de bedoeling: een pauze in je dagelijkse leven nemen om even stil te staan bij wat er in onze wereld gebeurt, en te beseffen wat één man kan doen met een selfie-camera.


De tentoonstelling ‘Ai Weiwei – Safe Passage’ is nog t/m 7 december 2016 te zien in Foam. Meer informatie: http://www.foam.org/nl/museum/programma/ai-weiwei

REVIEW | Scarlett Hooft Graafland – Shores Like You | Huis Marseille | ***

REVIEWS 13 september 2016

Elke twee weken bezoeken we samen een nieuwe tentoonstelling – van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Is het een aanrader of juist niet, en waarom? Vandaag discussiëren we in de zalen van Huis Marseille over ‘Shores Like You’ van Scarlett Hooft Graafland.

Na een reeks voornamelijk “oude witte mannen”-exposities (Esko Männikkö, Jeroen Robert Kramer en Stephen Shore), is het tijd voor wat meer girl power in Huis Marseille. Eerder dit jaar had het museum al groot succes met Dana Lixenberg en de verwachtingen zijn hoog wat Scarlett Hooft Graafland betreft. De Nederlandse fotografe is na een indrukwekkende reeks solo-tentoonstellingen in het buitenland (Zweden, Zuid-Korea, Peru, Bolivia en Canada) weer geland in onze hoofdstad met foto’s die minstens zo exotisch ogen als dat rijtje landen. Shores Like You is het visuele verslag van Hooft Graaflands reis in de voetsporen van de achttiende-eeuwse ontdekkingsreiziger James Cook. Een zoektocht naar authentieke en ongerepte landschappen in verre oorden, waar Hooft Graafland vervolgens een opvallende twist aan heeft gegeven.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De foto’s van Scarlett Hooft Graafland zijn een ode aan de esthetiek. Mirjam: ‘Elk beeld heeft een verrassend element, vaak in de vorm van een felle kleur die sterk afsteekt tegen het landschap op de achtergrond. Dat maakt de foto’s heel aantrekkelijk.’ Renee: ‘De kwaliteit van het drukproces is ook de moeite waard om even bij stil te staan; er zit heel veel diepte in de kleur dankzij de hoogglans prints.’ Nathalie: ‘De compositie van elke foto is bovendien zorgvuldig uitgedacht; aan elk detail is gedacht. Het zijn een soort next level Instagram-reisfoto’s. De voorbereiding voor elke foto duurde soms ook maanden. De fotografe is keer op keer een persoonlijke relatie aangegaan met de locals; ze boden haar onderdak, waren haar gidsen en hebben zelfs de foto’s genomen waar Hooft Graafland zelf op staat.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De fotografe wordt vaak geprezen om haar gevoel voor humor en speelsheid in haar foto’s. Renee: ‘Dit zie je bijvoorbeeld terug in haar foto Turtle uit 2012. Ze had ook gewoon het lege schild kunnen fotograferen, maar dan zou de foto wellicht minder de aandacht grijpen.’ Mirjam: ‘Het is best poëtisch; een mens die zich wil verstoppen onder een schild, en zijn kwetsbare naaktheid verbergt.’ Renee: ‘Het doet me ook een beetje denken aan Rembo&Rembo. HELLEPIE!’ 

Maar als we de begeleidende teksten in de tentoonstelling moeten geloven, is Shores Like You niet enkel een mooi gecureerd fotodagboek; het bevat meerdere (politiek-geëngageerde) lagen. Zo houdt de titel verband met “de actuele migratieproblematiek (…) en vluchtelingen die verdrinken als hun volgepakte boten omslaan” en roepen de foto’s “een wereld vol zwaardere associaties op, met overbevissing, klimaatverandering en de stijgende waterspiegel.” Nathalie: ‘Ik vind de zware politieke lading moeilijk te verenigen met haar vrolijke, kleurrijke beelden. De emotionele laag in haar werk komt niet over op mij. Hoe hard ik mijn best doe, ik zie het gigantische probleem van overbevissing niet echt terug. Was het die naakte schildpad?’

burka-balloons-2014-socotra-eiland-jemen-oea-scarlett-hooft-graaflandBurka Balloons, 2014, Socotra eiland, Jemen © Scarlett Hooft Graafland | via Huis Marseille

Renee: ‘Ik krijg een beetje het gevoel alsof er een diepere laag bij is bedacht om haar esthetische beelden meer relevantie te geven. Maar een expositie hoeft niet per sé politiek geëngageerd te zijn om een bezoek waard te zijn.’ Mirjam: ‘De maatschappijkritiek oogt inderdaad vrij kunstmatig. De vrouwen in boerka’s met de fallische ballonnen bijvoorbeeld; je kunt dit heel provocerend opvatten, maar heel duidelijk is de boodschap niet. De fotografe lijkt vooral de plekken die ze heeft bezocht zo mooi mogelijk te willen verbeelden.’ Renee: ‘Niet James Cook, maar Thomas Cook, eigenlijk.’

Mirjam: ‘Ondanks de vermeende politieke lading is Shores Like You toch het best te omschrijven als een lichtvoetige nazomertentoonstelling.’ Renee: ‘Het spreekt ook een grote doelgroep aan; de beelden zijn prachtig en maken aanspraak op je fantasie, suggereren een verhaal of zelfs een sprookje.’ Nathalie: ‘De fotoseries verschillen ook genoeg van elkaar, waardoor je niet bij elke zaal het idee hebt dat je een variatie op hetzelfde thema ziet. Je herkent de hand van de fotografe overal, maar toch roept elke ruimte een eigen gevoel op.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Shores Like You is niet de enige tentoonstelling die nu te zien is in Huis Marseille. In de geest van de natuur laat indrukwekkende beelden zien van fotografen Martin Gusinde, Rotimi Fani-Kayode, Mario Cravo. Ook is er in het museum werk van Zanele Muholi, Guy Tillim en Dawit Petros te zien. Oorspronkelijk was het de bedoeling om hier een groepstentoonstelling van te maken, samen met het werk van Scarlett Hooft Graafland. Het verband tussen de kunstenaars: de plaatsen waar James Cook is geweest is ofwel hun geboortegrond, ofwel hun inspiratiebron. Ondanks dat er uiteindelijk is afgezien van een grote groepstentoonstelling, loop je wel door beide tentoonstellingen heen als je de looproute volgt.

