SPECIAL: Historische hunks in de hoofdstad

Als je je ogen even dicht doet (niet te lang, want het is wel leuk als je verder blijft lezen) en denkt aan kunstenaars uit de Gouden Eeuw, welke namen komen dan in je op? We durven er best een fles wijn op in te zetten dat Rembrandt een van de eersten is. De man achter De Nachtwacht, degene naar wie eindeloos veel pleinen en aftandse vreetschuren in ons land zijn vernoemd. Maar wist je dat hij in de tweede helft van de zeventiende eeuw niet meer de populairste schilder van Amsterdam was? Nope. Hij was inmiddels ingehaald door twee van zijn voormalige leerlingen: Govert Flinck en Ferdinand Bol.

In Amsterdam worden deze twee – inmiddels een beetje verwaarloosde – talenten nu uit Rembrandts schaduw getrokken. Hun verhaal wordt in drie musea verteld: Museum Het Rembrandthuis en het Amsterdam Museum presenteren een dubbeltentoonstelling, en Museum Van Loon zet Ferdinand Bol in de spotlight. Er zijn tientallen en nog eens tientallen schilderijen te zien, met nog wat etsen en tekeningen als bonus, maar wij hebben vooral oog voor één belangrijk detail: wat een ontzettend handsome man Ferdinand Bol was! #sorrynotsorry Govert, maar je verdwijnt wederom in iemands schaduw. Tijd voor een nadere kennismaking *wink wink* in de drie musea.

 

bol-web-1
Detail van Ferdinand Bol, ‘Zelfportret, leunend op een balustrade’, ca. 1647 (bruikleen van een particuliere collectie), via Museum Het Rembrandthuis.


Museum Het Rembrandthuis
In Museum Het Rembrandthuis (het huis waar Rembrandt vroeger woonde), draait het echt om de relatie tussen de meester en zijn leerlingen. Zowel Flinck als Bol kwamen bij Rembrandt in de laatste fase van hun opleiding, Flinck wat eerder dan Bol. Rembrandt nam geen beginners aan: Flinck en Bol liepen dus meer een soort stage bij hem, waarbij ze hem assisteerden of zelf schilderijen maakten naar voorbeeld van zijn werken. De expositie toont voorbeelden van Rembrandts werk (voornamelijk etsen) en dat van de twee jongemannen (voornamelijk schilderijen), side by side. Onze favorieten zijn de twee portretten die Govert Flinck van Rembrandt en diens vrouw Saskia heeft gemaakt (te zien in de bovenzaal). We zien Rembrandt hier niet als schilder of als gentleman gepresenteerd, maar verkleed als herder met een staf en fluit. Wij vermoeden dat dit Saskia’s idee was. Sowieso Saskia’s idee.

Hoe knap is Ferdinand Bol hier? | Die oorbel op zijn zelfportret (zie afbeelding hierboven) maakt hem echt een beetje een bad boy. Je kunt je zo voorstellen dat hij je komt ophalen in zijn opgevoerde rijtuig en je een nertsstola van de zwarte markt cadeau geeft. Dit is zijn allereerste zelfportret en we zien een zelfverzekerde man van dertig, die net als zijn leermeester Rembrandt (en ongeveer 90% van de Amsterdamse mannen met een Instagram-account tegenwoordig) niet vies was van een #selfie.

Hoe lang doe je er over? | 30 – 60 min.
Museum hack: er zijn twee manieren om bij deze expositie te komen in het museum – via het oude huis van Rembrandt of rechtstreeks naar de tweede etage met de lift. Ga voor optie 1 als je jezelf tijdelijk wilt teleporteren naar de zeventiende eeuw en wilt zien waar die beroemde Rembrandt nou eigenlijk de Nachtwacht heeft geschilderd (dat was hier!). Ga voor optie 2 als je een blaar op je linker kleine teen hebt en je het vermoeden hebt dat je Compeed-pleister nog maximaal 300 stappen blijft zitten. Precies genoeg voor deze expositie, want de tentoonstellingszalen zijn klein maar fijn.

De tentoonstelling ‘Ferdinand Bol en Govert Flinck: Rembrandts meesterleerlingen’ is nog t/m 18 februari 2018 te zien in Museum Het Rembrandthuis. Meer informatie: https://www.rembrandthuis.nl/nl/bezoek/tentoonstellingen/tentoonstelling-ferdinand-bol-en-govert-flinck-rembrandts-meesterleerlingen/

AM zelfportret detail
Detail van Ferdinand Bol, ‘Zelfportret’, 1653 (bruikleen van het Rijksmuseum Amsterdam), via Amsterdam Museum.


Amsterdam Museum
Rembrandt was een fantastische kunstenaar, met een fanbase waartoe we BK’ers (Bekende Kunstenaars) als Francis Bacon en Vincent Van Gogh kunnen rekenen. Maar Rembrandt was nou niet bepaald een netwerktijger op de vrijmibo (of de Muiderkring, de zeventiende-eeuwse voorloper hiervan). Ferdinand Bol en Govert Flinck waren dat wel: nadat zij hun ‘diploma’ hadden gehaald, snapten ze heel goed wat het belang van goede contacten is en luisterden ze goed naar wat hun klanten wilden. De expositie in het Amsterdam Museum laat zien dat letterlijk everybody who’s somebody zich door Bol en Flinck liet portretteren. Onze favorieten zijn de vele schattige cupidootjes in hoekjes van portretten of als zelfstandig werk: wat een heerlijke zoetsappigheid was het toch aan de Amsterdamse grachten destijds.

