GO | NO GO #472: Het beste uit de verf

De tentoonstelling introduceert beide kunstenaars afzonderlijk met een eigen ruimte, eerst Frankenthaler en dan Judd. Maar in de rest van de tentoonstelling worden de twee samen, of misschien wel juist tegenover elkaar, geplaatst. Hierdoor is de kans groot dat je ze bewust of onbewust gaat vergelijken. Het wordt misschien zelfs wel een soort wedstrijdje. Wie vind ik leuker, mooier, beter? Wat spreekt mij meer aan? En als twee kunstenaars die in stijl zover uit elkaar liggen als Frankenthaler en Judd naast elkaar gezet worden, is de wedstrijd misschien wel snel gelopen. De kans is groot dat het ene je nou eenmaal meer aanspreekt dan het ander. Dat had ik ook, vooral in de ruimte waarin een sculptuur van Frankenthaler (verrassend!) in het midden stond, met prenten van Judd (ook verrassend!) aan de wand. Frankenthalers Heart of London Map (1972) is expressief en een beetje vreemd. Het is een losse hartvorm met armen, geplaatst op een soort pilaar. De stalen lijnen en vormen gaan alle kanten op, en komen sterk overeen met hoe Frankenthaler schildert. De houtgravures van Judd kwamen er in deze vergelijking wat bekaaid vanaf, als je het mij vraagt. Vier donkergroene vlakken met horizontale lijnen naast vier donkerrode vlakken met horizontale lijnen eisten mijn aandacht niet op. En dat is compleet te danken aan, of de schuld van, de spannende sculptuur van Frankenthaler, die ook nog eens letterlijk de spotlight heeft gekregen in deze zaal. Judd stond dus al 1-0 achter.

Het leuke aan het abstract expressionisme is dat het je fantasie de vrije loop laat gaan. De opvallende kleuren, abstracte vormen en vaak poëtische titels geven je als kijker de ultieme vrijheid om erop los te interpreteren. Doorgaans vind ik het dus niet zo erg als er geen tot weinig uitleg is bij abstracte schilderijen. Zoals bij het bijna vier meter lange werk Duchess (1978) van Frankenthaler. Het grote doek bestaat uit verschillende aardekleuren met hier en daar kleine vlekjes kanariegeel en kobaltblauw. De titel geeft het werk iets elegants, maar er valt niet te ontcijferen waar dit schilderij haar adellijkheid aan heeft verdiend. Je kunt dus niets anders dan gewoon genieten van de verrassingen die de kleuren te bieden hebben. Toch is deze tentoonstelling op andere plekken best hard werken. Twee kunstenaars die weinig overeenkomsten hebben, en die bovendien werkten in stromingen die überhaupt weinig houvast bieden – ik verlangde naar iets meer tekst en uitleg. Daarbij is er vaak letterlijk geen ruimte om de werken van de twee kunstenaars afzonderlijk goed te bekijken. Zo hangen in de grootste ruimte vijf grote doeken van Frankenthaler aan de wand, naast twee kleurrijke, langwerpige kubussen van Judd. Alle kunstwerken zijn zo groot van formaat dat ze elkaar verdrukken. Dat maakt nadenken over hun relatie tot elkaar moeilijk, waardoor mijn scepsis groeit. Hebben Judd en Frankenthaler echt baat bij elkaar? Als voorzitter van de HF Fanclub zou ik zeggen dat Frankenthaler inmiddels genoeg naam heeft gemaakt in Europa dat ze ook in Nederland prima een solotentoonstelling kan dragen. Uiteindelijk voelt de tentoonstelling nog het meest als twee solo’s die in elkaar geschoven zijn. Als je voor Frankenthaler was gekomen, dan krijg je er een tentoonstelling bij die je anders misschien niet had bezocht, en vice versa. Persoonlijk zal ik Judd vooral onthouden als de man die Frankenthaler zo goed uit de verf liet komen.