Renee: ‘Zanele Muholi, een enorm politiek-geëngageerde fotografe die de onderdrukte Zuid-Afrikaanse LGBT-community in portretten onder de aandacht brengt, “combineren” met Scarlett Hooft Graafland is wel tricky. Scarletts boodschap wordt oppervlakkiger en komt minder sterk binnen.’ Mirjam: ‘De boodschap van Hooft Graafland blijft vaak raadselachtig in haar esthetische beelden van beladen plekken, maar wellicht is dat juist de kracht van het werk.’ Nathalie: ‘En in het werk van bijvoorbeeld Zanele Muholi komt de maatschappijkritiek juist heel krachtig naar voren. Dat zorgt voor een bijzonder geheel aan verschillende artistieke visies op de plekken die James Cook ooit heeft bezocht.’


De tentoonstellingen ‘Scarlett Hooft Graafland – Shores Like You’ en ‘In de geest van de natuur’ zijn beide t/m 4 december 2016 te zien in Huis Marseille. Meer informatie: https://www.huismarseille.nl/agenda/tentoonstellingen/

 

REVIEW | Japan Modern | Rijksmuseum | ***

REVIEWS 19 juli 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: ‘Japan Modern. Collectie Elise Wessels’ in het Rijksmuseum.

Wij zijn laatste tijd niet weg te slaan bij het Rijksmuseum; niet alleen was het afgelopen week weer tijd voor de jaarlijkse zomerborrel van Rijksextra, ook is de tuin, met de beeldententoonstelling van Penone, onze nieuwe hotspot geworden voor een kop koffie. Maar in het museum zelf is er ook een hoop nieuws te zien, waaronder de expositie ‘Japan Modern’, met 170 Japanse prenten uit de twintigste eeuw. We horen je al denken, prenten, really? Is dat niet een beetje saai? Maar we verzekeren je: het is een kleurrijke tentoonstelling met humor en schoonheid, die je even op wereldreis neemt.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ons bezoek begint echter een beetje ongemakkelijk. Emma: ‘Is dit de eerste zaal? Ik zie nergens een introductie op de tentoonstelling. Het is niet direct duidelijk in welke context we de prenten moeten plaatsen.’ Mirjam: ‘Ik zou bijvoorbeeld ook willen weten waarom er is gekozen voor een expositie van moderne, buitenlandse prenten in een museum dat – veelal oude – Nederlandse kunst verzamelt.’ Nathalie: ‘De aanleiding staat wel vermeld: verzamelaarster Elise Wessels heeft deze prenten geschonken aan het museum. De link tussen Nederlandse geschiedenis en Japan is trouwens niet geheel uit de lucht gegrepen. Al tijdens de Gouden Eeuw importeerden de Nederlanders allerlei exotische objecten en materialen uit het Verre Oosten.’ Mirjam: ‘En vele westerse kunstenaars, zoals Vincent van Gogh, waren natuurlijk ook al gefascineerd door Japanse kunst. Maar goed, dat moet je ook maar net weten.’ Emma: ‘Gelukkig hangt er bij meeste prenten een begeleidende tekst met een leuke anekdote of interessante informatie. Zo word je ook zonder (culturele) voorkennis geholpen bij het kijken.’

p801  p0560  p0058-087

Links: WINTER IN ARASHI, Kawase Hasui (1883-1957), 1921 | Midden: DUIKEN, Onchi Kōshirō (1891-1955). Kleurenhoutsnede op papier, 1932 | Rechts: DE INTERNATIONALE LUCHTHAVEN HANEDA, Koizumi Kishio (1893-1945) Kleurenhoutsnede op papier 1937 | prenten uit de Collectie Elise Wessels – Nihon no hanga 

Hoewel het een beetje puzzelen is, komen we dankzij de korte wandteksten in elke zaal wel steeds meer te weten over de expositie. Per zaal wordt er ingezoomd op bepaalde genres, en de tentoonstelling is ook chronologisch opgebouwd, waardoor er in de opeenvolging van genres ook een ontwikkeling in de Japanse stijl wordt getoond. De Japanse prentkunst uit de twintigste eeuw wordt vooral getypeerd door twee stromingen: Shin hanga (“nieuwe prentkunst”) en Sōsaku hanga (“creatieve prentkunst”). Mindfuck: “nieuwe prentkunst” is eigenlijk de traditionele Japanse prentkunst, en “creatieve prentkunst” is de vernieuwende vorm, waarbij de kunstenaar veel vrijer was in zijn keuzes en zich meer liet inspireren door de moderne wereld.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mirjam: ‘De traditionele prenten bevestigen het “stereotype-beeld” dat we in het Westen hebben van Japan en Japanse kunst; tweedimensionale, kleurrijke plaatjes met kimono’s en geisha’s.’ Nathalie: ‘Ook al is het cliché, het is ook gewoon heel mooi en iets heel anders dan Europese kunst. Én spannend: het is #nipplegate all over the place.’ Emma: ‘Wat ik ook een interessant weetje vind, is dat veel naaktportretten speciaal voor de Westerse markt gemaakt zijn. In het Westen wilden we dus dat stereotype-beeld bevestigd zien, terwijl ze er in Japan zelf helemaal niet op zaten te wachten; in 1935 werden een aantal houtblokken met deze afbeeldingen zelfs vernietigd, omdat ze als “onfatsoenlijk” gezien werden.’
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als je dol bent op traditionele Japanse prentkunst, kom je hier dus zeker aan je trekken. Maar het leuke aan deze expositie, is dat je ook een hele andere kant van Japanse kunst te zien krijgt. Mirjam: ‘Je ziet hoe Oost en West elkaar beïnvloeden. Ik noemde al Van Gogh, en hoe hij zich liet inspireren door Japanse prenten. Je ziet hier echter ook dat Japanse kunstenaars naar het Westen keken: zo was de cover van een nieuw Japans vrouwenblad geïnspireerd op een Frans tijdschrift.’  Nathalie: ‘Hoe ver de werelddelen uit elkaar liggen en hoe anders de geschiedenis van beide culturen is, sommige ontwikkelingen blijken universeel te zijn. We zien de fascinatie voor moderne architectuur, een liefde voor mode, en kunst met een absurdistisch gevoel voor humor.  Zo is er een prent van een vrouw met een stola om haar hals, waar een levende kat uit tevoorschijn piept. Dit had net zo goed een art deco-prent van een Parijse kunstenaar kunnen zijn.’

