GO | NO GO #159: Gluren bij de buren – een nieuwe generatie beeldmakers

Gaan of niet gaan: dat bepaal je zelf. Wij geven je – met een kritische blik – tips voor tentoonstellingen. Deze keer bezochten we de tentoonstelling ‘Foam Talent 2019’ in de tijdelijke expositieruimte van het museum, slechts een paar deuren verderop: Foam Next Door.

Intiem, observerend en soms wat provocatief – het werk van twintig up and coming beeldmakers is nu te zien in de expositie ‘Foam Talent’. Niet in het fotografiemuseum zelf, maar in een monumentaal kantoorgebouw een paar deuren verder aan de Keizersgracht, het tijdelijke Foam Next Door. Foam noemt de fotografen in deze expo toepasselijk ‘beeldmakers’: de jonge generatie kunstenaars maakt immers beelden in alle vormen en maten. De klassieke platte foto in een lijst aan de muur heeft inmiddels concurrentie van  foto-installaties, 3d-beelden of bewegende beelden. Wat centraal staat bij veel fotografen is de actieve ervaring; het om een beeld heen kunnen lopen en het van alle kanten kunnen bekijken. Bij sommigen is zelfs de hele ruimte getransformeerd en onderdeel van het kunstwerk, zoals de roze feministische bubbel van Maisie Cousins, waarover later meer. Maar bovenal zijn de beelden van de nieuwe generatie heel divers: prachtig, stijlvolle portretten worden afgewisseld door immense collages van gevonden afbeeldingen of nauwkeurig met lasercut bewerkte beelden.

Foam Talent 2019  Carmen Winant 68 kopie.jpg
Zaaloverzicht ‘Foam Talent’ met werk van Lilly Lulay, bij Foam Next Door, 2019 © Christian van der Kooy, via: Foam

Dit is niet de eerste keer dat Foam jong talent een podium geeft: alweer voor het twaalfde jaar op rij vindt de expositie ‘Foam Talent’ plaats, waarin kunstenaars tussen 18 en 35 hun recente werk tonen. Uit maar liefst 1853 inzendingen van kunstenaars van over de hele wereld werden er dit jaar twintig geselecteerd. In een tijd waarin vrouwenemancipatie the talk of the town is, viel het ons wel een beetje tegen dat slechts zes van de twintig geselecteerde kunstenaars vrouw is. Daar staat echter wel tegenover dat het werk van deze vrouwen de kracht en veelzijdigheid van ‘het vrouw zijn’ in geuren en kleuren vast weet te leggen. Daarom lichten wij graag het werk van drie getalenteerde vrouwelijke beeldmakers uit de tentoonstelling uit: wat ons betreft drie keer een ‘go’.

Foam Talent 2019 78 kopie.jpgZaaloverzicht ‘Foam Talent’ met werk van Senta Simond, bij Foam Next Door, 2019 © Christian van der Kooy, via: Foam

+ | Voor haar serie Rayon Vert maakte de Zwitserse fotografe Senta Simond (1983) foto’s van jonge vrouwen – vaak vriendinnen – die ze op een speelse manier en vanuit verschillende hoeken portretteerde. Niet heel bijzonder denk je misschien, maar toch merk je bij het zien van foto’s dat er iets anders is aan de portretten. De vrouwen zijn niet opgedirkt (#nomakeup) en lijken in de vertrouwde omgeving van de bevriende fotografe geen bewuste poses aan te nemen. Dit levert een zeldzaam intiem en natuurlijk beeld op. In de kunstgeschiedenis zijn we toch vooral de ‘male gaze’ gewend; een term geïntroduceerd door de feministische filmwetenschapper Laura Mulvey in 1975, waarbij de zienswijze van de man leidend is. In het werk van Simond staat echter de ‘female gaze’ centraal: de vrouwen worden gezien door het oog van een andere vrouw, een gender-genoot. Geen plaatjes om mannen te bekoren dus, maar een fris eigentijds perspectief.

Untitled from the series Worry for the Fruit the Birds Wont Eat 2018 C Sophie Gabrielle.jpg
Sophie Gabrielle, ‘Untitled’ from the series ‘Worry for the Fruit the Birds Won’t Eat’ 2018, via: Foam

+ | De foto’s van de Britse Maisie Cousins (1992) zijn vies, glanzend, slijmerig, mooi en lelijk tegelijk. Pontificale foto’s van een bloemenhart, stukjes plastic afval, glimmende huid en beschimmeld vruchtvlees, worden gepresenteerd in een compleet roze ruimte, van tapijt tot aan het plafond. Wat knap is, is dat de kunstenares zonder duidelijk ‘de vrouw’ af te beelden, het feminiene zonder meer centraal weet te zetten.  Cousins’ werk is daarmee een geheel eigen reactie en verzet tegen – daar heb je ‘m weer – de male gaze. Zij bepaalt als vrouw zelf hoe vrouwelijke seksualiteit en sensualiteit eruit ziet, en soms is dat een stel billen waar allemaal grassprietjes aan zijn blijven plakken. Cousins wurmt zich echter niet helemaal los van de kunstgeschiedenis, want we zien ook veel subtiele verwijzingen: staat het bloemenhart niet al eeuwenlang symbool voor de vulva?

+ | In een andere ruimte is het werk van de Amerikaanse Carmen Winant (1983) te zien. Afgelopen jaar bekleedde Winant nog de wanden van MoMA in New York met duizende gevonden beelden van geboortes in de serie My birth. De kunstenares toonde beelden van iets waarover we eigenlijk nooit durven te praten, iets wat we maar al te graag vergeten, terwijl we de geboorte toch allemaal hebben meegemaakt. Nu in Foam Next Door prijkt van haar hand een gigantische zoekplaat met duizenden slordig uitgeknipte foto’s op de muur. Als we beter kijken zien we dat de zwart-wit afgedrukte plaatjes uit oude kranten, tijdschriften of archieven zorgvuldig op A4-blaadjes in een groot grid op de wand zijn geprikt. Er is enorm veel te ontdekken; je staat zo minutenlang te staren naar alle verschillende foto’s. Wat vrij snel duidelijk wordt, is dat het enkel foto’s van vrouwen zijn – van modellen, van actrices, maar ook met name veel van ‘normale’ vrouwen. Het lijkt een antwoord op de vraag naar wat het betekent om vrouw te zijn, hoe veelzijdig dat is, en hoe media ons beeld ervan beïnvloeden.

Hoe lang doe je er over? | 30 – 45 min

Expert level | Beginners | Gevorderden | Crazy pro

Meer weten | De speciale editie van Foam Magazine, het Talent Issue, brengt alle kunstenaars samen en bevat enkele korte essays en mooie plaatjes. Het tijdschrift alvast even digitaal doorbladeren, dat kan op de website.


De tentoonstelling ‘Foam Talent 2019’ is nog t/m 3 maart 2019 te zien bij Foam Next Door. Daarna reist de tentoonstelling door naar New York, Londen en Frankfurt. Meer informatie: https://www.foam.org/nl/museum/programma/foam-talent-2019-amsterdam

Tekst: Jule van Ravenzwaay

Cover: Zaaloverzicht ‘Foam Talent’ met werk van Carmen Winant, bij Foam Next Door, 2019 © Christian van der Kooy, via: Foam

Further Projects