GO | NO GO 135: Namedroppen in Gouda ー van Gauguin tot Toorop

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Ditmaal vanuit historisch Gouda, waar je niet alleen kunt genieten van heerlijke kaas, maar ook van heerlijke kunst. In Museum Gouda zie je nu namelijk de expositie ‘Van Gauguin tot Toorop’.

Lopend door de tentoonstelling ‘Van Gauguin tot Toorop’ in Museum Gouda, is het alsof je onopgemerkt de hogesnelheidstrein richting het noorden van het land genomen hebt. De werken die er hangen komen namelijk rechtstreeks uit de collectie van het Groninger Museum. Musea doen dit regelmatig: kunstwerken in zogenoemde “bruikleen” geven aan andere instellingen, zodat meer mensen in verschillende steden of landen er tijdelijk van kunnen genieten. Het bijzondere aan deze samenwerking, is dat het Groninger Museum niet alleen een paar kunstwerken, maar tientallen schilderijen tegelijkertijd op pad heeft gestuurd.

‘Van Gauguin tot Toorop’ toont de verzameling Franse en Nederlandse schilderkunst uit de negentiende en twintigste eeuw van Reurt Jan Veendorp (1905-1983). Veendorp was een Groningse steenfabrikant, architect en gepassioneerd kunstverzamelaar. Deze heilige drie-eenheid van verzameling (geld, kennis en liefde) resulteerde in een collectie bestaande uit ruim 400 unieke objecten, waaronder schilderijen, grafiekbladen, tekeningen, sculpturen en keramiek. In 1969 schonk Veendorp zijn (toen nog incomplete) collectie aan het Groninger Museum. In Gouda is nu een selectie te bewonderen, met voornamelijk impressionistische schilderijen. Elke zaal heeft een eigen thema, zoals natuur, het dagelijks leven en stillevens, die overigens helemaal niet stil lijken te staan door de losse en dromerige schilderstijl.

Zaalopname ‘Van Gaugin tot Toorop_, Museum Delft.
Zaalopname ‘Van Gauguin tot Toorop’, Museum Delft.

+ | Je ziet veel groots in een aantal kleine zalen. Het is flink namedroppen met kunstenaars als Paul Gauguin, Odilon Redon, Matthijs Maris, Jan Toorop, Floris Verster en Jan Mankes. In de eerste ruimte kom je vroeg-impressionistisch werk uit ongeveer 1860 tegen. Wij werden meteen gezogen naar La mer, temps gris’ (1858) van de Franse kunstenaar Charles-François Daubigny. Het toont letterlijk wat de titel zegt: de zee, grijs weer. Daubigny is een meester in tonen van de natuur in alle verschillende, ook heftige, weersomstandigheden. Deze keer zien we een woeste zee, waarschijnlijk op een late herfstdag. Je voelt de wind haast langs je oren suizen en de kleine regendruppels op je kruin vallen. Je wilt snel naar binnen rennen voordat de storm losbarst, maar… oh ja. Je bent in het museum, niks aan de hand. Net als met dit werk, zijn er vele andere die je makkelijk laten wegdwalen in de wereld die de kunstenaars voor zich zagen.

+ | Meneer Veendorp was niet arm, maar ook zeker niet rijk. Wat hij verzamelde aan kunst was dan ook gericht op zijn persoonlijke smaak, en dan was het vaak nog lang wikken en wegen of hij het werk wel zou aanschaffen. Het leuke aan deze verzamelwijze, is dat het een bonte boel van verschillende stijlen is geworden: impressionisme, pointillisme, De Haagse School, maar ook magisch-realisme. Er is wel een rode draad: de natuur. De Groningse Reurt Jan – douze points voor de naam – hield niet alleen van de natuur zelf, hij had bovenal grote bewondering voor de wijze waarop kunstenaars emoties bij de kijkers kunnen oproepen in hun schilderijen van platte landschappen, de zee of het bos. Zodoende past het cultuurpessimistische werk van de Nederlandse Carel Willink, met vernielde klassieke beelden die lijken voort te leven in een donker bos (Gezicht op Chateau Dampierre uit 1948), perfect naast het zeegezicht van Daubigny.

Schermafbeelding 2018-09-30 om 14.58.14
Links: Odilon Redon, ‘Klaprozen’, circa 1905/10, Groninger Museum (in bruikleen van ‘Stichting J.B. Scholtenfonds’), foto: Marten de Leeuw | Rechts: Paul Gauguin, ‘l’Eglise de Vaugirard’, 1881, Groninger Museum (in bruikleen van ‘Stichting J.B. Scholtenfonds’), foto: John Stoel, beide: via Museum Gouda.

+ | Bij een bezoek aan deze tentoonstelling, krijg je er een bijzondere omgeving gratis bij. Geen white cube of anonieme museumzalen, Museum Gouda is namelijk gehuisvest in een Middeleeuws gebouw dat tot ver in de twintigste eeuw diende als gasthuis. De historie druipt er aan alle kanten af: alle ramen, deuren, vloeren, plafonds, openhaarden zijn origineel, en als extra bonus een enorme kapel die een geheel eigen geschiedenis heeft. Deze was immers ooit een kerk, een voorraadschuur, toen weer een kerk, toen onderdeel van een bierbrouwerij en nu uiteindelijk een expositieruimte. Ben je nog niet visueel verzadigd na je bezoek aan de tentoonstelling, neem dan vooral een kijkje op zolder. Dit is niet een zolders zoals bij ons thuis, met oude fotoboeken die alleen maar tevoorschijn komen als je voor het eerst je nieuwe liefde mee naar huis neemt en je moeder toch echt die ene gênante babyfoto van jou moet laten zien.. Nee, deze zolder staat vol met Gouds Plateel. Dit is sieraardewerk dat rond 1900 een belangrijke bron van inkomsten was in Gouda. Je ziet zowel klassieke als moderne potten, vazen, kopjes, serviezen, en ga zo maar door  En als je dan van al die thee en koffiekopjes zin krijgt in een lekker bakkie, dan is er ook nog een museumcafé waar het prima toeven is.

Hoe lang doe je er over | 45 minuten. Het is dan wel relatief gezien een kleine tentoonstelling, maar laat ontzettend veel zien. Ook is er genoeg informatie beschikbaar om je helemaal te verdiepen in de getoonde werken.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | Het Groninger Museum heeft een deel van hun collectie naar Gouda gestuurd, maar kregen vanuit Gouda ook wat terug, namelijk werken uit de collectie Arntzenius. Deze is te zien in de tentoonstelling ‘Van Courbet tot Israels, Museum Gouda te gast’ t/m 6 januari 2019.


De tentoonstelling ‘Van Gauguin tot Toorop.’ in Museum Gouda is nog te zien t/m 6 januari 2019. Meer informatie: https://www.museumgouda.nl/nl/nu-te-zien/tentoonstellingen/9/van-gauguin-tot-toorop

Tekst: Yaël Speck

Coverbeeld: via https://museumactueel.nl/musea/museum-gouda/

Advertenties

Further Projects