‘Japan Modern’ bestaat echter niet alleen uit prenten; de collectie is aangevuld met andere objecten, die de expositie extra gelaagdheid geven. Zo komen de tentoongestelde kimono’s terug in de prenten, en zie je in een vitrine de kunstenaarsattributen die gebruikt werden om prenten te vervaardigen, waaronder houtsnedes die aantonen dat prenten in spiegelbeeld gemaakt werden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mocht je na je bezoek aan deze expositie in de stemming zijn voor nóg meer kunst, dan hoef je alleen maar een paar stappen extra te zetten; tegenover ‘Japan Modern’ is nu ook ‘Adriaen van de Velde. Meester van het Hollandse landschap’ te zien. Mirjam: ‘Deze tentoonstellingen zijn echt twee werelden apart, maar wat overeenkomt is het gevoel voor detail. Neem dus de tijd om de schilderijen goed te bekijken, om zo te zien wat ze bijzonder maakt.’ Nathalie: ‘Goed om te weten is dat dit een solotentoonstelling is van een kunstenaar die zich specialiseerde in een enkel genre. Je ziet dus echt alleen maar Hollandse landschappen uit de zeventiende eeuw, in veelvoud.’ Emma: ‘Duh. Dat is het hele uitgangspunt van deze expositie.’ Nathalie: ‘…’ Emma: ‘…’ Nathalie: ‘Volgens mij heb ik nog een kop koffie in de beeldentuin nodig.’


De tentoonstelling ‘Japan Modern. Collectie Elise Wessels’ is t/m 11 september 2016 te zien in het Rijksmuseum. Meer informatie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/japan-modern. Voor ‘Adriaen van de Velde. Meester van het Hollandse landschap’ kun je nog wat langer terecht in het Rijksmuseum: deze expositie is t/m 25 september te zien. Meer informatie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/adriaen-van-de-velde

REVIEW | Catharina, de Grootste | Hermitage | ***

REVIEWS 21 juni 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: ‘Catharina, de Grootste. Zelfgeslepen diamant van de Hermitage’, in de Hermitage Amsterdam.

Op haar veertiende werd ze uitgehuwelijkt aan de Russische tsaar Peter III, die ze vervolgens aan de kant zette om zelf 34 jaar lang over het grootste Europese rijk te regeren, penvriendin van de Franse filosoof Voltaire te zijn en het wereldberoemde museum De Hermitage in St. Petersburg op te richten. Kortom, Catharina de Grote was een bad ass woman, die zonder twijfel een eigen tentoonstelling heeft verdiend. Mirjam: ‘Zodra je de expositie binnen loopt, schreeuwt alles meteen achttiende-eeuwse rijkdom. Dankzij de grote verzameling objecten zie je het dagelijkse leven door de ogen van Catharina, vrij bombastisch vormgegeven. Een diamanten kroon op een roterend platform, dat is best kitsch.’ Emma: ‘Er is he-le-maal niets mis met een ronddraaiende diamanten kroon, je bent gewoon jaloers. Ik ook trouwens.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nathalie: ‘Het eerste wat mij opvalt is de manier waarop de schilderijen zijn opgehangen in de grote zaal. Tegenwoordig zie je in exposities vaak alles op ooghoogte en naast elkaar hangen. Hier hangen de werken zoals dat vroeger werd gedaan. Het doet me denken aan de Franse saloncultuur en het sluit mooi aan het doel van doel van deze expositie: het recreëren van het tijdsbeeld.’ Mirjam: ‘Catharina’s levensverhaal wordt hier grotendeels verteld aan de hand van de audiotour, waar ik persoonlijk geen fan van ben. Een tentoonstellingsbezoek wordt ineens zo solitair: just you and your audio tour. De toon ervan is in dit geval ook een beetje kinderlijk, “Er was eens een mooie prinses”, dat idee.’ Nathalie: ‘Aan de andere kant heb je de audiotour niet per sé nodig om de expositie te begrijpen. De tekstbordjes naast alle kunstwerken leggen goed uit wat link is tussen het werk en het leven van Catharina. En het achtergrondverhaal is ook uitgebreid online beschikbaar.’  

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Naast schilderijen die Catharina zelf heeft aangekocht, bevat deze tentoonstelling nog talloze andere objecten als cameeën, meubilair, sculpturen, kleding en accessoires. Emma: ‘Ik ben fan van de vitrine met het serviesgoed. Hebben jullie gezien dat er niet alleen een wijnkoeler, maar ook een wijnglazenkoeler staat? Een koeler voor wijnglazen, dat is toch fantastisch?! De anekdote bij dit werk voegt ook veel toe: Catharina kocht dit servies blijkbaar niet alleen omdat ze het mooi vond, met haar aankoop heeft ze ook de fabriek gered van een faillissement.’ Het interdisciplinaire karakter van deze expositie stopt echter niet bij de vele objecten. Mirjam: ‘Op beeldschermen worden fragmenten uit speelfilms over Catharina de Grote getoond. Ze laten zien hoe haar leven eeuwen later nog sterk tot de verbeelding spreekt en hoe haar verhaal op verschillende manieren kan worden verteld.’ Nathalie: ‘Een leuke toevoeging aan deze expositie zijn ook de ‘Open Blik’-bordjes bij sommige werken; aan jonge kinderen is gevraagd waar ze aan denken bij het zien van de kunstwerken. Dat maakt de tentoonstelling echt iets voor alle leeftijden.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mirjam: ‘Het overheersende gevoel dat ik heb gekregen van deze tentoonstelling, is dat het lijkt op een super chique warenhuis. Een wandeling door de Bijenkorf 2.0. Ik heb het geduld niet om alle individuele tekstbordjes te lezen, maar geniet wel van alle mooie objecten.’ Emma: ‘Net als bij de expositie over Robby Müller in EYE is dit een tentoonstelling die je op twee manieren kan bezoeken: het is een intensieve geschiedenisles, geïllustreerd aan de hand van originele objecten uit die tijd, of simpelweg een verzameling mooie dingen waar je zelf een verhaal bij kan fantaseren.’ Nathalie: ‘De Hermitage moedigt de bezoeker ook wel aan om je fantasie de vrije loop te laten gaan door de sprookjesachtige sfeer die is gecreëerd. Naarmate je meer decadente objecten ziet, wordt het steeds moeilijker te geloven dat Catharina een echt persoon was. Als haar leven net een sensationele speelfilm was, is het mijne van het kaliber ‘saaie reclame over gootsteenontstoppers’.’ Emma: ‘Na dit bezoek heb ik ook echt een nieuw levensdoel gekregen: ik zal niet rusten voordat ik ook een met cameeën gedecoreerde wijnglazenkoeler heb.’