Hoe knap is Ferdinand Bol hier? | Hij is iets ouder dan in het Rembrandthuis, but still rocking the earring. Desondanks blijven we deze keer naar een stel andere mensen staren, en vooral luisteren. Een intelligente en interessante toevoeging aan deze expositie zijn de video’s, waarin verschillende kenners een bredere context scheppen voor de kunstwerken die je hier ziet. Zo vertelt historica Els Kloek over de rol van de vrouw in de zeventiende eeuw en over klassenverschillen, legt docent Karwan Fatah-Black het een en ander uit over zwarte huisbedienden en slavernij in die tijd, en praten Ruben van Zwieten en Kemal Essabane over de betekenis van het ‘Offer van Abraham’ (een populair Bijbels thema in die tijd) in zowel het Christendom als de Islam.

Hoe lang doe je er over? | 60 – 90 min.
Neem wat extra tijd voor als je de weg kwijtraakt, want het Amsterdam Museum is één en al ondergrondse gangen, verwarrende trappetjes en schijnbaar onlogische wandelroutes. Mis vooral niet het allerlaatste zaaltje (dat ook uit de route ligt), waar het schilderij Elisa weigert de geschenken van Naaman van Ferdinand Bol helemaal solo hangt. Het Amsterdam Museum daagt je uit en brengt tot rust: ga lekker zitten op het zachte bankje en kijk eens wat langer naar een schilderij. Neem vooral de audiotour mee, die je op alle details en achterliggende betekenissen wijst.

De tentoonstelling ‘Ferdinand Bol en Govert Flinck: Rembrandts meesterleerlingen’ is nog t/m 18 februari 2018 te zien in het Amsterdam Museum. Meer informatie: https://www.amsterdammuseum.nl/tentoonstellingen/govert-flinck-ferdinand-bol

 

Ferdinand Bol, Zelfportret, ca. 1669. Rijksmuseum AmsterdamDetail van Ferdinand Bol, ‘Zelfportret’, ca. 1669, (bruikleen van het Rijksmuseum Amsterdam), via Museum Van Loon.


Museum Van Loon
In Museum Van Loon it’s all about Ferdinand Bol. Niet alleen omdat hij zo knap is, maar vooral omdat hij ooit eigenaar is geweest van het pand dat nu het museum is. We schreven al over de networking skills van Bol en Flinck, maar ook hierin was Bol Flincks meerdere. Hij trouwde namelijk boven zijn stand, met de puissant rijke Anna van Erckel. Wat hij toen deed is wat wij allemaal van dromen als de deadlines ons levensmoe maken: lekker gaan rentenieren. Hij zat in zijn riante huis en ging kunst verzamelen, als een ware gentleman. Museum Van Loon is de archieven ingedoken en heeft onderzoek gedaan naar Bols collectie: welke werken had hij allemaal? Dat was dus niet mis: ruim 60 kunstwerken, waaronder vele landschappen, stillevens, een aantal Rembrandts en een Rubens. Een selectie hiervan (22 werken) zijn nu terug naar huis gehaald, aan de Keizersgracht. Onze favorieten zijn de Rembrandts: een prachtige olieverfstudie op papier, die heel bijzonder is binnen zijn oeuvre, en een heel expliciet schilderij van een besnijdenis – gotta love it. De Rubens is ook prachtig. De stillevens trouwens ook. Jezus, wat een jaloersmakende verzameling had die man toch.

Hoe knap is Ferdinand Bol hier? | Als je je ogen een beetje dichtknijpt, door je wimpers tuurt en het licht uitdoet, lijkt Ferdinand inmiddels een beetje op André van Duin (zie afbeelding hierboven). Als dat je type is (daddy issues anyone?), kom je hier dus zeker aan je trekken. Hij krijgt extra punten voor de symbolische betekenis die hij in zijn zelfportret en lijst heeft opgenomen. Dit portret heeft hij gemaakt toen hij net getrouwd was: we zien niet alleen een cupidootje (daar is -ie weer!), maar ook een zonnebloem in de lijst. Deze is naar de zon gedraaid, zoals een minnaar zich op zijn geliefde moet richten. Preach, Ferdie!

Hoe lang doe je er over? | 30 min.
Let wel: de tentoonstelling is niet in de het grote huis te zien, maar achterin de tuin in het koetshuis. Het koetshuis waar vroeger de paarden ook stonden. Zie je al waar we heen willen? Het aroma van vermoeid paard krijg je moeilijk uit het behang, dus wees gewaarschuwd. Gelukkig went het snel en is de korte wandeling terug door de tuin heerlijk verfrissend.

De tentoonstelling Ferdinand Bol. Het huis, de collectie, de kunstenaar is nog t/m 8 januari 2018 te zien in Museum Van Loon. Meer informatie: https://www.museumvanloon.nl/programma/actueel/89


 

Advertenties

Further Projects