REVIEW | Japan Modern | Rijksmuseum | ***

De Kunstmeisjes nemen je mee in de Amsterdamse kunstscene: welke tentoonstelling is een bezoekje waard (of juist niet), en waarom? Elke twee weken bespreken we iets nieuws, van historische schilderijen tot hedendaagse installaties. Vandaag: ‘Japan Modern. Collectie Elise Wessels’ in het Rijksmuseum.

Wij zijn laatste tijd niet weg te slaan bij het Rijksmuseum; niet alleen was het afgelopen week weer tijd voor de jaarlijkse zomerborrel van Rijksextra, ook is de tuin, met de beeldententoonstelling van Penone, onze nieuwe hotspot geworden voor een kop koffie. Maar in het museum zelf is er ook een hoop nieuws te zien, waaronder de expositie ‘Japan Modern’, met 170 Japanse prenten uit de twintigste eeuw. We horen je al denken, prenten, really? Is dat niet een beetje saai? Maar we verzekeren je: het is een kleurrijke tentoonstelling met humor en schoonheid, die je even op wereldreis neemt.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ons bezoek begint echter een beetje ongemakkelijk. Emma: ‘Is dit de eerste zaal? Ik zie nergens een introductie op de tentoonstelling. Het is niet direct duidelijk in welke context we de prenten moeten plaatsen.’ Mirjam: ‘Ik zou bijvoorbeeld ook willen weten waarom er is gekozen voor een expositie van moderne, buitenlandse prenten in een museum dat – veelal oude – Nederlandse kunst verzamelt.’ Nathalie: ‘De aanleiding staat wel vermeld: verzamelaarster Elise Wessels heeft deze prenten geschonken aan het museum. De link tussen Nederlandse geschiedenis en Japan is trouwens niet geheel uit de lucht gegrepen. Al tijdens de Gouden Eeuw importeerden de Nederlanders allerlei exotische objecten en materialen uit het Verre Oosten.’ Mirjam: ‘En vele westerse kunstenaars, zoals Vincent van Gogh, waren natuurlijk ook al gefascineerd door Japanse kunst. Maar goed, dat moet je ook maar net weten.’ Emma: ‘Gelukkig hangt er bij meeste prenten een begeleidende tekst met een leuke anekdote of interessante informatie. Zo word je ook zonder (culturele) voorkennis geholpen bij het kijken.’

p801  p0560  p0058-087
Links: WINTER IN ARASHI, Kawase Hasui (1883-1957), 1921 | Midden: DUIKEN, Onchi Kōshirō (1891-1955). Kleurenhoutsnede op papier, 1932 | Rechts: DE INTERNATIONALE LUCHTHAVEN HANEDA, Koizumi Kishio (1893-1945) Kleurenhoutsnede op papier 1937 | prenten uit de Collectie Elise Wessels – Nihon no hanga 

Hoewel het een beetje puzzelen is, komen we dankzij de korte wandteksten in elke zaal wel steeds meer te weten over de expositie. Per zaal wordt er ingezoomd op bepaalde genres, en de tentoonstelling is ook chronologisch opgebouwd, waardoor er in de opeenvolging van genres ook een ontwikkeling in de Japanse stijl wordt getoond. De Japanse prentkunst uit de twintigste eeuw wordt vooral getypeerd door twee stromingen: Shin hanga (“nieuwe prentkunst”) en Sōsaku hanga (“creatieve prentkunst”). Mindfuck: “nieuwe prentkunst” is eigenlijk de traditionele Japanse prentkunst, en “creatieve prentkunst” is de vernieuwende vorm, waarbij de kunstenaar veel vrijer was in zijn keuzes en zich meer liet inspireren door de moderne wereld.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mirjam: ‘De traditionele prenten bevestigen het “stereotype-beeld” dat we in het Westen hebben van Japan en Japanse kunst; tweedimensionale, kleurrijke plaatjes met kimono’s en geisha’s.’ Nathalie: ‘Ook al is het cliché, het is ook gewoon heel mooi en iets heel anders dan Europese kunst. Én spannend: het is #nipplegate all over the place.’ Emma: ‘Wat ik ook een interessant weetje vind, is dat veel naaktportretten speciaal voor de Westerse markt gemaakt zijn. In het Westen wilden we dus dat stereotype-beeld bevestigd zien, terwijl ze er in Japan zelf helemaal niet op zaten te wachten; in 1935 werden een aantal houtblokken met deze afbeeldingen zelfs vernietigd, omdat ze als “onfatsoenlijk” gezien werden.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als je dol bent op traditionele Japanse prentkunst, kom je hier dus zeker aan je trekken. Maar het leuke aan deze expositie, is dat je ook een hele andere kant van Japanse kunst te zien krijgt. Mirjam: ‘Je ziet hoe Oost en West elkaar beïnvloeden. Ik noemde al Van Gogh, en hoe hij zich liet inspireren door Japanse prenten. Je ziet hier echter ook dat Japanse kunstenaars naar het Westen keken: zo was de cover van een nieuw Japans vrouwenblad geïnspireerd op een Frans tijdschrift.’  Nathalie: ‘Hoe ver de werelddelen uit elkaar liggen en hoe anders de geschiedenis van beide culturen is, sommige ontwikkelingen blijken universeel te zijn. We zien de fascinatie voor moderne architectuur, een liefde voor mode, en kunst met een absurdistisch gevoel voor humor.  Zo is er een prent van een vrouw met een stola om haar hals, waar een levende kat uit tevoorschijn piept. Dit had net zo goed een art deco-prent van een Parijse kunstenaar kunnen zijn.’

‘Japan Modern’ bestaat echter niet alleen uit prenten; de collectie is aangevuld met andere objecten, die de expositie extra gelaagdheid geven. Zo komen de tentoongestelde kimono’s terug in de prenten, en zie je in een vitrine de kunstenaarsattributen die gebruikt werden om prenten te vervaardigen, waaronder houtsnedes die aantonen dat prenten in spiegelbeeld gemaakt werden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mocht je na je bezoek aan deze expositie in de stemming zijn voor nóg meer kunst, dan hoef je alleen maar een paar stappen extra te zetten; tegenover ‘Japan Modern’ is nu ook ‘Adriaen van de Velde. Meester van het Hollandse landschap’ te zien. Mirjam: ‘Deze tentoonstellingen zijn echt twee werelden apart, maar wat overeenkomt is het gevoel voor detail. Neem dus de tijd om de schilderijen goed te bekijken, om zo te zien wat ze bijzonder maakt.’ Nathalie: ‘Goed om te weten is dat dit een solotentoonstelling is van een kunstenaar die zich specialiseerde in een enkel genre. Je ziet dus echt alleen maar Hollandse landschappen uit de zeventiende eeuw, in veelvoud.’ Emma: ‘Duh. Dat is het hele uitgangspunt van deze expositie.’ Nathalie: ‘…’ Emma: ‘…’ Nathalie: ‘Volgens mij heb ik nog een kop koffie in de beeldentuin nodig.’


De tentoonstelling ‘Japan Modern. Collectie Elise Wessels’ is t/m 11 september 2016 te zien in het Rijksmuseum. Meer informatie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/japan-modern. Voor ‘Adriaen van de Velde. Meester van het Hollandse landschap’ kun je nog wat langer terecht in het Rijksmuseum: deze expositie is t/m 25 september te zien. Meer informatie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/adriaen-van-de-velde

Advertenties

Further Projects