Namens ABN AMRO, hoofdsponsor van De Hermitage, mogen wij twee toegangskaartjes voor ‘Catharina, de Grootste. Zelfgeslepen diamant van de Hermitage’ weggeven! Like nu onze Facebook-post over deze tentoonstelling en maak kans! De winnaar wordt volgende week maandag bekendgemaakt op onze Facebook-pagina. 


De tentoonstelling ‘Catharina, de Grootste. Zelfgeslepen diamant van de Hermitage’ is nog t/m 15 januari 2017 te zien in de Hermitage Amsterdam. Meer informatie: http://www.hermitage.nl/nl/tentoonstellingen/catharina_de_grote/

 

REVIEW | Robby Müller – Master of Light | EYE | *****

REVIEWS 7 juni 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: ‘Robby Müller – Master of Light’ in EYE.

Het is zeker niet al beeldende kunst wat de klok slaat in Amsterdam op dit moment; twee weken geleden bezochten we de muzikale tentoonstelling ‘Rhythm & Roots’ in het Tropenmuseum, deze keer stappen we in de wereld van cinema in EYE. In ‘Robby Müller – Master of Light’ staat de op Curaçao geboren Director of Photography (cinematograaf) Robby Müller centraal. Korte toelichting: de DoP is degene die bij het maken van een film de algemene visie van de regisseur vertaalt in onder meer camerawerk, belichting, de kadrering van de shots en de choreografie van de acteurs. Hij is dus de persoon die de leiding heeft over hoe het verhaal van een film in beeld wordt gebracht. Maar als je denkt dat deze tentoonstelling simpelweg een verzameling filmscènes en –stills is, kom je voor een (aangename!) verrassing te staan. EYE heeft een geheel eigen artistieke visie toegepast om het talent van Müller te belichten, wat heeft geleid tot een diepgaande en visueel verbluffende expositie.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het meest indrukwekkende uitzicht op de expositie krijg je zodra je de hoek om loopt in de grote zaal: een schijnbare eindeloze reeks grote hangende beeldschermen, waarop filmfragmenten doorlopend worden afgespeeld. Nathalie: ‘Het knappe van is hoe de fragmenten zijn gecureerd. Je ziet telkens drie schermen naast elkaar, met drie scènes uit dezelfde film. Deze zijn zo uitgekozen, dat ze een soort dialoog met elkaar aangaan. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de scènes uit Paris, Texas: op een gegeven moment zie je op één scherm iemand een telefoongesprek voeren, en op het andere scherm lijkt het alsof je de persoon aan de andere kant van de lijn antwoordt. Je denkt dat het opeenvolgende shots zijn, maar dat is helemaal niet zo.’ Renee: ‘Er is ook heel bewust gekozen om niet de hele films te tonen, maar slechts bepaalde scènes. Als bezoeker word je dus niet verleid, of afgeleid, door het verhaal, maar wordt je aandacht gevestigd op de rol van Robby Müller: het beeld.’ Mirjam: ‘Hetzelfde effect wordt bereikt door de verschillende soorten speakers. Als je gaat zitten voor een bepaald scherm, komt het geluid uit het bankje, maar ook uit speakers boven je hoofd. Ondanks het feit dat je dus allemaal fragmenten door elkaar hoort als je door de expositie loopt, kan je je dus toch focussen op elk fragment. En voor de interviews kan je zelfs een koptelefoon opzetten en je helemaal richten op wat er verteld wordt.’

20160606_0902.jpg

De beeldschermen met filmfragmenten zijn slechts één onderdeel van de tentoonstelling. De expositie is heel duidelijk opgebouwd: in het midden zie je voorbeelden van het werk van Müller (de filmfragmenten), op ouderwetse televisies beelden die hij heeft gefilmd van zijn privéleven, en tegen de wanden verhalen over Müller, verteld in interviews met regisseurs met wie hij heeft samengewerkt. Renee: ‘Er is heel overzichtelijk gekozen voor vier regisseurs: Wim Wenders, Jim Jarmusch, Lars von Trier en Steve McQueen. Naast de interviews, wordt hun werkrelatie ook belicht door middel van documentair materiaal in vitrines: scripts, brieven, ansichtkaarten en Polaroids. We worden grondig geïnformeerd, op een heel aantrekkelijke en veelzijdige manier.’ De Polaroids in deze tentoonstelling zijn niet alleen persoonlijke kiekjes; er zijn aparte vitrines gemaakt voor de artistieke Polaroids die Müller zelf heeft geschoten. Mirjam: ‘Hoewel deze foto’s niet direct in relatie staan tot de films waaraan Müller heeft gewerkt, horen ze wel echt goed bij de tentoonstelling. Ze benadrukken zijn geweldige oog voor details en zijn vaardigheid om deze te vatten, iets wat hij in zijn films uitvergroot en zo poëtische sfeerbeelden mee schept.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Renee: ‘Alle losse onderdelen zijn interessant op zichzelf. Stel, je bent helemaal gek van Polaroids, dan kan je besluiten om alleen even langs alle vitrines te lopen. Of je gaat naar de tentoonstelling voor alle boeiende interviews met filmregisseurs.’ Mirjam: ‘Er zijn dus twee manieren om deze tentoonstelling te bezoeken; fragmentarisch en als geheel. Natuurlijk is het geheel wel de beste optie, dan kruip je echt in de wereld van Müller en ontdek je alle facetten van zijn werk. Maar dan moet je er genoeg tijd voor uittrekken.’ Nathalie: ‘Veel van de tentoonstellingen die wij bezoeken, vind ik leuk. Maar het gebeurt niet vaak dat ik tijdens het bezoek zelf al drie mensen heb geappt, “Je moet hier echt naartoe!” Voor filmliefhebbers is dit echt een paradijs, en mensen die misschien niet heel veel van film weten worden enthousiast gemaakt om meer te gaan zien.’ Na ons bezoek aan deze tentoonstelling hebben we een duidelijk plan van aanpak: we gaan alle films van Robby Müller kijken en komen dan nóg een keer terug.


