GO | NO GO #153: Sjansen en dansen met Jan Sluijters

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze week vanuit Den Bosch, waar het Noordbrabants Museum de expositie ‘Jan Sluijters. De wilde jaren’ toont.

Den Bosch is altijd wel leuk voor een dagje uit; we noemen kleine boetiekjes, smalle steegjes, lekker eten (Bossche bollen!) en Brabantse gezelligheid. Maar wij, als goede Kunstmeisjes, hebben natuurlijk enkel oog voor kunst. Ook daarvoor is het goed toeven onder de rivieren. Het Noordbrabants Museum brengt een ode aan kunstenaar Jan Sluijters, born and raised in het mooie Den Bosch. De tentoonstelling ‘Jan Sluijters. De wilde jaren’ toont werk uit zijn beginjaren, waarin hij er flink op los experimenteerde als kunstenaar en hiermee zijn wilde (kwast)haren verloor. Zijn schilderijen uit die tijd bevatten veel kleur en zitten vol beweging, elementen in de schilderkunst die begin 1900 zeker niet bij iedereen in goede aarde vielen. Ze werden zelfs als ‘duivels’ bestempeld, want hé, zo ging je niet met verf om! Volgens velen in die tijd hoorde je natuurgetrouw te schilderen, zo echt mogelijk. Duidelijk alle penseelstreken kunnen zien, zoals het geval is bij Sluijters, was haast hetzelfde als het zien van het ondergoed van een vrouw, not done!

m10p1875
Zaaloverzicht:
 ‘Jan Sluijters. De wilde jaren, via Het Noordbrabants Museum.

Sluijters werd dan wel geboren in Noord-Brabant, maar verruilde samen met zijn ouders op zijn dertiende het zuiden voor de grote stad Amsterdam. Daar volgde hij een traditionele kunstopleiding en won met het werk ‘De profeet Elisa en de zoon der Sunamitische vrouw’ (1904) de prestigieuze Prix de Rome. De studiebeurs die hij kreeg, bracht hem uiteindelijk in zijn droomstad Parijs. Hij kwam aan in de toenmalige hoofdstad van moderne kunst, net op tijd voor de Salon des Indépendants, een enorme tentoonstelling waar het nieuwste van het nieuwste te zien was op het gebied van kunst. Hier kwam hij oog in oog te staan met het werk van Les Fauves, ‘de wilden’, een groep kunstenaars waartoe onder andere Henri Matisse en George Braque behoorden. Van hun manier van schilderen, wild en kleurrijk, sloeg Sluijters’ hoofd gelijk op hol. Dit is direct terug te zien in zijn werken uit die tijd: felle kleuren en dynamische figuren maken van zijn kunst een feestje. Na een tijdje in Parijs te hebben gewerkt, keerde hij terug naar Nederland. Hier werd zijn nieuwe stijl echter helemaal niet gewaardeerd: zijn studiebeurs (van de Prix de Rome) werd stopgezet en zijn werk werd vaak geweigerd voor tentoonstellingen. Gelukkig denken we tegenwoordig heel anders over de werken van Sluijters: wij reizen er graag voor af naar het Noordbrabants Museum.

herfstlandschap laren js 1910
Jan Sluijters,’Herfstlandschap bij Laren’, 1910, particuliere collectie, via
Het Noordbrabants Museum

+ | Deze expositie geeft je waar voor je geld: we voelen ons alsof we niet één, maar minstens drie verschillende Sluijters te zien krijgen. Zo begint het met het eerste vleugje experiment: het schilderij ‘De profeet Elisa en de zoon der Sunamitische vrouw’ (1904), waarmee Sluijters de Prix de Rome won. Verderop in de tentoonstelling kom je oog-in-oog te staan met de heftige kleuren van de fauvisten. Door de enorme hoeveelheid aan werken lijken de penseelstreken de wanden van het museum haast over te nemen. In deze zalen zie je, naast werk van Sluijters zelf, ook werk van gelijkgestemde kunstenaars en inspiratiebronnen, zoals Kees van Dongen, Piet Mondriaan, Leo Gestel en Georges Braque. Als kers op de taart zie je tot slot de kubistische werken van Sluijters, bij velen onbekend. Ons oordeel: more is more, dus wij zijn blij!

juni 2008
Jan Sluijters,’Bal Tabarin’,
1907, c/o Pictoright Amsterdam 2018. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam (langdurig bruikleen particulier verzamelaar, voorgenomen gift), via Het Noordbrabants Museum

+ | Naast veel stijlen, worden er ook verschillende thema’s aangehaald in de werken van Sluijters. Je gaat op reis langs landschappen, beeldhouwateliers en dorpspleinen. Extra leuk is de tweede zaal, waar we op een feestje belanden: op alle kunstwerken zijn mensen een dansje aan het doen. Als het museum de lichten een beetje zou dimmen en een lekker muziekje aan zou zetten, ben je haast geneigd je voetjes van de vloer te tillen (challenge accepted!). Een van Sluijters’ meest bekende werken, ‘Bal Tabarin’ (1907), is het stralende middelpunt van deze zaal. Door de kleine penseelstreken die alle richtingen opgaan, lijken de figuren haast echt te bewegen. Het is een enorm doek dat haast voor de helft in beslag wordt genomen door de verbeelding van de kroonluchters die in de balzaal hingen. Je zou zeggen dat dit misschien niet het meest interessante onderwerp is om te schilderen tijdens een feestje, maar voor Sluijters was dit wel degelijk van belang. Deze kroonluchters bevatten namelijk electrisch licht, wat extreem modern was in 1907. Door dit licht was de glinstering van de stukjes glas extra betoverend en een enorme uitdaging om te schilderen. Het leuke is ook dat de eerste versie van het werk, een soort schets, ernaast hangt. Je kunt dus goed zijn verbeteringen zien. Wij maken van beide een vreugdedansje.

Hoe lang doe je er over? | Voor je aan de tentoonstelling kan beginnen, loop je door een groot deel van de vaste collectie van het Noordbrabants Museum. Het kan dus heel goed zijn dat het even duurt, voordat je daadwerkelijk bij de expositie bent (afleiding door gave kunstwerken, je kent het wel). Eenmaal daar, trek gerust een uurtje uit om alles goed te bekijken en je onder te dompelen in de wereld van Sluijters.

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy Pro

Meer weten | Mocht je nou na je bezoek aan de tentoonstelling ‘Jan Sluijters. De wilde jaren’ nog geen genoeg hebben van de beste man, dan ben je bij het Noordbrabants Museum op het goede adres. In hun vaste collectie zijn namelijk ook nog genoeg werken te zien, ook van zijn latere periode toen hij vooral de high society schilderde. Voor meer informatie, klik hier.



De tentoonstelling ‘Jan Sluijters. De wilde jaren’ in het Noordbrabants Museum is nog t/m 7 april 2019 te zien. Meer informatie: https://www.hetnoordbrabantsmuseum.nl/bezoek/tentoonstellingen-activiteiten/tentoonstellingen/jan-sluijters/

Tekst: Yaël Speck

Cover: Jan Sluijters,’Bal Tabarin’, 1907, c/o Pictoright Amsterdam 2018. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam (langdurig bruikleen particulier verzamelaar, voorgenomen gift), via Het Noordbrabants Museum

Further Projects