GO | NO GO #12

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – twee tips voor tentoonstellingen in Amsterdam. Deze week: ‘De waanzin nabij. Van Gogh en zijn ziekte’ in het Van Gogh Museum en ‘Unresolved’ in De Appel.


De waanzin nabij. Van Gogh en zijn ziekte | Van Gogh Museum

Inrichting LR _DSC4276 LR
Links: Vincent van Gogh (1853-1890), De tuin van de inrichting, december 1889, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting). Rechts: Revolvers, type ‘Lefaucheux à broche’, 7mm, 1865-1873, particuliere collectie. Foto: Jan-Kees Steenman © 2016 SEEITYOURSELF

Het is waarschijnlijk een van de spannendste verhalen in de kunstgeschiedenis: Vincent van Gogh sneed zijn oor af en pleegde zelfmoord. Dat Van Gogh aan een psychische ziekte leed wordt voor zeker aangenomen, maar aan welke ziekte leed hij precies? In deze tentoonstelling wordt de laatste anderhalf jaar van zijn leven gereconstrueerd aan de hand van schilderijen, tekeningen, brieven en andere documenten, om zo de verschillende mythes omtrent de meest beroemde kunstenaar ter wereld te ontrafelen.

+ | Bij een tentoonstelling verwacht je vaak een verzameling kunstwerken die een bepaalde periode in de kunstgeschiedenis of een overzicht van het werk van een specifieke kunstenaar tonen. “Mooie plaatjes kijken”, als het ware. Deze expositie heeft een andere invalshoek: het is een reconstructie van (kunst)historisch onderzoek. Je ziet onder andere de verschillende diagnoses die (ook na zijn dood) bij Van Gogh zijn gesteld, een tekening van Van Goghs arts waarop precies staat afgebeeld hoe deze zijn oor had afgesneden, en “getuigenissen” van omstanders over de mentale staat van Van Gogh. Het is Crime Scene Investigation, art history style.

+ | Je denkt nu waarschijnlijk, is het dan alleen archiefmateriaal dat ik te zien krijg? Natuurlijk niet; we zijn nog steeds in een museum. De schilderijen en tekeningen die voor deze tentoonstelling zijn bijeengebracht, heeft Van Gogh in de laatste anderhalf jaar gemaakt en laten zien wat hem bezighield in deze tumultueuze tijd: portretten van de kunstenaar Gaugin (met wie Van Gogh ruzie had gehad, de dag voordat hij zijn oor afsneed) en de arts Félix Rey (die Van Gogh weer moest oplappen na het “oor-drama”), schilderijen die Van Gogh maakte tijdens zijn verblijf in de psychische inrichting, en kunstwerken geïnspireerd op werken van zijn grote voorbeelden Rembrandt en Delacroix. Ook als je slechts “mooie plaatjes wilt kijken”, ga je hier tevreden weg.

+ | Het Van Gogh Museum is groot, en de tentoonstellingen neigen ook vaak naar het megalomane. De vorige tentoonstelling, Lichte Zeden, was bijvoorbeeld verdeeld over drie verdiepingen, wat een lichte uitputtingsslag betekende indien je alle kunstwerken goed wilde bekijken. Deze tentoonstelling is beperkt gebleven tot één zaal, wat je aanmoedigt om nog een keer naar dat ene schilderij te gaan kijken, en alle beeld-en geluidfragmenten wat meer aandacht te geven. 

Onze rating | ****

Hoe lang doe je er over? | 45 min

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten? | Lees hier een interessant artikel in het NRC over het onderzoek dat de mythe van Van Goghs oor (“hoeveel sneed hij nou af?!”) heeft ontrafeld. 

De tentoonstelling ‘De waanzin nabij. Van Gogh en zijn ziekte’ is nog t/m 25 september 2016 te zien in het Van Gogh Museum. Meer informatie: https://www.vangoghmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/de-waanzin-nabij

 

Unresolved | De Appel

_ce25294_2_webBermuda (2016), installatie van Gabriel Lester, Robertas Narkas, Lisa Rosenblatt, Freek Wambacq. Fotograaf: Cassander Eeftinck Schattenkerk

Je hebt vast wel eens het schilderij gezien van een pijp, van de Belgische surrealist René Magritte, dat beroemder is vanwege zijn onderschrift: Ceci n’est pas une pipe (dit is geen pijp). Unresolved, voluit Gabriel Lester’s Unresolved Extravaganza, is de solotentoonstelling van Gabriel Lester, die eigenlijk geen solo is. De ambigue titel is dan ook de clou van deze expositie, die door de kunstenaar zelf is gecureerd. In deze rol lijkt hij de tentoonstelling zelf als één groot gesamtkunstwerk te hebben opgevat, waarin de getoonde kunstwerken (voornamelijk installaties) herbewerkingen zijn van eerdere projecten, voortkomen uit samenwerkingen en zelden of nooit enkel aan hem zijn toe te schrijven. Kortom: een extravagant raadsel.

+ | Lester is begonnen als rapper, dichter en experimentele (reclame)filmmaker voordat hij eind jaren negentig de overstap naar de beeldende kunst maakte. Zijn artistieke praktijk kenmerkt zich door samenwerkingen waarin zijn autonomie als kunstenaar nauwelijks een rol speelt. ‘No artist is an island’, lijkt hij te willen zeggen. Hij zet je aan het denken over auteurschap: wat in de tentoonstelling is nou eigenlijk door hem bedacht? En maakt het uiteindelijk iets uit? Hoe belangrijk is de persoon achter het kunstwerk voor je waardering van het kunstwerk zelf?

+ | Je wordt niet geheel aan je lot overgelaten: de tentoonstelling ontvouwt zich via een route die op een geplastificeerde hand-out aangegeven wordt. Zonder precies te kunnen duiden waarom, merk je vanzelf waarom die route logisch is. Ook krijg je een uitgebreid boekje mee waarin de kunstenaar zelf op vrij heldere wijze het ontstaan van en het idee achter de projecten beschrijft. Het legt niet alles uit, maar het geeft wel de nodige houvast.

– | Je kunt deze tentoonstelling waarschijnlijk alleen waarderen als je in staat bent om te accepteren dat je niet alles kunt begrijpen. Zowel de individuele werken als de tentoonstelling in zijn geheel blijven absoluut unresolved. Maar als je de schoonheid van alle vragen die de werken opwerpen inziet, en niet hardnekkig op zoek gaat naar antwoorden, zitten er pareltjes van werken in. Van het ontroerende videowerk Murmur (2015) dat indirect reflecteert op hoe we gevangen zitten achter de muur van onze publieke profielen op social media, tot aan de even wonderlijke als onnavolgbare lichtinstallatie Bermuda (2016) over de gelijknamige mythische plek waar alles en iedereen die er komt verdwijnt.

Onze rating | ****

Hoe lang doe je er over? | 60 min – of nog veel langer, als je wilt

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten? | Voor de reeks Hollandse Meesters vertelde Gabriel Lester over zijn manier van werken en denken. 

De tentoonstelling ‘’Unresolved’ is nog t/m 6 november 2016 te zien in De Appel.
Meer informatie:
https://deappel.nl/visit/programme/activity/?id=1057

Advertenties

Further Projects