De tentoonstelling ‘Robby Müller – Master of Light’ is nog t/m 4 september 2016 te zien in EYE. Meer informatie: https://www.eyefilm.nl/tentoonstelling/master-of-light-robby-m%C3%BCller

REVIEW | Rhythm & Roots | Tropenmuseum | ****

REVIEWS 24 mei 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: ‘Rhythm & Roots’ in het Tropenmuseum.

We beginnen met een tip: neem je muziekoordopjes mee als je naar ‘Rhythm & Roots’ gaat, want je zal ze nodig hebben! Het uitgangspunt van deze expositie is hoe zwarte cultuur de westerse muziekgeschiedenis in grote mate heeft gevormd. De ‘roots’ van veel muziekstijlen liggen immers in Afrika. Nathalie: ‘Deze tentoonstelling begint vrij confronterend. In de eerste zaal zien we onder andere een graphic waarin de slavenhandel in de loop der eeuwen wordt verbeeld. Het is goed dat we hierdoor even stilstaan bij dit deel van onze wereldgeschiedenis.’ Renee: ‘De citaten die her en der hangen zorgen ook voor de nodige context. Bijvoorbeeld dat van Nina Simone: “Jazz is a white term to define black people. My music is black classical music.” Dit is niet alleen een mooi citaat op zich, maar doet ons ook beseffen hoe dominant het westerse (hokjes)denken is.’ Wanneer we de eerste expositieruimte uitlopen, verandert de toon echter aanzienlijk: de tentoonstelling is vrolijk, interactief en een walhalla voor alle muziekliefhebbers.  

1-2

‘Rhythm & Roots’ is opgebouwd door middel van felgekleurde wandjes die je op chronologische wijze door de muziekgeschiedenis van de twintigste eeuw meevoeren. Renee: ‘I’m black and proud!’ Nathalie: ‘Said the whitest girl ever…’ Renee: ‘Haha, nee! Ik zie James Brown, en zijn cape!’ Als we de tentoonstelling in één woord zouden moeten omschrijven, is dat ‘interdisciplinair’. We zien uitvergrote zwart-witfoto’s van muziekiconen, videofragmenten van optredens en interviews, en collectors items als de eerdergenoemde cape van James Brown en het jasje van Elvis Presley. Emma: ‘Deze tentoonstelling is ook echt voor jong en oud. In het midden staat een plateau waar je het geluid van verschillende percussie-instrumenten kan horen door op trommels te slaan. Een dozijn kinderen heeft zo te zien de tijd van hun leven.’ Renee: ‘Wil jij ook even trommelen, Em?’ Emma: ‘Houd mijn tas even vast.’  

4

Elke wand in de tentoonstelling laat een apart muziekgenre zien, met alles wat je er over moet weten. Niet alleen leren we van het bestaan van genres als juju en chôro, ook komen we leuke dingen te weten over genres die we al kenden. Emma: ‘Wisten jullie dat rap voortgekomen is uit onder andere voordrachten van baptistische kerkvoorgangers in de Verenigde Staten? Iets wat nu in de publieke opinie vooral geassocieerd wordt met geweld en seksisme, heeft gewoon een kerkelijke oorsprong.’ Nathalie: ‘Ik had dezelfde openbaring bij rock ’n roll. Ik dacht daarbij meteen aan rockabilly en Elvis Presley, maar het genre is blijkbaar ontstaan uit R&B van de jaren 20.’ We schreven eerder al dat je je oordopjes niet moet vergeten: naast informatieve teksten, kan je bij veel wandjes namelijk ook naar muziekfragmenten luisteren.

3.JPG

Emma: ‘Als je aan muziek denkt, denk je toch snel aan een concert, niet aan een museum. Deze tentoonstelling laat zien dat andere kunstvormen – naast beeldende kunst – ook thuishoren in een expositieruimte.’ Nathalie: ‘Een tentoonstelling is ook niet per definitie een soort vitrine voor beeldende kunst. Het kan ook gaan om documentair materiaal; dat hebben we bijvoorbeeld al kunnen zien bij de World Press Photo-tentoonstelling. Hier krijgen we een les in muziekgeschiedenis. Ik vind een museum een ideale plek om meer te leren over cultuur en de wereld in het algemeen.’ Renee: ‘Dat is ook precies de doelstelling van het Tropenmuseum. Ik dacht vroeger dat het echt zo’n kindermuseum is, waar je op schoolreisjes naartoe gaat. Maar zowel de vaste collectie, als de tentoonstellingen spreken een heel breed publiek aan. En de open indeling zorgt ervoor dat je een sneak preview krijgt van wat er op de andere verdiepingen te zien is; dat maakt nieuwsgierig!’

6

Het Tropenmuseum is een aanrader op zichzelf, en de tentoonstelling ‘Rhythm & Roots’ is dat zeker ook. Na ons bezoek zijn we in een top humeur en zeker nog niet uitgeluisterd. Gelukkig hoeft dat ook niet: op 22tracks.nl/tropenmuseum kan je de muziek uit de tentoonstelling (en meer nummers) gewoon nog een keer beluisteren.


De tentoonstelling ‘Rhythm & Roots’ is nog t/m 30 oktober 2016 te zien in het Tropenmuseum. Meer info: https://tropenmuseum.nl/nl/tentoonstelling-RhythmRoots

 

REVIEW | Jan Dibbets – Color Studies | Stedelijk Museum Amsterdam | *****

REVIEWS 10 mei 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: Jan Dibbets – Color Studies 1976-2014 in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Er is veel te zien in het Stedelijk op dit moment; eerder schreven we al vol lof over Wonen in de Amsterdamse School, en (met iets minder enthousiasme) over Avery Singer – Scenes. De derde expositie in het rijtje is die van Jan Dibbets: Color Studies 1976-2014. Het duurt even voordat we elkaar gevonden hebben, want de tentoonstelling zit verstopt achter een installatie die een beetje doet denken aan een après skihut, maar in werkelijkheid een van de belangrijkste werken uit de collectie van het Stedelijk is. Terwijl Renee en Nathalie herinneringen ophalen aan de tijd dat Flügel nog een semi-acceptabel drankje was, gaat Mirjam een verkenningsrondje maken door de Jan Dibbets-expositie. Na niet meer dan vier minuten is ze weer terug. Renee: ‘Heb je alles al gezien?’ Mirjam: ‘Ja, haha!’ Laat dit je echter niet op het verkeerde been zetten (spoiler alert): wij vinden deze expositie geweldig.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het Stedelijk is er in geslaagd met de wandtekst precies genoeg informatie te geven, zodat je weet waar je naar kijkt. Deze expositie bestaat uit twee series naast elkaar: close-up foto’s uit de jaren 70 van auto’s, en abstracte kleurenstudies die Dibbets in de laatste jaren heeft afgedrukt. Beide series zijn gebaseerd op dezelfde twee negatieven van auto-oppervlakken, maar pas in de laatste jaren – dankzij nieuwe digitale technieken – kon Dibbets extreme uitvergrotingen (de abstracte kleurenstudies) maken. Dat is zo’n beetje alles wat je van het Stedelijk als introductie krijgt. Renee: ‘En het werkt. We zijn niet verzadigd met informatie en gestimuleerd om echt te gaan kijken.’ Nathalie: ‘Het wordt een soort speurtocht. Zoeken naar de kunstwerken uit de jaren 70, en de hedendaagse variaties erop.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Voor degene die wil weten wie Jan Dibbets nou precies is, is hier een linkje naar een fragment van Kunstuur, want wij gaan even door met het ophemelen van deze expositie. Mirjam: ‘Het gevoel dat ik meteen krijg, is dat van een zomerse roadtrip. De expositie is echt fijn om doorheen te lopen.’ Renee: ‘Van een afstandje lijken de kunstwerken simpele kleurvlakken, maar als je beter kijkt zie je verschillende nuances. Het zijn immers foto’s van auto’s; je ziet de weerkaatsing van het licht en reflecties van andere objecten.’ Nathalie: ‘Er zit misschien geen diepere betekenis achter, maar dat hoeft ook helemaal niet: de kunstwerken zelf zijn gewoon heel mooi.’ Renee: ‘De zal hangen ook niet zo vol, dat vind ik goed. De werken zijn groot, en ze krijgen de ruimte. Zo kan je je beter verdiepen in één werk, zonder dat je meteen wordt afgeleid.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mirjam: ‘Het belangrijkste aan deze werken zijn de kleuren zelf. De kunstenaar leeft nog steeds en is heel strikt wat de afdrukken van de foto’s betreft: hij bepaalt wanneer de kleur precies goed is. Toen het Stedelijk in 1996 een ouder werk van Dibbets wilde tentoonstellen, protesteerde Dibbets: de foto’s waren in de loop der jaren vervaagd en de kleuren klopten niet meer. Alles moest opnieuw worden afgedrukt, en Dibbets gaf aan wanneer de kleur goed was. Toen het Stedelijk het werk in 2012 opnieuw wilde tonen, was het hetzelfde verhaal.’ Nathalie: ‘Hij maakt zichzelf op deze manier wel onmisbaar en onlosmakelijk verbonden aan zijn kunst. Alleen hij weet wanneer de kleur goed is. Zonder hem kunnen er geen nieuwe afdrukken meer gemaakt worden.’ Renee: ‘Als Dibbets komt te overlijden, bestaat er dus een kans dat deze werken nooit meer worden tentoongesteld. Best een gekke gedachte.’ Nathalie: ‘En dat maakt deze tentoonstelling ook meteen een stuk belangrijker: je wilt je kans niet mislopen.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jan Dibbets – Color Studies is misschien het best te omschrijven als ‘kort maar krachtig’. Mirjam: ‘Deze tentoonstelling kan je in tien minuten zien.’ Nathalie: ‘Ook wel eens fijn. Naar kunst kijken hoeft niet altijd een dagvullend programma te zijn.’ Mirjam: ‘Maar met elk rondje wordt de expositie wel interessanter. Je ziet steeds weer een ander detail.’ Renee: ‘De verschillende lijsten bijvoorbeeld. Ik vind de perspex-bakken om sommige foto’s heel tof. Ze passen goed bij de jaren 70, toen perspex een heel populair materiaal was.’ De tentoonstelling is geniaal in zijn eenvoud: niet overvol, kleurrijk, en veel subtiele details die je geboeid houden. Maar ook laat de expositie zien hoe een kunstenaar dankzij technologische ontwikkelingen een oude serie voort kan zetten, en er na veertig jaar opnieuw mee experimenteert. Welk aspect van Dibbets’ Color Studies je ook aantrekt, wij weten één ding zeker: wij komen nog een keer terug.


De tentoonstelling van Jan Dibbets, Color Studies 1976-2014, is nog t/m 31 juli 2016 te zien. Meer informatie: http://www.stedelijk.nl/tentoonstellingen/jan-dibbets-color-studies-1976-2014

REVIEW | World Press Photo | De Nieuwe Kerk | ****

REVIEWS 26 april 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: World Press Photo in De Nieuwe Kerk.

Je hebt er ongetwijfeld over gehoord: World Press Photo. Kort samengevat is dit de jaarlijkse wedstrijd voor fotojournalistiek, met een aantal categorieën als ‘Algemeen nieuws’, ‘Portretten’ en ‘Natuur’. Wij hebben persoonlijk erg uitgekeken naar deze tentoonstelling, die inmiddels voor de 58e keer wordt georganiseerd. Helaas komen we met een twijfelachtig humeur binnen, doordat we ons eerst door de kermis op de Dam moesten wurmen. Met nog een vleugje van de verlammende vrees dat iemand onderweg per ongeluk een zompige hotdog in onze handtassen heeft gelanceerd, proberen we ons binnen te oriënteren waar de tentoonstelling precies begint.

img_wpp-11Foto’s Evert Elzing (via De Nieuwe Kerk Amsterdam)

Er is veel te zien zodra je binnenkomt: het prachtige interieur van de kerk, een groot bord met een overzicht van alle foto’s bij de ingang, een virtual reality-stand rechtdoor, een soort tent met hoog science fiction-gehalte op links en een stroom aan mensen die naar rechts trekt. Emma: ‘Er is niet heel duidelijk een looproute aangegeven.’ Nadat we nog een minuut of tien besluiteloos in het midden van de kerk hebben staan praten over de voordelen van Tinder versus Happn, kiezen we ervoor om de mensenmassa te volgen naar (wat blijkt) het begin van de expositie. Renee: ‘Het gevoel alsof je een krant openslaat is hier duidelijk gerecreëerd: beeld met het nieuwsbericht erbij.’ Nathalie: ‘Voor mij is dit de eerste keer dat ik een World Press Photo-tentoonstelling bezoek en ik moet toegeven: ik ben een beetje teleurgesteld dat we niet de echte foto’s zien, maar uitvergrote beelden op kartonnen platen.’  

1455880550_tmp_Matic_Zorman_-_Waiting_to_RegisterMatic Zorman, Slovenia, 2015, Waiting to Register

We beginnen met een beetje scepsis wat de inrichting van de tentoonstelling betreft: het oogt krap en chaotisch. Maar zodra we ons echt focussen op de foto’s zelf, valt de opstelling mooi samen met wat we zien. Emma: ‘Als de foto’s netjes op een rijtje in lijsten zouden hebben gehangen, zou je niet het dynamische gevoel krijgen dat de journalistiek als praktijk weerspiegelt.’ Renee: ‘Het gaat ook niet alleen om de esthetiek van de foto’s in deze expositie. De teksten erbij zijn net zo belangrijk; samen vertellen ze het verhaal.’ Nathalie: ‘Wanneer ik eerst de tekst lees en dan de foto bekijk, voel ik mijn hart wel een beetje samentrekken. Als de foto’s kleiner zouden zijn geweest, zouden ze misschien ook minder emotionele impact hebben.’

1455879852_tmp_John_JJohn J. Kim, USA, 2015, Chicago Tribune, March Against Police Violence

We staan lange tijd stil bij een foto van John J. Kim voor de Chicago Tribune. Je ziet hoe een jonge zwarte man een brigadier strak aankijkt tijdens een mars tegen politiegeweld. Nathalie: ‘Dit doet me denken aan een film-still. Het lage perspectief maakt de foto esthetisch heel boeiend en tegelijkertijd heel artistiek.’ Renee: ‘Op het eerste gezicht lijkt het alsof dit moment in scène is gezet. Alles klopt, tot aan de architectuur op de achtergrond die boven de mannen uittorent.’ Emma: ‘Je voelt de spanning in dit beeld. Dit is zo’n foto die iconisch kan worden; een beeld dat decennia later deze periode in onze wereldgeschiedenis heeft weten te vatten.’

1455879604_tmp_Anuar_Patjane_Floriuk_-_Whale_WhisperersAnuar Patjane Floriuk, Mexico, 2015, Whale Whisperers

Zoals verwacht, zien we foto’s van geweld, verdriet en de vluchtelingenproblematiek. Maar er zijn ook waanzinnige beelden die een positieve boodschap uitdragen, of gewoon heel mooi zijn. Een voorbeeld hiervan is de foto van Anuar Patjane Floriuk uit Mexico. Op deze onderwaterfoto zie je een grote bultrug met haar pasgeboren kalf, van alle kanten omringd door duikers. Renee: ‘Deze foto is echt geweldig, want het legt niet alleen een deel van de natuur vast dat we niet elke dag zien, maar ook het vastleggen zelf: de duikers zijn allemaal fotografen.’ 

1455880622_tmp_Mauricio_Lima_-_IS_Fighter_Treated_at_Kurdish_HospitalMauricio Lima, Brazil, 2015 for The New York Times, IS Fighter Treated at Kurdish Hospital

Het gevoel waarmee we de expositie uitlopen, is dat we vandaag een stukje van de wereld hebben gezien. Emma: ‘Ik heb echt even een reality check gekregen. Terwijl ik op m’n gemak aan het winkelen ben, gebeurt er zoveel in de wereld. Je staat er niet vaak bij stil, hier wel.’ Renee: ‘Het is wel heftig.’ Nathalie: ‘Vind ik ook. Ik werd er op momenten best emotioneel van.’ Renee: ‘Op een goede manier. We hebben een aantal gruwelijke en aangrijpende foto’s gezien, maar ook de hoopvolle of mooie varianten ervan.’ Of je nu houdt van fotojournalistiek omdat het je een bredere kijk op de wereld geeft, of simpelweg geniet van fotografie als kunstvorm: in deze tentoonstelling komen beide aspecten samen. De foto’s geven een soort tussenstand van de wereld en de mensheid op dit moment. Dat alleen al maakt de World Press Photo-tentoonstelling zonder twijfel een bijzondere tentoonstelling en een must-see.


De tentoonstelling World Press Photo 2016 is nog t/m 10 juli te zien in De Nieuwe Kerk Amsterdam. Meer informatie: http://www.worldpressphoto.org/exhibitions/2016-exhibition/amsterdam

REVIEW | Banksy & Warhol | MOCO Museum | **

REVIEWS 12 april 2016

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: Banksy & Warhol in MOCO Museum.

There’s a new kid in town: Amsterdam is sinds afgelopen weekend een museum rijker. Nergens minder dan in Villa Alsberg (tussen het Van Gogh Museum en het Rijksmuseum in) vind je het MOCO Museum (Modern Contemporary Museum). In tegenstelling tot de eerdergenoemde buren, is MOCO Museum een privémuseum. Dit betekent dat je Museumjaarkaart (nog) niet geldig is, maar ook dat de oprichters (Kim Prins en Lionel Logchies, tevens eigenaren van LionelGallery) het van hun eigen netwerk moeten hebben om de tentoonstellingen te vullen met kunstwerken in bruikleen. Dat netwerk is echter niet mis, en het resultaat voor de grote opening is een relatief klein pand, tot de nok toe gevuld met werken van twee van de meest iconische kunstenaars van de afgelopen 50 jaar: Banksy en Andy Warhol.

1

Wanneer je door de smalle ingang naar binnen bent geschuifeld, loop je direct de eerste tentoonstelling in het museum binnen: Banksy. Het is een naam die je waarschijnlijk al eerder hebt gehoord: de man van de street art. In MOCO valt ons oog echter eerder op de opmerkelijke interieurkeuzes dan de kunstwerken. Emma: ‘De Moët & Chandon-champagneflessen en Diptique-kaarsen geven mij het gevoel alsof ik in een museumshop sta.’ Mirjam: ‘Een pretentieuze museumshop welteverstaan.’ Renee: ‘De grote gekleurde poefs zijn ook echt niet te missen.’ Nathalie: ‘Best een vreemde combinatie: straatkunst en deze uitingen van het luxeleven.’

3Banksy, Flower Thrower, 2007-2008

Het is dus even door de “glamour” heen kijken, maar dan krijg je ook wat: een van Banksy’s meest beroemde graffitiwerken heeft een prominente plek gekregen in de erker, inclusief spectaculair uitzicht op het Rijksmuseum. Emma: ‘Ik kan het maar niet naast me neerleggen dat dit werk uit een muur is gehakt. Zou Banksy dit zo tentoongesteld willen zien?’ Renee: ‘Er wordt in de tekst ook helemaal niet gezegd waar dit werk oorspronkelijk te zien was.’ Mirjam: ‘Maar dat is toch ook het geval bij oude altaarstukken bijvoorbeeld? Die zijn ook uit kathedralen gehaald en in museale context gezet.’ Renee: ‘Toch vind ik dit anders, aangezien deze kunst nog zo recent is.’ Nathalie: ‘Los daarvan vind ik de tekst wel goed. Het is fijn dat er bij dit kunstwerk wat inhoudelijke uitleg gegeven wordt, zodat we het beter begrijpen.’

4Banksy, Crude Oil Jerry, 2004

Tussen de graffitiwerken en het monumentale schilderij ‘Beanfield’ in springen ook een aantal kunstwerken in decoratieve lijsten in het oog. Wat we zien zijn klassieke schilderijen met een moderne twist, zoals Jerry (van Tom & Jerry) in een traditioneel landschap. Renee: ‘Banksy maakt niet alleen maar straatkunst, maar ook kunst voor verzamelaars. Voor deze werken struinde hij tweedehandswinkels af op zoek naar bestaande schilderijen en schilderde daar dan (deels) overheen.’ Nathalie: ‘Hebben jullie de titels gezien? Het landschap met koeien heet bijvoorbeeld ‘Raising the steaks’. Dat vind ik echt geniaal.’ Emma: ‘Wat ik jammer vind is dat de ruimtes op de begane grond zo vol hangen. Soms zie je een groot kunstwerk op een klein stukje muur; dat ziet er niet uit.’ Mirjam: ‘Of ze hangen letterlijk in de weg. Dat je midden in het looppad moet stoppen om te kijken en er wachtrijen ontstaan om door te lopen.’ Renee: ‘Dan komen die poefjes wel van pas, ha!’

6Andy Warhol, Queen Beatrix of The Netherlands, 1985

Beneden krijgen de kunstwerken (en wij) gelukkig wat meer lucht. Mirjam: ‘Het zaaltje met Warhols soepblikken is mijn persoonlijke favoriet. Het is altijd tof om deze werken van dichtbij te zien.’ Ook de Pop Art-portretten waar Warhol zo beroemd om is, zijn goed vertegenwoordigd met onder andere Prinses Beatrix, Marilyn Monroe en Elizabeth Taylor. Renee: ‘Toch mis ik hier wel wat achtergrondinformatie. Nu is het puur “plaatjes kijken”.’ Emma: ‘Het zijn wel mooie plaatjes.’ Nathalie: ‘Maar wat doen de Banksy’s tussen de Warhols? Zijn het dan toch niet twee losse tentoonstellingen?’

7

Less is more is zeker niet het credo van MOCO. Oprichtster Kim Prins antwoordde eerder in een interview op de vraag wanneer voor haar gevoel een tentoonstelling af is: “De uitdaging zit in zoveel mogelijk doeken bij elkaar krijgen.” Het effect is dat sommige ruimtes overvol ogen. Renee: ‘Dit had op een andere locatie moeten zijn. Bijvoorbeeld in een industriële loods in Amsterdam-Noord; veel ruimte en een interieur dat beter bij de kunst past.’ Emma: ‘Ze zijn voor de status van Museumplein gegaan.’ Mirjam: ‘Bij Banksy vraag ik me toch ook af: maken deze werken niet meer indruk in het echt? Dat je over straat loopt en ineens een Banksy ziet: dat is een verrassing.’ Nathalie: ‘Aan de andere kant: wanneer krijg je de gelegenheid om zoveel Banksy’s bij elkaar te zien?’ Renee: ‘En ook nog Warhols. Eén ding is zeker: ze weten hoe ze publiek naar het museum moeten trekken.’ Emma: ‘Ik ben benieuwd naar wat ze hierna gaan doen. Qua kunstenaars lijkt me dit moeilijk te overtreffen.’ Nu is het alleen nog maar hopen dat we de volgende keer wat meer (historische) context, een interessante invalshoek of verhaallijn te zien krijgen, waardoor de tentoonstelling meer wordt dan alleen een verzameling mooie beelden van grote namen.


De Warhol-tentoonstelling is nog t/m 3 juli 2016 te zien. Voor de Banksy-tentoonstelling kan je nog t/m 4 september 2016 bij het MOCO Museum terecht. Meer informatie: http://www.mocomuseum.com/